ဝါရှင်တန်၊ ဇွန် ၁၄
အမေရိကန်နှင့် ပါကစ္စတန်ခေါင်းဆောင်များသည် ဝါရှင်တန်နှင့် တီဟီရန်အကြား တိုက်ခိုက်မှုများကို အဆုံးသတ်ရန် ရှည်လျားခက်ခဲသော မူဘောင်သဘောတူညီချက်ကို ဇွန်လ ၁၄ ရက်၊ တနင်္ဂနွေနေ့တွင် လက်မှတ်ရေးထိုးမည် ဟု ခန့်မှန်းထားသည်။
သို့သော် တီဟီရန်သည် အချိန်ကာလကို သံသယရှိခဲ့ပြီး အီရန်ရှိ သဘောထားတင်းမာသော ဆန္ဒပြသူများက ကန့်ကွက်ခဲ့ကြသည်။
အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်က အီရန်နှင့်သဘောတူညီချက်ကို ၎င်း၏ ၈၀ နှစ်မြောက်မွေးနေ့ဖြစ်သော နောက်တစ်နေ့တွင် လက်မှတ်ရေးထိုးရန်စီစဉ်ထားကြောင်း စနေနေ့က လူမှုကွန်ရက်တွင် ရေးသားခဲ့သည်။
ပါကစ္စတန်ဝန်ကြီးချုပ် ရှက်ဘတ်ဇ် ရှာရစ်ဖ်က နှစ်ဖက်စလုံးသည် ငြိမ်းချမ်းရေးသဘောတူညီချက်အတွက် မူဘောင်တစ်ခုကို သဘောတူညီခဲ့ပြီး အစ္စလာမာဘတ်သည် အီလက်ထရွန်းနစ် လက်မှတ်ရေးထိုးမှုအတွက် ပြင်ဆင်နေပြီး လာမည့်အပတ်တွင် လုပ်ထုံးလုပ်နည်းဆိုင်ရာ ဆွေးနွေးပွဲများ ဆက်လက်လုပ်ဆောင်သွားမည်ဟု တနင်္ဂနွေနေ့တွင် ပြောကြားသည်။
သို့သော် အီရန်က တနင်္ဂနွေနေ့တွင် လက်မှတ်ရေးထိုးမည်ကို အတည်မပြုခဲ့ပါ။ ထရမ့်၏ပို့စ်မတိုင်မီ ပြောကြားခဲ့သော အီရန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ အစ္စမေးလ် ဘာဂါအီက လက်မှတ်ရေးထိုးမည့်အချိန်ကာလကို မှတ်ချက်ပေးခြင်းမပြုရန် သတိပေးခဲ့သော်လည်း နိုင်ငံပိုင်မီဒီယာများက “မနက်ဖြန်မဟုတ်” သော်လည်း “ရှေ့ရက်များအ တွင်း” ဖြစ်လာနိုင်ကြောင်း ပြောကြားသည်။
အီရန်၏ Fars သတင်းဌာနက တနင်္ဂနွေနေ့နှောင်းပိုင်းတွင် သတင်းအချက်အလက်အပြည့်အစုံရှိသော သတင်းရင်းမြစ်တစ်ခုကို ကိုးကား၍ ပြောကြားရာတွင် တီဟီရန်သည် ၎င်း၏ နိုင်ငံရေး၊ ဥပဒေရေးရာနှင့် လုပ်ထုံးလုပ်နည်းဆိုင်ရာ ရှုထောင့်များကို ကျွမ်းကျင်သူနှင့် ဆုံးဖြတ်ချက်ချမှတ်သည့်အဆင့်တွင် ပြန်လည်သုံးသပ်နေဆဲဖြစ်ပြီး မူဘောင်သဘောတူညီချက်အပေါ် နောက်ဆုံး ဆုံးဖြတ်ချက်မချရသေးကြောင်း ပြောကြားသည်။
သဘောတူညီချက်ကို အပြီးသတ်ရန်ကြိုးပမ်းမှု၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအဖြစ် ကာတာညှိနှိုင်းရေးမှူးများသည် တနင်္ဂနွေနေ့နံနက်တွင် တီဟီရန်သို့သွားခဲ့ကြောင်း အခြေအနေကိုသိရှိသော သတင်းရင်းမြစ်တစ်ခုက ရိုက်တာသတင်းဌာနသို့ ပြောကြားသည်။
မူဘောင်သဘောတူညီချက် လက်မှတ်ရေးထိုးပြီးနောက် အီရန်ကပိတ်ဆို့ထားသော ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားကို “အားလုံးအတွက်” ချက်ချင်းဖွင့်လှစ်ထားမည်ဖြစ်ကြောင်း ထရမ့်က Truth လူမှုကွန်ရက်တွင် ရေးသားခဲ့သည်။
