စီဘူး၊ မေ ၈
အရှေ့တောင်အာရှခေါင်းဆောင်များသည် ၎င်းတို့၏ပြည်သူများနှင့် စီးပွားရေးများအပေါ် အီရန်စစ်ပွဲ၏သက်ရောက်မှုကိုလျှော့ချရန် ပြင်းထန်သောဖိအားအောက်မှ သောကြာနေ့တွင် နှစ်ပတ်လည် ထိပ်သီးအစည်းအဝေးကို ပြုလုပ်ခဲ့ကြပြီး၊ ထိပ်တန်းဝန်ကြီးတစ်ဦးက အီရန်စစ်ပွဲနှင့်ပတ်သက်၍ “အစကတည်းက မဖြစ်သင့်ဘူး” ဟု ပြောကြားသည်။
အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံများအသင်း၏ နိုင်ငံ့ခေါင်းဆောင်များသည် အရှေ့အလယ်ပိုင်းမှ ရေနံနှင့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့အများစုတင်သွင်းမှု အလျင်အမြန်ကြီးထွားလာသော ၎င်းတို့၏ ဒေသတွင် တည်ငြိမ်သောလောင်စာဆီနှင့် အစားအစာထောက်ပံ့မှုများရှိစေရန် အရေးပေါ်အစီအစဉ်တစ်ခုအပေါ် စိုးရိမ်ပူပန်မှုကို ဆွေးနွေးရန် အာရုံစိုက်ရေး ဆုံးဖြတ်ချက်က ပေါ် လွင်စေသည်။
ဖိလစ်ပိုင်သည် အလယ်ပိုင်းကျွန်းပြည်နယ် စီဘူးတွင် ထိပ်သီးအစည်းအဝေးကို လက်ခံကျင်းပနေသည်။ သမ္မတ ဖာဒီနန် မားကို့စ် ဂျူနီယာသည် ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်းရှိ စီးပွားရေးအခက် အခဲများနှင့်အညီ ရိုးရာခမ်းနားထည်ဝါမှုကို ဖျက်သိမ်းရန် ထိပ်သီးအစည်းအဝေးကို အမိန့်ပေးခဲ့သည်။
အာဆီယံခေါင်းဆောင်များ၏ အဓိကပြဿနာတစ်ခုမှာ ကျယ်ပြန့်သောရန်လိုမှုများ ပြန်လည်ဖြစ်ပွားပါက ၎င်းတို့၏နိုင်ငံသား တစ်သန်းကျော် နေထိုင်အလုပ်လုပ်နေသည့် အရှေ့အလယ်ပိုင်းမှ ဘေးလွတ်ရာသို့ မည်သို့ရွှေ့ပြောင်းရမည်နည်းဖြစ်သည်။
အမေရိကန်နှင့် အစ္စရေးတို့သည် ဖေဖော်ဝါရီ ၂၈ ရက်တွင် အီရန်အပေါ် စစ်ရေးတိုက်ခိုက်မှုများ စတင်ခဲ့ပြီးနောက်ပိုင်း အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံသားများစွာ သေဆုံးခဲ့ရသည်။ တစ်လကြာ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက်ရရှိထားသော်လည်း အထူးသဖြင့် မဟာဗျူဟာကျသော ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားတွင် ရန်လိုမှုများ ရံဖန်ရံခါ ဆက်လက်ဖြစ်ပွားနေသည်။
အရေးပေါ်အစီအစဉ်တစ်ခုကို ဖော်ပြထားပြီး The Associated Press မှ တွေ့ ခဲ့သော ခေါင်းဆောင်များ၏ ပူးတွဲကြေညာချက်မူကြမ်းတွင် ဒေသတွင်းအုပ်စု၏ အဖွဲ့ဝင် ၁၁ နိုင်ငံအနေဖြင့် “ထိခိုက်ခံရသောဒေသများရှိ အာဆီယံနိုင်ငံသားများ၏ ဘေးကင်းရေးနှင့် ကောင်းကျိုးချမ်းသာကို သေချာစေရန်” နိုင်ငံတကာအဖွဲ့အစည်းများနှင့် သတင်းအချက်အလက်များ မျှဝေရန်နှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုကို အားကောင်းစေရန် တောင်းဆိုထားသည်။
