ဒူဘိုင်း၊ မေ ၅
ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားကို တနင်္လာနေ့တွင် ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ရန် လုပ်ဆောင်နေစဉ် အမေရိကန်စစ်တပ်က အရပ်သားသင်္ဘောများကို ပစ်မှတ်ထားသည့် အီရန်လှေငယ်ခြောက်စင်းကို နှစ်မြှုပ်ခဲ့ကြောင်း အမေရိကန်စစ်တပ်က ပြောကြားသည်။ ဧပြီလအစောပိုင်းတွင် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး ပျက်ပြယ်ပြီးနောက်ပိုင်း အမေရိကန်၏ အဓိက မဟာမိတ်ဖြစ်သော အာရပ်စော်ဘွားများပြည်ထောင်စုသည် (UAE) ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် အီရန်၏တိုက်ခိုက်မှုကို ခံခဲ့ရကြောင်း ပြောကြားသည်။
အမေရိကန်အလံလွှင့်ထူထားသော ကုန်တင်သင်္ဘောနှစ်စင်းသည် အစီအစဉ်အသစ်တစ်ခု၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအဖြစ် တနင်္လာနေ့တွင် ရေလက်ကြားကို အောင်မြင်စွာဖြတ်သန်းခဲ့ကြောင်း အမေရိကန်စစ်တပ်က ပြောကြားသည်။
အီရန်မှပစ်ခတ်ခဲ့သော ဒုံးကျည် ၁၅ စင်းနှင့် ဒရုန်းလေးစင်းကို ပစ်ခတ်နိုင်ခဲ့ကြောင်း UAE ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနက ပြောကြားသည်။ အရှေ့ဘက် ဖူရာဂျာရှိ အာဏာပိုင်များက ဒရုန်းတစ်စင်းသည် အဓိက ရေနံစက်ရုံတစ်ခုတွင် မီးလောင်မှုဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး အိန္ဒိယနိုင်ငံသားသုံးဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ကြောင်း ပြောကြားသည်။ ဗြိတိန်စစ်တပ်က UAE ကမ်းလွန်တွင် ကုန်တင်သင်္ဘောနှစ်စင်းမီးလောင်ခဲ့ကြောင်း သတင်းထုတ်ပြန်သည်။
အီရန်က တိုက်ခိုက်မှုများကို ပွင့်ပွင့်လင်းလင်းအတည်ပြုခြင်း သို့မဟုတ် ငြင်းဆိုခြင်း မပြုခဲ့သော်လည်း အီရန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး အာဘတ်စ် အရာချီက အမေရိကန်နှင့် UAE နှစ်ခုစလုံးသည် “ရွှံ့နွံထဲသို့ ပြန်လည်ဆွဲချခံရမည်ကို သတိထားသင့်သည်” ဟု အင်္ဂါ နေ့အစောပိုင်းက X လူမှုကွန်ရက်တွင် ပြောကြားခဲ့သည်။
အလားတူပင် မရေမရာသော စကားလုံးများဖြင့် အီရန်နိုင်ငံပိုင် ရုပ်မြင်သံကြားက အမည်မဖော်လိုသော စစ်ဘက်အရာရှိတစ်ဦးကို ကိုးကား၍ တီဟီရန်သည် UAE သို့မဟုတ် ၎င်း၏ရေနံမြေတစ်ခုကို ပစ်မှတ်ထားရန် အစီအစဉ်မရှိဟု ပြောကြားခဲ့သည်။