အမေရိကန်၏ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုများသည် အီရန်၏ စစ်ဘက်-စက်မှုလုပ်ငန်းအခြေစိုက်စခန်းကို ပြင်းထန်စွာ ယိုယွင်းပျက်စီးစေပြီး စစ်တပ်ကိုထိခိုက်စေခဲ့သော်လည်း ကျွမ်းကျင်သူများက စစ်ပွဲသည် သဘောထားတင်းမာသော တော်လှန်ရေးအစောင့်တပ်၏လွှမ်းမိုးမှုကို ယခင်ကထက် ပိုမိုခိုင်မာစွာ အမြစ်တွယ်စေခဲ့ကြောင်း ပြောကြားသည်။
လူမှုကွန်ရက်နှင့် အီရန်သတင်းဝက်ဘ်ဆိုက်များရှိ ဗီဒီယိုများတွင် သဘောတူညီချက်ကို ဆန့်ကျင်သူများသည် တီဟီရန်ရှိ အီရန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနရှေ့နှင့် ရင်ပြင်များတွင် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး အာဘတ်စ် အာရာချီကို အပြစ်တင်နေပုံပေါ်ပြီး “အာရာချီ ရှက်စရာပဲ၊ အမေရိကကိုလွှတ်လိုက်စမ်း!” ဟု ကြွေးကြော်ခဲ့ကြသည်။
ရိုက်တာသတင်းဌာနက ဗီဒီယိုများကို ချက်ချင်းအတည်မပြုနိုင်ပါ။
စနေနေ့အစောပိုင်းတွင် အမေရိကန်တပ်ဖွဲ့များသည် ရေလက်ကြားသို့ဦးတည်နေသော အီရန်၏ တိုက်ခိုက်ရေးဒရုန်းများစွာကို ပစ်ချခဲ့ကြောင်း အမေရိကန်စစ်တပ်က ပြောကြားခဲ့သည်။ အမေရိကန်-အီရန် သဘောတူညီချက်တွင် ပါဝင်ခြင်းမရှိဟုဆိုသော အစ္စရေးက အီရန်မဟာမိတ် ဟစ်ဇ်ဘိုလာကို လက်ဘနွန်ရှိ နေရာ ၇၀ ကျော်ကို ၂၄ နာရီအတွင်း တိုက် ခိုက်ခဲ့ကြောင်း စနေနေ့တွင် ပြောကြားခဲ့သည်။
ဝါရှင်တန်အနေဖြင့် တီဟီရန်နှင့် သဘောတူညီချက်တစ်ခုရရှိရေးအတွက် လက်ဘနွန်တွင် အစ္စရေး၏ စစ်ရေးလှုပ်ရှားမှုများကို ရပ်တန့်ရန် အမေရိကန်၏ တောင်းဆိုမှုနှင့်ပတ်သက်၍ အစ္စရေးဝန်ကြီးချုပ် ဘင်ဂျမင်နေတန်ယာဟု သည် ထရမ့်နှင့် ပဋိပက္ခဖြစ်ပွားခဲ့သည်။
အာရာချီက သဘောတူညီချက်တွင် ပြောင်းလဲမှုများ ဖြစ်နိုင်ဆဲဖြစ်သော်လည်း ယာယီသဘောတူညီချက်က ပိုမိုအားကောင်းလာကြောင်း သောကြာနေ့တွင် ပြောကြားခဲ့သည်။
စနေနေ့ညက အီရန်တစ်ဝှမ်းတွင် ကျင်းပခဲ့သော အစိုးရထောက်ခံသောစုဝေးပွဲများတွင် မူဘောင်သဘောတူညီချက်ကို ဆန့်ကျင်သော သဘောထားတင်းမာသူများက ၎င်းတို့၏ မကျေနပ်မှုကို ကျယ်လောင်စွာထုတ်ဖော်ပြောဆိုခဲ့ကြောင်း ဒေသခံများနှင့် သတင်းဌာနများက ဖော်ပြခဲ့ကြသည်။
အရှေ့မြောက်ပိုင်း မက်ရှ်ဟက်ဒ်မြို့ရှိ ဒေသခံတစ်ဦးက ရိုက်တာသတင်းဌာနသို့ ပြောကြားရာတွင် ဆန္ဒပြသူအချို့က “ညှိနှိုင်းသူ သေပါစေ” “ညှိနှိုင်းသူ နုတ်ထွက်ပါ” ဟု အာရာချီအားရည်ညွှန်း၍ ကြွေးကြော်ခဲ့ကြသည်ဟု ဆိုသည်။
