ဝါရှင်တန်၊ ဧပြီ ၇
အီရန်နှင့် အစ္စရေးတို့သည် အင်္ဂါနေ့တွင် အပြန်အလှန်တိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။ တီဟီရန်သည် ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားကို ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ရန်နှင့် ထရမ့်၏တောင်းဆိုချက်များကို သဘောတူရန် သို့မဟုတ် “ဖယ်ရှားရန်” သတ်မှတ်ထားသော နောက်ဆုံးရက်မတိုင်မီ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးသဘောတူညီချက်ကို အီရန်က ပယ်ချခဲ့သည်။
သို့သော် တိုးတက်မှုလက္ခဏာတစ်ရပ် ဖြစ်နိုင်သည့်အနေဖြင့် ပါကစ္စတန်နိုင်ငံဆိုင်ရာ အီရန်သံအမတ်ကြီးက စစ်ပွဲအဆုံးသတ်ရန် ကြားဝင်စေ့စပ်ပေးရန်အတွက် အစ္စလာမာဘတ်၏ “အပြုသဘောဆောင်ပြီး အကျိုးဖြစ်ထွန်းသော ကြိုးပမ်းမှုများ” သည် “အရေးကြီးပြီး သိမ်မွေ့သောအဆင့်သို့ နီးကပ်လာနေပြီ” ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။
ချက်ချင်းအပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးနှင့် ရေလက်ကြားကို ပိတ်ဆို့ထားခြင်းအား ရုပ်သိမ်းရန် ပါကစ္စတန်မှ ကြားဝင်စေ့စပ်ပေးသော အမေရိကန်၏အဆိုပြုချက်ကို အီရန်ကပယ်ချခဲ့ပြီး ၁၅ ရက်မှ ၂၀ ရက်အတွင်း ပိုမိုကျယ်ပြန့်သော ငြိမ်းချမ်းရေးသဘောတူညီချက်အတွက် ဆွေးနွေးမှုများပြုလုပ်ခဲ့ကြောင်း အစီအစဉ်ကို သိရှိသူတစ်ဦး၏အဆိုအရ သိရသည်။
အီရန်၏တုံ့ပြန်မှုတွင် ဒေသတွင်းပဋိပက္ခများ အဆုံးသတ်ရေး၊ ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားကို ဘေးကင်းစွာဖြတ်သန်းရေးအတွက် လုပ်ထုံးလုပ်နည်း၊ ပိတ်ဆို့မှုများ ရုပ်သိမ်းရေးနှင့် ပြန်လည်တည်ဆောက်ရေးအပါအဝင် အချက် ၁၀ ချက်ပါဝင်ကြောင်း IRNA သတင်းဌာနက ဖော်ပြခဲ့သည်။
“တစ်နိုင်ငံလုံးကို တစ်ညတည်းနဲ့ ဖျက်ဆီးပစ်နိုင်ပြီး အဲဒီညက မနက်ဖြန်ညလည်းဖြစ်နိုင်တယ်” ဟု တနင်္လာနေ့တွင် ထရမ့်က ပြောကြားခဲ့သည်။ တီဟီရန်သည် နောက်ဆုံးရက်မတိုင်မီ သဘောတူညီချက်မရယူပါက အီရန်ဓာတ်အားပေးစက်ရုံများနှင့် အခြေခံအဆောက်အအုံများကို ဖျက်ဆီးပစ်မည်ဟု ထရမ့်က ပြောကြားခဲ့သည်။
သဘောတူညီချက်မရှိပါက ဗုဒ္ဓဟူးနေ့ သန်းခေါင်ယံတွင် “အီရန်ရှိ တံတားတိုင်း ပျက်စီးသွားလိမ့်မည်” ဟု ထရမ့်က ပြောကြားခဲ့ပြီး “အီရန်ရှိ ဓာတ်အားပေးစက်ရုံတိုင်းသည် လုပ် ငန်းရပ်ဆိုင်းသွားမည်ဖြစ်ပြီး မီးလောင်ပေါက်ကွဲကာ နောက်ထပ်ဘယ်တော့မှ အသုံးမပြုနိုင်တော့ပါ” ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။
အင်္ဂါနေ့အစောပိုင်းတွင် အစ္စရေးစစ်တပ်က တီဟီရန်နှင့် အခြားနေရာများရှိ အီရန်အစိုးရ၏ အခြေခံအဆောက်အအုံများကို ပစ်မှတ်ထားသည့် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများပြီးစီးသွားပြီဟု ပြောကြားခဲ့သည်။ အီရန်မှပစ်လွှတ်လိုက်သော ဒုံးကျည်များကို ကြားဖြတ်ရန် လေကြောင်းကာကွယ်ရေးစနစ်များကို လည်ပတ်နေခဲ့သည်။