အီရန်စစ်ပွဲသည် အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံများ၏ အားနည်းချက်များကို ပြင်ပရိုက်ခတ်မှုများက ဖော်ထုတ်ခဲ့ပြီး စစ်ပွဲသည် ယခုပြီးဆုံးသွားသော်လည်း ပြန်လည်ကောင်းမွန်လာရန် နှစ်ပေါင်းများစွာကြာနိုင်ကြောင်း မားကို့စ်က တံခါးပိတ်အစည်းအဝေးတစ်ခုတွင် အခြားခေါင်းဆောင်များကို ပြောကြားခဲ့သည်။
“ကျွန်ုပ်တို့၏နိုင်ငံများ၏ ပြင်ပအချက်များကြောင့် အားနည်းချက်များကို ကျွန်ုပ်တို့ကိုယ်တိုင် မြင်တွေ့ခဲ့ရသည်” ဟု မားကို့စ်က ပြောကြားခဲ့သည်။ “ကျွန်ုပ်တို့၏နိုင်ငံများ၏ ကဏ္ဍအသီးသီးအပေါ် ရေနံထောက်ပံ့မှု ပြတ်တောက်ခြင်း၏ domino effect သည် ကျွန်ုပ်တို့စီးပွားရေးလုပ်ကိုင်ပုံ၊ ကျွန်ုပ်တို့လုပ်ကိုင်ပုံ၊ ကျွန်ုပ်တို့နေထိုင်ပုံတို့ကို ထိခိုက်စေခဲ့သည်။” ဟု ဆိုသည်။
“တင်းမာမှုတွေ အချိန်ကြာလာတာနဲ့အမျှ လျော့ကျသွားရင်တောင် အရေးကြီးတဲ့ အခြေခံအဆောက်အအုံတွေ၊ အရေးကြီးတဲ့ စနစ်တွေနဲ့ ယေဘုယျအားဖြင့် ယုံကြည်မှုတွေ ပျက် စီးဆုံးရှုံးမှုတွေကို နောင်နှစ်ပေါင်းများစွာ ဆက်လက်ခံစားရဦးမှာပါ” ဟု မားကို့စ်က ပြောကြားသည်။
၎င်းတို့၏ ရှေးရိုးစွဲပြီး ဂရုတစိုက်ပြောဆိုမှုများကြောင့် လူသိများသော အာဆီယံထိပ်သီးအစည်းအဝေးသို့ တက်ရောက်လာသော ထိပ်တန်းကိုယ်စားလှယ်များသည် ဆက်လက်ဖြစ်ပွားနေသော ရန်လိုမှုများအပေါ် စိတ်ပျက်အားငယ်မှုကို ပွင့်ပွင့်လင်းလင်းဖော်ပြခြင်းများကို ရှောင်ရှားခဲ့ကြသော်လည်း ထိုင်းနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ဆီဟာဆတ် ဖောင်ကက်ကေးအိုက ပိုမိုအလေးအနက်ထားပြီး အမေရိကန်နှင့် အီရန်အကြား လက်ရှိအပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကို တိုးချဲ့ရန်နှင့် ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားမှတစ်ဆင့် သင်္ဘောများ ဘေးကင်းစွာဖြတ်သန်းသွားလာနိုင်ရေးအတွက် အာမခံချက်များပြုလုပ်ရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်။
“ဒီစစ်ပွဲဟာ အစကတည်းက မဖြစ်သင့်ပါဘူး” ဟု ဆီဟာဆတ်က AP နှင့် တိုတောင်းသောအင်တာဗျူးတစ်ခုတွင် ပြောကြားခဲ့ပြီး အာဆီယံနိုင်ငံအားလုံး စိုးရိမ်ပူပန်နေကြကြောင်း ထပ်လောင်းပြောကြားခဲ့သည်။ “ရည်မှန်းချက်တွေက ဘာတွေမှန်ကန်လဲဆိုတာ ကျွန်တော်တို့မသိပါဘူး” ဟု ၎င်းက ဆက်လက်ပြောကြားသည်။
“ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးပွဲတွေက ရွေ့လျားနေပုံရပေမယ့် စစ်ပွဲကိုအဆုံးသတ်စေချင်ပါတယ်” ဟု ဆီဟာဆတ်က ပြောကြားသည်။
