ဘေရွတ်၊ မတ် ၈ ရက်
အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်က အီရန်စစ်ပွဲသည် အီရန်၏စစ်တပ်နှင့် အုပ်ချုပ်သူများ ပျောက်ကွယ်သွားခြင်းဖြင့်သာ အဆုံးသတ်နိုင်သည်ဟု ပြောကြားခဲ့ပြီး၊ တနင်္ဂနွေနေ့တွင် တီဟီရန်သည် အမြင့်ဆုံးခေါင်းဆောင်သစ်တစ်ဦးကိုရွေးချယ်ရန် လှုပ်ရှားနေချိန်တွင် ဒုံးကျည်များနှင့် ဒရုန်းများဖြင့် အရှေ့အလယ်ပိုင်းတစ်ခွင်ကို ထိုးနှက်နေခဲ့သည်။
ထရမ့်က Air Force One လေယာဉ်ပေါ်တွင် သတင်းထောက်များအား ရေနံဈေးကွက်များကို လှုပ်ခတ်စေသော၊ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများကို ထိခိုက်စေသော၊ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ခရီးသွားလာမှုကို အနှောင့်အယှက်ဖြစ်စေသော ပဋိပက္ခကို အဆုံးသတ်ရန်အတွက် ညှိနှိုင်းရေးကို စိတ်မဝင်စားကြောင်း ပြောကြားပြီး၊ မကြာမီတွင် အမေရိကန်မဟာမိတ်အစ္စရေးက အီရန်တစ်ဝှမ်းတွင် ပြင်းထန်သော လောင်စာဆီသိုလှောင်ရာနေရာများကို တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်ဟုဆိုကာ စစ်ဆင်ရေးအသစ်များကို ကြေညာခဲ့သည်။
“ တစ်ချိန်ချိန်မှာ ‘ကျွန်တော်တို့ လက်နက်ချပါတယ်’ လို့ပြောမယ့်သူ ဘယ်သူမှမကျန်တော့ဘူးလို့ ကျွန်တော်ထင်ပါတယ်” ဟု ထရမ့်က ပြောကြားသည်။
အီရန်သမ္မတ၏ တောင်းပန်မှုကြောင့် ရုန်းရင်းဆန်ခတ်မှုများဖြစ်ပွား
ဆော်ဒီအာရေဗျ၊ ကူဝိတ်၊ အာရပ်စော်ဘွားများပြည်ထောင်စုနှင့် ဘာရိန်းအစိုးရများသည် စနေနေ့နှင့် တနင်္ဂနွေနေ့ အစောပိုင်းတွင် အီရန်၏ဒရုန်းတိုက်ခိုက်မှုများကို ထုတ်ဖော်ပြောကြားခဲ့ပြီး ကူဝိတ်ရှိ အစိုးရရုံးအဆောက်အအုံတစ်ခုတွင် မီးလောင်ကျွမ်းမှုကြီးတစ်ခု ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။
တနင်္ဂနွေနေ့အစောပိုင်းတွင် နော်ဝေနိုင်ငံမြို့တော် အော်စလိုရှိ အမေရိကန်သံရုံးတွင်လည်း ပေါက်ကွဲမှုတစ်ခုဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး အနည်းငယ်ပျက်စီးမှုရှိခဲ့သော်လည်း ဒဏ်ရာရရှိသူမရှိကြောင်း ရဲတပ်ဖွဲ့ကပြောကြားခဲ့သည်။ ပေါက်ကွဲမှုဖြစ်ပွားရသည့်အကြောင်းရင်းကို ချက်ချင်းမသိရသေးပေ။
ဆော်ဒီအာရေဗျနိုင်ငံက ဘုရင့်နိုင်ငံနှင့် ၎င်း၏စွမ်းအင်ကဏ္ဍအပေါ် အီရန်၏တိုက်ခိုက်မှုများ ဆက်လက်ဖြစ်ပွားနေခြင်းသည် ရီယာ့ဒ်အား အလားတူတုံ့ပြန်ရန် တွန်းအားဖြစ်နိုင်ကြောင်း တီဟီရန်အား ပြောကြားခဲ့သည်ဟု အဆိုပါကိစ္စနှင့်နီးစပ်သူများက ရိုက်တာသတင်းဌာနသို့ ပြောကြားသည်။
ပင်လယ်ကွေ့တစ်လွှား ဒေါသကိုငြိမ်သက်စေရန် ကြိုးပမ်းမှုတစ်ခုအနေဖြင့် အီရန်သမ္မတသည် စနေနေ့တွင် ထိုနိုင်ငံများရှိ အမေရိကန်အဆောက်အအုံများအပေါ် တိုက်ခိုက်မှုများအတွက် အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများထံ တောင်းပန်ခဲ့သည်။
