အစ္စလာမ်မာဘတ်၊ ဇွန် ၁၃
အမေရိကန်နှင့် အီရန်တို့သည် အရှေ့အလယ်ပိုင်းစစ်ပွဲကို အဆုံးသတ်ရန်ရည်ရွယ်သည့် သဘောတူညီချက်၏ အသုံးအနှုန်းများကို သဘောတူညီခဲ့ကြပြီး ကြားဝင်စေ့စပ်သူများသည် သဘောတူညီချက်ကို အပြီးသတ်ရန် နှစ်ဖက်စလုံးနှင့် လုပ်ဆောင်နေကြောင်း ပါကစ္စတန်ဝန်ကြီးချုပ်က သောကြာနေ့တွင် ပြောကြားသည်။
ဝန်ကြီးချုပ် ရှက်ဘတ်ဇ် ရှာရစ်ဖ်က အမေရိကန်နှင့် အီရန်တို့သည် “နောက်ဆုံးသဘောတူညီထားသော စာသား” ကို ရောက်ရှိနေပြီဟု ပြောကြားသည်။ ကြားဝင်စေ့စပ်ရေး ကြိုး ပမ်းမှုများတွင် ဦးဆောင်နေသော ပါကစ္စတန်သည် စစ်မက်ဖြစ်ပွားနေသောနိုင်ငံများနှင့် နောက်ထပ်ခြေလှမ်းများတွင် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်နေကြောင်း ၎င်းက ပြောကြားသည်။
“ငြိမ်းချမ်းရေးဟာ အခုလောက်မနီးစပ်ခဲ့ဘူး” ဟု ရှာရစ်ဖ်က X တွင် ပြောကြားသည်။
အီရန်သည် အမေရိကန်၊ အစ္စရေးတို့နှင့် ယခုအပတ်တွင် သုံးရက်ကြာ ပစ်ခတ်မှုများပြုလုပ်ပြီးနောက် အရှေ့အလယ်ပိုင်းကို အလုံးစုံစစ်ပွဲသို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိစေမည်ဟု ခြိမ်း ခြောက်ပြီးနောက် ဆွေးနွေးပွဲများတွင် ထင်ရှားသောအောင်မြင်မှု ထွက်ပေါ်လာခြင်းဖြစ်သည်။
အီရန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး အဘတ်စ် အာရာချီက သဘောတူညီချက်တစ်ခုသည် “ဘယ်တုန်းကမှ ပိုမိုနီးကပ်လာခြင်းမရှိ” ဟု သောကြာနေ့က X တွင် ပြောကြားခဲ့သည်။ မကြာသေးမီရက်သတ္တပတ်များအတွင်း နှစ်နိုင်ငံသည် သဘောတူညီချက်တစ်ခု၏ အစွန်းတွင်ရှိနေကြောင်း အကြိမ်ပေါင်းများစွာပြောကြားခဲ့သော အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ် နယ်ထရမ့်က အာရာချီ၏ပြောကြားချက်ကို ၎င်း၏ကိုယ်ပိုင်လူမှုကွန်ရက်တွင် မျှဝေခဲ့သည်။
ဖေဖော်ဝါရီ ၂၈ ရက်တွင် အမေရိကန်နှင့် အစ္စရေးတို့စတင်ခဲ့သောစစ်ပွဲသည် အရှေ့အလယ်ပိုင်းကို တုန်လှုပ်စေပြီး ပါရှန်ပင်လယ်ကွေ့မှ ရေနံနှင့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့တင်ပို့မှုများကို လုံးဝနီးပါးရပ်ဆိုင်းသွားစေခဲ့သည်။ ဧပြီလ ၇ ရက်နေ့မှစ၍ ထိလွယ်ရှလွယ်သော အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက်တစ်ရပ်ရှိနေသည်။
အီရန်အရာရှိက နျူကလီးယားအသေးစိတ်အချက်အလက်များသည် စစ်ပွဲကိုအဆုံးသတ်ရန် သဘောတူညီချက်တစ်ခုနောက်တွင် လိုက်ပါလာမည်ဟု ပြောကြားသည်။
အာရာချီက နှစ်ဖက်စလုံးသည် “လက်ဘနွန်အပါအဝင် ကဏ္ဍအားလုံးတွင်” စစ်ပွဲကို အဆုံးသတ်ကြောင်း ကြေညာသည့် ကနဦးသဘောတူညီချက်တစ်ရပ်ကို လက်မှတ်ရေးထိုးရန် လုပ်ဆောင်နေကြောင်း သောကြာနေ့တွင် အီရန်နိုင်ငံပိုင် ရုပ်မြင်သံကြားသို့ ပြောကြားသည်။