“ယင်းဖြစ်ရပ်သည် အမေရိကန်၏ တရားမဝင်လမ်းကြောင်းတစ်ခုဖန်တီးရန် စစ်ရေးစွန့်စားမှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာခြင်းဖြစ်သည်” ဟု အဆိုပါအရာရှိက ရေနံချက်စက်ရုံတိုက်ခိုက်မှုနှင့်ပတ်သက်၍ ပြောကြားခဲ့ပြီး ကမ္ဘာ့စွမ်းအင်အတွက် အရေးပါသော ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားကို ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ရန် အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်၏ နောက်ဆုံးကြိုးပမ်းမှုများကို ရည်ညွှန်းပုံရသည်။
ရေလက်ကြားတွင် အီရန်၏ချုပ်ကိုင်မှုကို ဖြိုခွင်းခြင်းသည် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ စီးပွားရေးစိုးရိမ်မှုများကို လျော့ပါးစေပြီး အီရန်သည် အဓိက သြဇာလွှမ်းမိုးမှုရင်းမြစ်တစ်ခု မဟုတ်ကြောင်း ငြင်းဆိုလိမ့်မည်။ သို့သော် ထိုကဲ့သို့သော ကြိုးပမ်းမှုများသည် ဖေဖော်ဝါရီ ၂၈ ရက်တွင် အမေရိကန်နှင့် အစ္စရေးတို့ အီရန်ကို ပထမဆုံးတိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီး ရေလက်ကြားကိုပိတ်ဆို့ရန် တွန်းအားပေးခဲ့ချိန်တွင် ပေါ်ပေါက်လာသော တိုက်ပွဲများကို ပြန်လည်ဖြစ်ပွားစေနိုင်သည်။
အီရန်က ရေလမ်းကြောင်းထဲမှ သင်္ဘောများကို ပစ်ခတ်မှုများကို ဆက်လက်လုပ်ဆောင်သွားမည်ဟု ကတိပြုထားခြင်းကြောင့် သင်္ဘောကုမ္ပဏီများနှင့် အာမခံကုမ္ပဏီများသည် ယခုကဲ့သို့အန္တရာယ်မျိုးကို စွန့်စားရန် မဖြစ်နိုင်ချေ။ အမေရိကန်၏ကြိုးပမ်းမှုအသစ်သည် သုံးပတ်ကျော်ကြာ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကို ချိုးဖောက်ခြင်းဖြစ်သည်ဟု အီရန်က ပြောသည်။
အမေရိကန်က ရေလက်ကြားကိုဖြတ်ပြီး လမ်းကြောင်းတစ်ခုကို ပြန်ဖွင့်လိုက်သည်ဟု ဆိုသည်။
အီရန်နှင့် အိုမန်ကြားက ရေလက်ကြားကို အီရန်က ထိရောက်စွာပိတ်လိုက်ခြင်းကြောင့် ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်းက လောင်စာဆီဈေးနှုန်းများ မြင့်တက်လာပြီး ကမ္ဘာ့စီးပွားရေးကို လှုပ်ခတ်စေခဲ့သည်။ အမေရိကန်ဦးဆောင်သည့် ပူးတွဲရေကြောင်းသတင်းအချက်အလက်စင်တာက အိုမန်ရေပိုင်နက်ထဲက ရေလက်ကြားကိုဖြတ်ကူးရန် သင်္ဘောများကို အကြံပေးခဲ့ပြီး “လုံ ခြုံရေးတိုးမြှင့်ထားတဲ့နေရာ” တစ်ခုကို တည်ထောင်ထားသည်ဟု တနင်္လာနေ့တွင် ပြောသည်။
အမေရိကန်ဗဟိုကွပ်ကဲမှုဌာန၏တပ်မှူး ရေတပ်ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဘရတ်ကူးပါးက အမေရိကန်တပ်ဖွဲ့များသည် အီရန်မိုင်းကင်းစင်သည့် ရေလက်ကြားကို အောင်မြင်စွာ ဖွင့်လှစ်နိုင်ခဲ့သည်ဟု သတင်းထောက်များကို ပြောကြားခဲ့သည်။ အီရန်သည် အမေရိကန်စစ်တပ်၏ အကာအကွယ်အောက်မှ အရပ်ဘက်သင်္ဘောများကို ခရုဇ်ဒုံးကျည်များ၊ ဒရုန်းများနှင့် ပစ် ခတ်ခဲ့သည်ဟု ၎င်းက ပြောသည်။