အစ္စလာမ္မစ်သမ္မတနိုင်ငံအား ခြွင်းချက်မရှိလက်နက်ချရန် ထရမ့်၏ အစောပိုင်းတောင်းဆိုမှုကို ၎င်းက “ အိပ်မက်တစ်ခု” အဖြစ် ပယ်ချခဲ့သော်လည်း အီရန်အပေါ် တိုက်ခိုက်မှုများသည် ၎င်းတို့၏နယ်မြေမှ စတင်ခြင်းမရှိပါက အနီးနားရှိနိုင်ငံများအပေါ် တိုက်ခိုက်မှုများကို ရပ်ဆိုင်းရန် ၎င်း၏ယာယီခေါင်းဆောင်မှုကောင်စီက သဘောတူညီခဲ့ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။
ပီဇက်ရှ်ကီယန်၏ မှတ်ချက်များသည် အီရန်ရှိ သဘောထားတင်းမာသူအချို့ထံမှ တုံ့ပြန်မှုများနှင့် ရင်ဆိုင်ခဲ့ရပြီး အီရန်စစ်တပ်သည် အမေရိကန်အခြေစိုက်စခန်းများမှ တိုက်ခိုက်မှုများကို ခိုင်မာစွာတုံ့ပြန်မည်ဟု ၎င်း၏ရုံးမှ ထပ်လောင်းပြောကြားခဲ့သည်။
အီရန်၏ နောက်ထပ် အဓိပတိခေါင်းဆောင်ကိုရွေးချယ်ရန် တာဝန်ပေးအပ်ခံရသော ဘာသာရေးအဖွဲ့သည် ပဋိပက္ခအစောပိုင်းတွင် တိုက်ခိုက်မှုတစ်ခုအတွင်း သေဆုံးခဲ့သော အယာတိုလာ အလီ ခါမေနီ၏ ဆက်ခံသူတစ်ဦးကိုရွေးချယ်ရန် တနင်္ဂနွေနေ့တွင်တွေ့ဆုံနိုင်ကြောင်း အီရန်မီဒီယာများက ဖော်ပြသည်။
ဆက်ခံသူနှင့်ပတ်သက်၍ အများစုသဘောတူညီမှု ရရှိထားပြီးဖြစ်ကြောင်း၊ ကျွမ်းကျင်သူများအဖွဲ့၏အဖွဲ့ဝင် အယာတိုလာ မိုဟာမက်မက်ဒီ မာဘာကာရီက ပြောကြားခဲ့သည်ဟု Mehr သတင်းဌာန၏အဆိုအရ သိရသည်။
ဆက်ခံသူတိုင်းကို လိုက်လံရှာဖွေမည်ဟု အစ္စရေးစစ်တပ်က X တွင် သတိပေးခဲ့သည်။
၂၀၀၃ ခုနှစ် အီရတ်ကိုကျူးကျော်ပြီးနောက် အရှေ့အလယ်ပိုင်းတွင် အမေရိကန်၏ အကြီးမားဆုံး စစ်ရေးစစ်ဆင်ရေးကို သက်သေအထောက်အထားများမပြသဘဲ တီဟီရန်သည် အမေရိကန်အတွက် ခြိမ်းခြောက်မှုတစ်ခုဖြစ်သည်ဟူသောစကားဖြင့် ထရမ့်က ကျိုးကြောင်းဆီလျော်အောင် ပြောဆိုခဲ့သည်။
အီရန်သည် နျူကလီးယားလက်နက်တစ်ခု တည်ဆောက်နိုင်ရန် အလွန်နီးကပ်နေပြီဟုလည်း ၎င်းက ပြောကြားခဲ့သည်။
စစ်ပွဲ၏ နောက်ပိုင်းအဆင့်တွင် အီရန်၏ကြွယ်ဝသော ယူရေနီယမ်များကို လုံခြုံစေရန်အတွက် အမေရိကန်နှင့် အစ္စရေးတို့သည် အီရန်သို့ အထူးတပ်ဖွဲ့များစေလွှတ်ရန် ဆွေးနွေးခဲ့ကြကြောင်း Axios သတင်းဌာနက ဆွေးနွေးမှုများနှင့်ပတ်သက်သည့် လူလေးဦးကိုကိုးကား၍ ဖော်ပြခဲ့သည်။
စနေနေ့တွင် နျူကလီးယားနေရာများကို လုံခြုံရေးအတွက် မြေပြင်တပ်များ စေလွှတ်နိုင်ခြေနှင့်ပတ်သက်၍ မေးမြန်းရာတွင် ထရမ့်က ၎င်းသည် “ နောက်မှ” လုပ်ဆောင်နိုင်သည့်အရာဖြစ်သည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။
အစ္စရေးက လက်ဘနွန်အား ဟစ်ဇ်ဘိုလာကိုထိန်းချုပ်ရန် သတိပေး
တီဟီရန်၏ အစိတ်အပိုင်းအချို့တွင် ကြီးမားသော ပေါက်ကွဲသံများကို ကြားခဲ့ရကြောင်း နိုင်ငံပိုင်မီဒီယာများကဖော်ပြခဲ့ပြီး အစ္စရေးက စနေနေ့တွင် အီရန်ဒုံးကျည်နေရာများ၊ ကွပ်ကဲရေးဌာနများနှင့် လောင်စာဆီသိုလှောင်ရုံများကို တိုက် ခိုက်ခဲ့သည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။