အစ္စရေးသည် မတ်လအစောပိုင်းမှစ၍ လက်ဘနွန်တွင် အီရန်မဟာမိတ် ဟစ်ဇ်ဘိုလာစစ်သွေးကြွအဖွဲ့နှင့် တိုက်ခိုက်နေခဲ့သည်။ အစ္စရေးသည် အမေရိကန်နှင့် အီရန်အကြား ညှိနှိုင်းမှုများတွင် ပါဝင်ခြင်းမရှိသည့်အပြင် ၎င်း၏ခေါင်းဆောင်များက လက်ဘနွန်မှဆုတ်ခွာရန် အစီအစဉ်မရှိကြောင်း ပြောကြားသည်။
အီရန်၏ နျူကလီးယားအစီအစဉ်နှင့်ပတ်သက်သည့် စည်းကမ်းချက်များကို ကနဦးသဘောတူညီချက် လက်မှတ်ရေးထိုးပြီးနောက် ရက်ပေါင်း ၆၀ အတွင်း အပြီးသတ်မည်ဟု အာရာချီက ပြောကြားသည်။ နှစ်ဖက်စလုံးသည် ထိုကာလကိုတိုးချဲ့ရန် သဘောတူနိုင်ကြောင်း ၎င်းက ပြောကြားသည်။
အီရန်၏ နျူကလီးယားအစီအစဉ်သည် အဓိက သဘောထားကွဲလွဲမှုတစ်ခုဖြစ်ခဲ့သည်။ အမေရိကန်နှင့် အစ္စရေးတို့က အီရန်သည် အဏုမြူလက်နက်ဆီသို့ ဦးတည်သွားမည်ကို စိုး ရိမ်ကြပြီး ၎င်းတို့စစ်ပွဲဆင်နွှဲရန် ကိုးကားဖော်ပြသည့် အဓိကအကြောင်းရင်းဖြစ်သည်။ တီဟီရန်က ၎င်း၏နျူကလီးယားကြိုးပမ်းမှုများသည် ငြိမ်းချမ်းသော ရည်ရွယ်ချက်များအတွက်သာဖြစ်သည်ဟု အခိုင်အမာပြောကြားခဲ့သည်။
အိမ်ဖြူတော်မှချမှတ်ထားသော အခြေခံစည်းမျဉ်းများအရ သောကြာနေ့တွင်ထွက်ပေါ်လာသော သဘောတူညီချက်သည် တီဟီရန်၏ မြင့်မားစွာကြွယ်ဝသော ယူရေနီယမ်ကိုဖျက်ဆီးခြင်း သို့မဟုတ် ဖယ်ရှားခြင်းလုပ်ငန်းစဉ်ကို စတင်မည်ဟု သတင်းထောက်များကို အမည်မဖော်လိုသော အမေရိကန်အစိုးရ အကြီးတန်းအရာရှိတစ်ဦးက ပြောကြားသည်။
နှစ်ဖက်စလုံးက သဘောတူညီချက်ကို လက်မှတ်ရေးထိုးပြီးနောက် ရက်ပေါင်း ၆၀ ကာလကို အီရန်၏ ကြွယ်ဝသောယူရေနီယမ်ကို ဖယ်ရှားရေး နည်းပညာဆိုင်ရာ အသေးစိတ်အ ချက်အလက်များကို လုပ်ဆောင်ရန် အသုံးပြုမည်ဟု အရာရှိက ပြောကြားသည်။ ပြီးခဲ့သည့်နှစ် အမေရိကန်၏တိုက်ခိုက်မှုများကြောင့် ပျက်စီးသွားသော နျူကလီးယားနေရာသုံးခုအောက်တွင် မြှုပ်နှံထားသည်ဟု ယုံကြည်ရသော ယူရေနီယမ်ကို ဖယ်ရှားရန် မည်သူကတာဝန်ယူမည်ဆိုသည်ကို အရာရှိက အသေးစိတ်မဖော်ပြခဲ့ပေ။
အမေရိကန်အရာရှိက ထွက်ပေါ်လာသော သဘောတူညီချက်တွင် ရေလက်ကြားကို ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ရန် ပြဋ္ဌာန်းချက်များပါဝင်ကြောင်း ပြောကြားသည်။
အီရန်နိုင်ငံသည် ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားကို ဖြတ်သန်းသည့်အခါ တီဟီရန်အနေဖြင့် သင်္ဘောများကို “ပေးအပ်သော ဝန်ဆောင်မှုများအတွက်” ကောက်ခံခွင့်ပြုသည့် သဘောတူညီချက်တစ်ခုလိုချင်ကြောင်း အာရာချီက ပြောကြားသည်။ အီရန်သည် စစ်ပွဲအတွင်း အခွန်ကောက်ခံသည့်စနစ်ကို ချမှတ်ခဲ့ပြီး အမေရိကန်နှင့် အခြားနိုင်ငံများက နိုင်ငံတကာဥပဒေကို ချိုးဖောက်သည်ဟု ဆိုကြသည်။