အမေရိကန်စစ်ဘက်ရဟတ်ယာဉ်များက အီရန်လှေငယ်လေးခြောက်စင်းကို နှစ်မြုပ်ခဲ့သည်ဟု ကူးပါးက ပြောကြားခဲ့ပြီး “ခြိမ်းခြောက်မှုတိုင်း” ကို အနိုင်ယူနိုင်ခဲ့သည်ဟု ထပ်လောင်းပြောကြားသည်။
“ယနေ့အစောပိုင်းက ကျွန်ုပ်တို့မြင်တွေ့ခဲ့ရပြီး သရုပ်ပြခဲ့သည့်အတိုင်း ၎င်းတို့၏တပ်ရင်းကို ကာကွယ်ရန်နှင့် စီးပွားဖြစ်သင်္ဘောများကို ကာကွယ်ရန် လိုအပ်သောအခွင့်အာဏာအား လုံးရှိသည်” ဟု ကူးပါးက ပြောကြားသည်။
ထရမ့်က ရေလက်ကြားဖြတ်သန်းမှုများကို ရပ်တန့်ရန် အီရန်၏ကြိုးပမ်းမှုများကို “ကံမကောင်းစွာပဲ အင်အားသုံးဖြေရှင်းရမည်” ဟု တနင်္ဂနွေနေ့တွင် သတိပေးခဲ့သည်။
သူက “Project Freedom” ကို လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာ အသုံးအနှုန်းများဖြင့်ဖော်ပြခဲ့ပြီး စစ်ပွဲစတင်ကတည်းက ပါရှန်ပင်လယ်ကွေ့တွင် ပိတ်မိနေသော သင်္ဘောရာပေါင်းများစွာပေါ်ရှိ သင်္ဘောသားများကိုကူညီရန် ဒီဇိုင်းထုတ်ထားသည်ဟု ဆိုသည်။
UAE သည် “အီရန်၏ ခြိမ်းခြောက်မှုအသစ်” ဟု ခေါ်ဆိုသည့်အရာကို ရှုတ်ချပြီး တိုက်ခိုက်မှုများကို ချက်ချင်းရပ်တန့်ရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်။
တနင်္လာနေ့က UAE တွင် နေထိုင်သူများအား ခိုလှုံရာရှာဖွေရန် ဒုံးကျည်သတိပေးချက်လေးခု ထုတ်ပြန်ခဲ့ပြီး အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးစတင်ပြီး တစ်လနီးပါးအကြာတွင် ပထမဆုံးသ တိပေးချက်များဖြစ်သည်။ ဒူဘိုင်းနှင့် အဘူဒါဘီတို့၏ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ခရီးသွားဗဟိုချက်များရှိရာ UAE သို့ဦးတည်နေသော စီးပွားဖြစ်လေယာဉ်များသည် လေထဲတွင် လှည့်ပြန်သွားခဲ့သည်။
“ဤတိုက်ခိုက်မှုများသည် အန္တရာယ်ရှိသော တင်းမာမှုနှင့် လက်မခံနိုင်သော ချိုးဖောက်မှုတစ်ခုဖြစ်သည်” ဟု ယူအေအီး နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနက X တွင်ထုတ်ပြန်သည့် ကြေညာ ချက်တစ်စောင်တွင် ပြောကြားသည်။
ရေလက်ကြားအနီးရှိ လူနေအိမ်တစ်လုံးကို ပစ်မှတ်ထားခဲ့ခြင်းကြောင့် နိုင်ငံခြားသားလုပ်သားနှစ်ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ပြီး ယာဉ်လေးစီးပျက်စီးခဲ့ကာ အနီးရှိ ပြတင်းပေါက်များ ကွဲကြေခဲ့သည်ဟု အိုမန်အာဏာပိုင်များက ပြောသည်။ နိုင်ငံပိုင်မီဒီယာ၏ထုတ်ပြန်ချက်တွင် အသေးစိတ်အချက်အလက်များ မပါဝင်ပါ။
ရေလက်ကြားကိုဖြတ်သန်းမည့် သင်္ဘောများသည် ၎င်းတို့နှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရမည်ဟု အီရန်စစ်ဘက်ဆိုင်ရာကွပ်ကဲမှုဌာနက သတိပေးထားသည်။
“ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားသို့ ချဉ်းကပ်ရန် သို့မဟုတ် ဝင်ရောက်ရန် ရည်ရွယ်ထားသော မည်သည့်နိုင်ငံခြားစစ်တပ်မဆို အထူးသဖြင့် ရန်လိုသော အမေရိကန်စစ်တပ်သည် ပစ်မှတ်ထားခံရမည်ဟု ကျွန်ုပ်တို့သတိပေးပါသည်” ဟု ဗိုလ်ချုပ် အလီ အဗ္ဗဒိုလာဟီက နိုင်ငံပိုင်ရုပ်သံ IRIB သို့ ပြောကြားခဲ့သည်။
တောင်ကိုရီးယားက အင်္ဂါနေ့တွင် ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားရှိ တောင်ကိုရီးယားပိုင်သင်္ဘောတစ်စင်း မီးလောင်မှုဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး ငြိမ်းသတ်နိုင်ခဲ့ကြောင်း ပြောကြားသည်။
သင်္ဘောသား ၂၄ ဦးအနက် တစ်ဦးတစ်ယောက်မျှ ထိခိုက်ဒဏ်ရာရခြင်းမရှိကြောင်း အရာရှိများက အစောပိုင်းတွင် ပြောကြားသည်။
တောင်ကိုရီးယားသင်္ဘောကုမ္ပဏီ HMM မှ လုပ်ကိုင်သည့် ပနားမားအလံလွှင့်ထူထားသောသင်္ဘောတွင် တနင်္လာနေ့ ညနေပိုင်းက ပေါက်ကွဲမှုနှင့် မီးလောင်မှုဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး အကြောင်း ရင်းကို ချက်ချင်းမသိရသေးကြောင်း အရာရှိများက ပြောကြားခဲ့သည်။ သင်္ဘောသည် ဟော်မို့ဇ်ရေလက်ကြားရှိ အာရပ်စော်ဘွားများပြည်ထောင်စုအနီးတွင် ကျောက်ချထားပြီး မီးလောင်မှုကြောင့် ဘယ်ဘက်အင်ဂျင်ကို ထိခိုက်ခဲ့သည်။
ထရမ့်က တောင်ကိုရီးယားကုန်တင်သင်္ဘောအပါအဝင် သင်္ဘောများကို အီရန်က “ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှုအချို့” ပြုလုပ်ခဲ့ကြောင်း အသေးစိတ်မဖော်ပြဘဲ လူမှုမီဒီယာတွင် ပြောကြားခဲ့သည်။ တောင်ကိုရီးယားအရာရှိများသည် ထရမ့်၏ ရေလက်ကြားမစ်ရှင်တွင်ပါဝင်ရန် ဆိုးလ်အားတောင်းဆိုမှုနှင့်ပတ်သက်၍ မှတ်ချက်မပေးရသေးပါ။
ယူအေအီးက အီရန်သည် ၎င်း၏ အဓိကရေနံကုမ္ပဏီနှင့် ဆက်စပ်နေသော ရေနံတင်သင်္ဘောတစ်စင်းကို ရေလက်ကြားတွင် ဖြတ်သန်းသွားလာနေစဉ် ဒရုန်းနှစ်စင်းဖြင့် ပစ်မှတ်ထားခဲ့သည်ဟု စွပ်စွဲခဲ့သည်။ တိုက်ခိုက်မှုဖြစ်ပွားခဲ့သည့်အချိန်ကို ၎င်းတို့က မဖော်ပြခဲ့ပါ။ ထိခိုက်ဒဏ်ရာရသူမရှိကြောင်း သတင်းပို့ထားသည်။
ရေလမ်းကြောင်း ပျက်ယွင်းမှုကြောင့် ပါရှန်ပင်လယ်ကွေ့မှ ရေနံနှင့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့အပေါ် မှီခိုနေရသော ဥရောပနှင့် အာရှနိုင်ငံများတွင် ရေနံဈေးနှုန်းများ မြင့်တက်ခဲ့သည်။
အမေရိကန်က ရေလက်ကြားဖြတ်သန်းမှုအတွက် အီရန်ကိုငွေပေးချေပါက ပိတ်ဆို့မှုများနှင့်ရင်ဆိုင်ရနိုင်ကြောင်း သင်္ဘောကုမ္ပဏီများကို သတိပေးခဲ့သည်။