အမေရိကန်-အစ္စရေး တိုက်ခိုက်မှုများကြောင့် အီရန်အရပ်သား အနည်းဆုံး ၁၃၃၂ ဦးသေဆုံးပြီး ထောင်ပေါင်းများစွာ ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ကြောင်း အီရန်ဆိုင်ရာ ကုလသမဂ္ဂသံအမတ်ကြီး အမီယာ ဆာအိဒ် အီရာဗာနီက ပြောကြားခဲ့သည်။
အမေရိကန်တပ်ဖွဲ့များသည် ကလေးများစွာသေဆုံးခဲ့သည့် အီရန်မိန်းကလေးကျောင်းတစ်ကျောင်းကို တိုက်ခိုက်မှုအတွက် တာဝန်ရှိနိုင်ဖွယ်ရှိကြောင်း အမေရိကန်အရာရှိများက ရိုက်တာသတင်းဌာနသို့ ပြောကြားခဲ့သည်။ သို့သော် ထရမ့်က သက်သေအထောက်အထားများကို မကိုးကားဘဲ အီရန်တွင်တာဝန်ရှိကြောင်း စနေနေ့တွင် သတင်းထောက်များအား ပြောကြားခဲ့သည်။
Air Force One လေယာဉ်ပေါ်တွင် ထရမ့်၏နောက်တွင်ရပ်နေသော ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး ပိ ဟက်ဆက်သ်က ယင်းကိစ္စကို စုံစမ်းစစ်ဆေးနေဆဲဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။
အီရန်၏တိုက်ခိုက်မှုများကြောင့် အစ္စရေးတွင် လူ ၁၀ ဦးသေဆုံးခဲ့သည်။ အနည်းဆုံး အမေရိကန်တပ်ဖွဲ့ဝင်ခြောက်ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး အီရန်က တနင်္ဂနွေနေ့တွင် ကူဝိတ်ရှိ အမေရိကန်စခန်းများကို တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြောင်း ပြောကြားသည်။
အီရန်နှင့် မဟာမိတ်ဖွဲ့ထားသော ဟစ်ဇ်ဘိုလာစစ်သွေးကြွများက နယ်စပ်ဖြတ်ကျော်ပစ်ခတ်ပြီးနောက် အစ္စရေးသည် စနေနေ့တွင် လက်ဘနွန်တွင် တိုက်ခိုက်မှုအသစ်များ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ တနင်္လာနေ့မှစ၍ လက်ဘနွန်တွင် အစ္စရေး၏တိုက်ခိုက်မှုများကြောင့် သေဆုံးသူဦးရေ ၃၀၀ ခန့်အထိ မြင့်တက်လာပြီး ဟစ်ဇ်ဘိုလာစစ်သွေးကြွများကို မထိန်းချုပ်ပါက “ အလွန်ကြီးမားသောဆုံးရှုံးမှု” ကြုံတွေ့ရမည်ဟု အစ္စရေးက လက်ဘနွန်ကို သတိပေးခဲ့သည်။
အီရန်၏ ဖရိုဖရဲဖြစ်စေမှု မဟာဗျူဟာသည် စွမ်းအင်ဈေးနှုန်းများမြှင့်တင်ခြင်း၊ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာစီးပွားရေးနှင့် ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေး ချိတ်ဆက်မှုများကို ထိခိုက်စေခြင်းနှင့် လေကြောင်းခရီးစဉ်များကို အနှောင့်အယှက်ဖြစ်စေခြင်းဖြင့် စစ်ပွဲ၏ကုန်ကျစရိတ်များကို မြင့်တက်စေခဲ့သည်။
ကူဝိတ်၏ အမျိုးသားရေနံကုမ္ပဏီသည် စနေနေ့တွင် ထုတ်လုပ်မှုလျှော့ချခဲ့ပြီး အီရတ်နှင့် ကာတာမှ ရေနံနှင့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့ထုတ်လုပ်မှု လျှော့ချခဲ့သည်။ ပဋိပက္ခကြောင့် ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားကို ထိရောက်စွာပိတ်လိုက်ခြင်းကြောင့် ရေနံဈေးနှုန်းများသည် နှစ်ပေါင်းများစွာအတွင်း အမြင့်ဆုံးသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။
Ref: reuters.com
ယနေ့ခေတ်
တီဟီရန်က ခေါင်းဆောင်သစ်အတွက် ဆုံးဖြတ်ချက်ချရန် နီးကပ်လာချိန်တွင် အီရန်စစ်ပွဲကိုဖြေရှင်းရန် ထရမ့်ငြင်းဆို အတွက် မှတ်ချက်များ 0 ခုရှိပါတယ်