“ပါဝင်ပတ်သက်သော ကုန်ကျစရိတ်များရှိလိမ့်မည်” ဟု အာရာချီက ပြောကြားခဲ့ပြီး “ထိုကုန်ကျစရိတ်များကို ပေးဆောင်ရမည်” ဟု ပြောကြားသည်။
အရာရှိများက လာမည့်ရက်များအတွင်း သဘောတူညီချက်တစ်ရပ်ကို လက်မှတ်ရေးထိုးနိုင်သည်ဟု ပြောကြားသည်။
ဒေသဆိုင်ရာအရာရှိသုံးဦးက ထွက်ပေါ်လာသော သဘောတူညီချက်တွင် အီရန်အပေါ် ပိတ်ဆို့မှုများကို အဆင့်ဆင့်ရုပ်သိမ်းခြင်းနှင့် ပိတ်ဆို့ထားသော အီရန်၏ ပိုင်ဆိုင်မှုများကို ပြန်လွှတ်ပေးခြင်းတို့လည်း ပါဝင်မည်ဟု မျှော်လင့်ရကြောင်း ပြောကြားသည်။
ဝါရှင်တန်နှင့် တီဟီရန်အရာရှိများက အတည်ပြုပြီးနောက် လာမည့်ရက်များအတွင်း သဘောတူညီချက်အတွက် လက်မှတ်ရေးထိုးပွဲအခမ်းအနားတစ်ခုကျင်းပရန် မျှော်လင့်ကြောင်း ၎င်းတို့က ပြောကြားသည်။
ထရမ့်က ကြာသပတေးနေ့တွင် အီရန်၏ရေနံလုပ်ငန်းကို တိုက်ခိုက်မှုများတိုးမြှင့်ရန်နှင့် သိမ်းပိုက်ရန် ခြိမ်းခြောက်ပြီး နာရီပိုင်းအကြာတွင် ညှိနှိုင်းမှုများတွင် သိသာထင်ရှားသော တိုးတက်မှုကို ပြောကြားသည်။
အစ္စရေးဝန်ကြီးချုပ် ဘင်ဂျမင်နေတန်ယာဟုက အစ္စရေးသည် ညှိနှိုင်းနေသော သဘောတူညီချက်တွင် ပါဝင်ခြင်းမရှိကြောင်း ပြောကြားသည်။ အီရန်တွင် နျူကလီးယားလက်နက်များမရှိရဟူသော “အလုံးစုံသဘောတူညီချက်” ရှိကြောင်း သောကြာနေ့ကထုတ်ပြန်သည့် ကြေညာချက်တစ်စောင်တွင် ၎င်းက ပြောကြားသည်။
အစ္စရေးကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး အစ္စရေးကတ်ဇ်က အစ္စရေးသည် အီရန်၏ ဒုံးကျည်အစီအစဉ်နှင့် ကိုယ်စားလှယ်ကွန်ရက်ကို အားနည်းစေခြင်းအပါအဝင် အစ္စရေး၏ အဓိကအကျိုး စီးပွားများကိုလည်း ထရမ့်ကထိန်းသိမ်းမည်ဟု မျှော်လင့်ကြောင်း သီးခြားကြေညာချက်တစ်စောင်တွင် ပြောကြားခဲ့သည်။
အစ္စရေးသည် အီရန်အပေါ် လွတ်လပ်စွာ လုပ်ဆောင်နိုင်သေးပြီး လက်ဘနွန်၊ ဆီးရီးယားနှင့် ဂါဇာတို့တွင် သိမ်းပိုက်ထားသောဇုန်များမှ နုတ်ထွက်မည်မဟုတ်ကြောင်းနှင့် အစ္စရေးသိမ်းပိုက်ထားသော အနောက်ဘက်ကမ်းရှိ မြောက်ပိုင်းဒုက္ခသည်စခန်းများမှ ထွက်ခွာမည်မဟုတ်ဟု ကတ်ဇ်က သတိပေးခဲ့သည်။
အဆိုပါသဘောတူညီချက်ကို ပါကစ္စတန်စစ်တပ်အကြီးအကဲ ဖီးလ်မာရှယ်ဦးဆောင်သော ဒေသတွင်းအရာရှိများက ဆော်ဒီအာရေဗျ၊ တူရကီ၊ အီဂျစ်နှင့် ကာတာတို့၏ ကျော ထောက်နောက်ခံဖြင့် အဓိက ကြားဝင်ညှိနှိုင်းပေးခဲ့သည်ဟု အာဆင်း မူနီယာက ပြောကြားသည်။
Ref: apnews.com
ယနေ့ခေတ်
အမေရိကန်နှင့် အီရန်တို့သည် စစ်ပွဲကိုအဆုံးသတ်ရန် အသုံးအနှုန်းများကို သဘောတူညီခဲ့ကြသည်ဟု ပါကစ္စတန် ဝန်ကြီးချုပ်က ပြောကြား အတွက် မှတ်ချက်များ 0 ခုရှိပါတယ်