တစ်ချိန်တည်းမှာပင် အမေရိကန်သည် ဧပြီလ ၁၃ ရက်နေ့မှစ၍ အီရန်ဆိပ်ကမ်းများအား ရေတပ်ပိတ်ဆို့မှုကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့ပြီး အနည်းဆုံး ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးသင်္ဘော ၄၉ စင်းကို နောက်ပြန်ဆုတ်ရန် ပြောကြားခဲ့ကြောင်း ဗဟိုကွပ်ကဲရေးဌာနက ပြောကြားသည်။
ပိတ်ဆို့မှုကြောင့် တီဟီရန်၏ ယိုယွင်းနေသော စီးပွားရေးကို မြှင့်တင်ရန် လိုအပ်သော ရေနံဝင်ငွေများ ဆုံးရှုံးခဲ့ရသည်။ ပိတ်ဆို့မှုကြောင့် အီရန်သည် ၎င်း၏အငြင်းပွားဖွယ်ရာ နျူကလီးယားအစီအစဉ်နှင့် အခြားကြာရှည်စွာတည်ရှိနေသော ကိစ္စရပ်များနှင့်ပတ်သက်၍ ဆွေးနွေးမှုများတွင် လိုက်လျောမှုများ ပြုလုပ်ရလိမ့်မည်ဟု အမေရိကန်အရာရှိများက မျှော်လင့်ကြောင်း ဖော်ပြခဲ့ကြသည်။
စစ်ပွဲကိုအဆုံးသတ်ရန် အီရန်၏ နောက်ဆုံးအဆိုပြုချက်တွင် အမေရိကန်သည် ပိတ်ဆို့မှုများကို ရုပ်သိမ်းရန်၊ ပိတ်ဆို့မှုကို အဆုံးသတ်ရန်၊ ဒေသတွင်းမှ တပ်ဖွဲ့များကို ရုပ်သိမ်းရန်နှင့် လက်ဘနွန်ရှိ အစ္စရေး၏စစ်ဆင်ရေးများအပါအဝင် ရန်လိုမှုအားလုံးကို ရပ်ဆိုင်းရန် တောင်းဆိုထားကြောင်း အီရန်လုံခြုံရေးယန္တရားနှင့် နီးကပ်သောဆက်ဆံရေးရှိသည့် တရားဝင်မဟုတ်သော Nour News နှင့် Tasnim အေဂျင်စီများ၏အဆိုအရ သိရသည်။
အီရန်အရာရှိများက အမေရိကန်၏တုံ့ပြန်မှုကို ပြန်လည်သုံးသပ်နေကြောင်း ပြောကြားခဲ့သော်လည်း နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ Esmail Baghaei က တောင်းဆိုချက်များ ပြောင်းလဲခြင်းကြောင့် သံတမန်ရေးအရ ခက်ခဲစေကြောင်း တနင်္လာနေ့တွင် သတင်းထောက်များအား ပြောကြားသည်။
အီရန်က ၎င်း၏အဆိုပြုချက်တွင် နျူကလီးယားအစီအစဉ်၊ ကြွယ်ဝသောယူရေနီယမ်နှင့် ဆက်စပ်သောကိစ္စရပ်များ မပါဝင်ကြောင်း ပြောဆိုခဲ့ပြီး အမေရိကန်နှင့် အစ္စရေးတို့နှင့် တင်းမာမှုများတွင် ကြာရှည်စွာရှိနေသည့် အားတစ်ခုဖြစ်သည်။
အီရန်သည် အခြားပြဿနာများကို ရက် ၃၀ အတွင်း ဖြေရှင်းလိုပြီး အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကို သက်တမ်းတိုးမည့်အစား စစ်ပွဲကိုအဆုံးသတ်ရန် ရည်ရွယ်ထားသည်။ ထရမ့်က အဆို ပြုချက်သည် သဘောတူညီချက်တစ်ခုဆီသို့ ဦးတည်စေမည်ကို သံသယရှိကြောင်း သီတင်းပတ်ကုန်တွင် ဖော်ပြခဲ့သည်။
Ref: apnews.com
ယနေ့ခတ်
UAE တိုက်ခိုက်ခံနေရချိန်တွင် ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားကို ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ရန် အမေရိကန်က ရုန်းကန်နေရ အတွက် မှတ်ချက်များ 0 ခုရှိပါတယ်