အစ္စရေးကလည်း အီရန်နိုင်ငံသားများအား ရထားများကို ရှောင်ကြဉ်ရန်နှင့် အင်္ဂါနေ့ညနေအထိ ရထားလမ်းများမှ ဝေးဝေးနေရန် တိုက်တွန်းသည့် သတိပေးချက် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ “ရထားတွေပေါ်မှာနဲ့ ရထားလမ်းတွေအနီးမှာရှိနေတာက သင့်အသက်ကို အန္တရာယ်ဖြစ်စေပါတယ်” ဟု အစ္စရေးစစ်တပ်က ပါရှန်းဘာသာဖြင့် X တွင် တင်ခဲ့သည်။
ဆော်ဒီအာရေဗျသည် ၎င်း၏ အရှေ့ပိုင်းဒေသသို့ ဦးတည်သော ပဲ့ထိန်းဒုံးကျည်များကို ကြားဖြတ်တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီး စွမ်းအင်စက်ရုံများအနီးတွင် အပျက်အစီးများ ကျရောက်ခဲ့ကြောင်း ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနက ပြောကြားခဲ့ပြီး မည်သူက ပစ်လွှတ်ခဲ့သည်ကို အတိအကျမဖော်ပြခဲ့ပါ။
ဖေဖော်ဝါရီ ၂၈ ရက်တွင် အမေရိကန်နှင့် အစ္စရေးတို့က အီရန်အပေါ် စစ်ပွဲစတင်ခဲ့ပြီးနောက်ပိုင်း ဆော်ဒီအာရေဗျသည် အီရန်ဒုံးကျည်နှင့် ဒရုန်းရာပေါင်းများစွာ၏ တိုက်ခိုက်မှုကိုခံခဲ့ရပြီး အများစုကို ကြားဖြတ်နိုင်ခဲ့ကြောင်း အာဏာပိုင်များက ပြောကြားခဲ့သည်။
ဘာရိန်း၊ ဆော်ဒီအာရေဗျနှင့် အာရပ်စော်ဘွားများပြည်ထောင်စုတို့သည် အများပြည်သူဘေးကင်းရေး သတိပေးချက်များကို အင်္ဂါနေ့တွင် တစ်ပြိုင်နက်တည်း ထုတ်ပြန်ခဲ့ပြီး ဆော်ဒီအာရေဗျနှင့် ဘာရိန်းကို ဆက်သွယ်ထားသောတံတားကို သတိပေးသတိပေးချက်များ ထုတ်ပြန်ပြီးနောက် ကြိုတင်ကာကွယ်မှုအနေဖြင့် ခေတ္တပိတ်ထားခဲ့သည်။
ဒေသတစ်ဝှမ်းတွင် အရပ်ဘက်အခြေခံအဆောက်အအုံများ တိုက်ခိုက်ခံနေရချိန်တွင် ထရမ့်သည် အီရန်ဓာတ်အားပေးစက်ရုံများကို ဖျက်စီးမည်ဟု ပြောဆိုချက်များသည် စစ်ရာဇ ဝတ်မှုများဖြစ်သည်ဟူသော မေးခွန်းများကို ပယ်ချခဲ့ပြီး ၎င်းအနေဖြင့် “လုံးဝ” စိုးရိမ်ပူပန်မှုမရှိကြောင်း ပြောကြားသည်။
“ကျွန်တော် မလုပ်ရဘူးလို့ မျှော်လင့်ပါတယ်” ဟု ၎င်းက ပြောကြားသည်။
ကုလသမဂ္ဂဆိုင်ရာ အီရန်သံတမန်က တနင်္လာနေ့တွင် ထရမ့်၏ တိုက်ခိုက်ရန်ခြိမ်းခြောက်မှုသည် “အကြမ်းဖက်ဝါဒကို တိုက်ရိုက်လှုံ့ဆော်ခြင်းဖြစ်ပြီး နိုင်ငံတကာဥပဒေအရ စစ်ရာဇဝတ်မှုများကျူးလွန်ရန် ရည်ရွယ်ချက်ရှိသည်ဟု ရှင်းလင်းသောအထောက်အထားများပေးအပ်ခြင်း” ဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ ၎င်း၏ ထိပ်တန်းစစ်ဘက်ဆိုင်ရာကွပ်ကဲမှုဌာနက ထရမ့်သည် “လှည့်စားသူ” ဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။
အီရန်၏ ဒုတိယအားကစားဝန်ကြီး အလီရီဇာ ရာဟီမီသည် အင်္ဂါနေ့တွင် နိုင်ငံတစ်ဝှမ်းရှိ ဓာတ်အားပေးစက်ရုံများတွင် လူသားကွင်းဆက်များဖွဲ့စည်းရန် အနုပညာရှင်များနှင့် အား ကစားသမားများကို တိုက်တွန်းခဲ့သည်။ “ကျွန်ုပ်တို့သည် လက်တွဲ၍ ရပ်တည်သွားပါမည်။ အများပြည်သူဆိုင်ရာ အခြေခံအဆောက်အအုံများကို တိုက်ခိုက်ခြင်းသည် စစ်ရာဇဝတ်မှုတစ်ခုဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားပါမည်။” ဟု ဆိုသည်။