အဆိုပြုထားသော နားလည်မှုစာချွန်လွှာတွင် ရေလက်ကြားကို ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ရန်နှင့် အမေရိကန်ရေတပ်ပိတ်ဆို့မှုကို ရုပ်သိမ်းရန် တောင်းဆိုထားကြောင်း ဆွေးနွေးပွဲ၏ နှစ်ဖက်စလုံးမှ သတင်းရင်းမြစ်များက ပြောကြားသည်။ အီရန်၏ နျူကလီးယားအစီအစဉ်နှင့်ပတ်သက်သည့် ဆွေးနွေးပွဲများသည် စစ်ပွဲအတွက် ထရမ့်၏ အဓိက အကြောင်းပြချက်တစ်ခုဖြစ်သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် အဆိုပါဆွေးနွေးပွဲများ ကျင်းပမည်ဖြစ်သည်။
“အီရန်သည် ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားကို ဖွင့်လှစ်တော့မည်ဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းသည် လိုအပ်ချက်တစ်ခုဖြစ်သည်။ အခွန်ကောက်ခံမှုမရှိဘဲ ဖွင့်လှစ်နိုင်သည်။ ၎င်းတို့ ထိုသို့ပြုလုပ်သည်နှင့်အမျှ ကျွန်ုပ်တို့၏ပိတ်ဆို့မှုကို ရုပ်သိမ်းပေးမည်” ဟု အမေရိကန်အရာရှိတစ်ဦးက သတင်းထောက်များအား ပြောကြားသည်။
“ဒါဟာ အတူတကွ ဖြစ်ပေါ်လာမှာဖြစ်ပြီး နောက်တစ်ဆင့်ရဲ့ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုပါ။ အဲဒီနောက်အဆင့်ကတော့ ရေလက်ကြားက မိုင်းရှင်းလင်းရေးပဲ” ဟု အရာရှိက ပြောကြားပြီး အဓိကအင်အားကြီးနိုင်ငံ ခုနစ်နိုင်ငံသည် ယခုကိစ္စ၌ အခန်းကဏ္ဍတစ်ခုတွင် ရှိနိုင်သည်။
ထရမ့်သည် ဗြိတိန်ဝန်ကြီးချုပ် ကီရာစတားမာနှင့် ဖုန်းပြောဆိုခဲ့ရာတွင် အီရန်ပဋိပက္ခကို အဆုံးသတ်ရေး ကြိုးပမ်းမှုများကို ဆွေးနွေးခဲ့ကြောင်း ဒေါင်းနင်းလမ်း အိမ်တော်က စနေနေ့တွင် ပြောကြားသည်။
သတင်းရင်းမြစ်များစွာက ရိုက်တာသတင်းဌာနကို ဖော်ပြခဲ့သည့် မူကြမ်းစည်းကမ်းချက်များအရ အီရန်အနေဖြင့် ရေလက်ကြားကို ဖွင့်လှစ်ပေးမည်ဆိုပါက အမေရိကန်က ပိတ်ဆို့ထားသည့် ဒေါ်လာဘီလီယံပေါင်းများစွာတန် အီရန်၏ပိုင်ဆိုင်မှုများကို ပြန်လည်ဖြေလျှော့ပေါ့ပေးရန် လိုအပ်နေသည်။
အီရန်၏ Fars သတင်းဌာနက အီရန်ပိုင်ဆိုင်မှုများကို ပြန်လည်ဖြေလျှော့ပေါ့ပေးရေးသည် သဘောတူညီချက်၏ မရှိမဖြစ်အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားက ဝန်ဆောင်မှုတွေအတွက် အီရန်က အခွန်ကောက်ခံရမည်ဟု ဘာဂါအီကပြောကြားကြောင်း ကိုးကားဖော်ပြခဲ့သည်။
အီရန်၏ နျူကလီးယားအစီအစဉ်ကို ရက်ပေါင်း ၆၀ ကြာ ဆွေးနွေးမှုကာလအတွင်း ဖြေရှင်းမည်ဖြစ်သည်။ အမေရိကန်အရာရှိတစ်ဦးက သဘောတူညီချက်သည် အီရန်နျူကလီးယားအစီအစဉ်ကိုဖျက်သိမ်းရန် ဦးတည်စေမည်ဖြစ်ပြီး ၎င်း၏ကြွယ်ဝသော ယူရေနီယမ်သိုလှောင်မှုကို ဖျက်ဆီးဖယ်ရှားမည်ဟု ပြောကြားသည်။
Ref: channelnewsasia.com
ယနေ့ခေတ်
စစ်ပွဲရပ်စဲရေး အမေရိကန်နှင့် အီရန်တို့ သဘောတူရန် နီးကပ်လာသော်လည်း အချိန်ကာလ မသေချာသေး အတွက် မှတ်ချက်များ 0 ခုရှိပါတယ်