ထရမ့်၏ နောက်ဆုံးရက်နီးကပ်လာပြီး ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်းတွင် ငွေကြေးဖောင်းပွမှု စိုးရိမ်စိတ်များကို ဖြစ်ပေါ်စေသည့် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ရေနံသယ်ယူပို့ဆောင်ရေး ပိတ်ဆို့ထားသည့်နေရာဖြစ်သော ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားကို ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ရန် အလားအလာနည်းပါးလာသောကြောင့် ရေနံဈေးနှုန်းများသည် တစ်စည်လျှင် ဒေါ်လာ ၁၁၀ ဝန်းကျင်တွင်ရှိနေ သည်။
အီရန်သည် ကမ္ဘာ့ရေနံနှင့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့ထောက်ပံ့မှု၏ ငါးပုံတစ်ပုံခန့်အတွက် လမ်းကြောင်းတစ်ခုဖြစ်သည့် ဟော်မုဇ်ကို ထိထိရောက်ရောက်ပိတ်ပစ်ခဲ့ပြီး တီဟီရန်အတွက် အ စွမ်းထက်သော ဈေးဆစ်ကိရိယာတစ်ခုအဖြစ် သက်သေပြခဲ့သည်။
Brent ရေနံစိမ်းဈေးနှုန်းသည် စစ်ပွဲစတင်ကတည်းက ၅၀% ကျော်မြင့်တက်ခဲ့ပြီး တစ်စည်လျှင် ဒေါ်လာ ၁၁၁.၅၃ အထိ ၁% မြင့်တက်ခဲ့ပြီး အမေရိကန် West Texas Intermediate ရေနံစိမ်းဈေးနှုန်းသည် ၀.၈% မြင့်တက်ကာ ဒေါ်လာ ၁၁၃.၃၁ အထိ မြင့်တက်ခဲ့သည်။
အီရန်သည် ပဋိပက္ခစတင်ချိန်တွင် ခန့်မှန်းထားသည်ထက် ပိုမိုခက်ခဲသော ရန်သူတစ်ဦးဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြခဲ့သောကြောင့် ထရမ့်သည် နိုင်ငံရေးအကျပ်အတည်းနှင့် ရင်ဆိုင်နေရပြီး အီရန်သည် နျူကလီးယားလက်နက်များ တည်ဆောက်ခြင်းနှင့် ဒုံးကျည်များထုတ်လုပ်ခြင်းမှတားဆီးရန် ရည်ရွယ်ကြောင်း ၎င်းက ပြောကြားခဲ့သည်။
ပဋိပက္ခစတင်ကတည်းက အမေရိကန်တပ်ဖွဲ့ဝင် ၁၃ ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး သောကြာနေ့တွင် အမေရိကန် F-15E တိုက် လေယာဉ်တစ်စင်းပစ်ချခံရပြီး လေတပ်သားနှစ်ဦးအနက် တစ်ဦး သည် အီရန်ပိုင်နက်အတွင်း ပိတ်မိနေချိန်တွင် ပို၍အန္တရာယ်များသော အခြေအနေတွင် ရှိနေခဲ့သည်။
ပိတ်မိနေသော လက်နက်ကျွမ်းကျင်သူအရာရှိကို ဘေးကင်းရာသို့ ပို့ဆောင်ရန် အမေရိကန်ကွန်မန်ဒိုများ၏ ကယ်ဆယ်ရေးမစ်ရှင်သည် ထရမ့်အတွက် နိုင်ငံရေးအကျပ်အတည်း ဆိုးရွားစွာမြင့်တက်လာမှုကို ရှောင်ရှားရန် ကူညီပေးခဲ့သည်။
အရှေ့အလယ်ပိုင်းတစ်လွှားတွင် စစ်ပွဲအတွင်း လူထောင်ပေါင်းများစွာ သေဆုံးခဲ့ပြီး ၎င်းတို့အနက် အီရန်တွင် ၃၅၄၆ ဦးနှင့် အစ္စရေးက အီရန်ကျောထောက်နောက်ခံပြု ဟစ်ဇ်ဘိုလာစစ်သွေးကြွအဖွဲ့ကို ပစ်မှတ်ထားသည့် လက်ဘနွန်တွင် ၁၅၀၀ နီးပါး သေဆုံးခဲ့ကြောင်း အမေရိကန်အခြေစိုက် လူ့အခွင့်အရေးအဖွဲ့ HRANA က ပြောကြားခဲ့သည်။
Ref: reuters.com
ယနေ့ခေတ်
ထရမ့်၏ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး အဆိုပြုချက် နောက်ဆုံးရက်မတိုင်မီ အီရန်ပယ်ချ အတွက် မှတ်ချက်များ 0 ခုရှိပါတယ်