အာဆီယံ၏ အရေးပေါ်အစီအစဉ်တွင် အရေးပေါ်လောင်စာဆီမျှဝေခြင်း၊ ဒေသတွင်းဓာတ်အားလိုင်းစီစဉ်ခြင်း၊ ဒေသတွင်းရေနံစိမ်းရင်းမြစ်များကို ကွဲပြားစေခြင်း၊ လျှပ်စစ်ကားများအသုံးပြုမှုကို မြှင့်တင်ခြင်းနှင့် အရပ်ဘက်နျူကလီးယားစွမ်းအင်အပါအဝင် နည်းပညာအသစ်များအသုံးပြုမှုကို လေ့လာခြင်းအပါအဝင် လုပ်ဆောင်ချက်များကို ယခုနှစ်တွင်အ တည်ပြုရန် တောင်းဆိုထားသည်။
အရှေ့အလယ်ပိုင်းနှင့် ကုန်ကျစရိတ်လျှော့ချရန် ၎င်းတို့၏ တိုတောင်းသောထိပ်သီးအစည်းအဝေးကို အာရုံစိုက်နေသော်လည်း ခေါင်းဆောင်များသည် ပေကျင်းပါဝင်သည့် တောင်တရုတ်ပင်လယ် နယ်မြေအငြင်းပွားမှုများ၊ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ငါးနှစ်တာပြည်တွင်းစစ်နှင့် ထိုင်းနှင့် ကမ္ဘောဒီးယားအကြား မကြာသေးမီက နယ်စပ်ပဋိပက္ခအပါအဝင် ဒေသတွင်း အဓိ ကပြဿနာများကို ဆွေးနွေးကြမည်ဖြစ်သည်။
ထိပ်သီးအစည်းအဝေးအပြီးတွင် အများပြည်သူသိရှိစေရန် ထုတ်ပြန်မည့် ရေကြောင်းဆိုင်ရာကိစ္စရပ်များနှင့်ပတ်သက်သည့် ခေါင်းဆောင်များ၏ သီးခြားကြေညာချက်တွင် ၎င်းတို့သည် “တောင်တရုတ်ပင်လယ်တွင် ထိရောက်ပြီး အနှစ်သာရရှိသော အပြုအမူကျင့်ဝတ်ဆိုင်ရာညှိနှိုင်းမှုကို အပြီးသတ်ရန်ကြိုးပမ်း” မည်ဟု ကတိပြုခဲ့ကြသည်။
အာဆီယံနှင့် တရုတ်နိုင်ငံတို့၏ အဆိုပြုထားသော ကျူးကျော်မှုမဟုတ်သော သဘောတူညီချက်ဆိုင်ရာ ညှိနှိုင်းမှုများသည် ဆယ်စုနှစ်တစ်ခုကျော်ကြာမြင့်ခဲ့ပြီး အထူးသဖြင့် တရုတ်နှင့် ဖိလစ်ပိုင်ကမ်းခြေစောင့်တပ်နှင့် ရေတပ်တပ်ဖွဲ့များအကြား မကြာသေးမီနှစ်များအတွင်း ပိုမိုတင်းမာလာသော ထိပ်တိုက်ရင်ဆိုင်မှုများ ပိုမိုပြင်းထန်လာသည်နှင့်အမျှ ရှိနေသည်။
ယင်းကြောင့် အာဆီယံသည် ထိရောက်မှုမရှိသော “ဆွေးနွေးပွဲ” တစ်ခုဟု ဝေဖန်မှုများ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ပြီး ခေါင်းဆောင်များသည် ၎င်းတို့၏ မူရင်းရှပ်အင်္ကျီများကိုဝတ်ဆင်ကာ အဖွဲ့လိုက်လက်ဆွဲနှုတ်ဆက်ရန် အနေအထားဖြင့်ရပ်တည်ကာ နက်ရှိုင်းသော သဘောထားကွဲလွဲမှုများ ရှိနေသော်လည်း စည်းလုံးညီညွတ်မှုကိုပြသသည့် ပုံစံမျိုးဖြစ်သည်။
အာဆီယံအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများဖြစ်သည့် ဘရူနိုင်း၊ မလေးရှား၊ ဗီယက်နမ်နှင့် ဖိလစ်ပိုင်တို့သည် တောင်တရုတ်ပင်လယ်ရှိ ဆယ်စုနှစ်များစွာကြာ နယ်မြေပိုင်ဆိုင်မှု အငြင်းပွားမှုများတွင် ပါဝင်ပတ်သက်နေကြသည်။ ဒေသတွင်းအုပ်စု၏ အခြားအဖွဲ့ဝင်များမှာ ကမ္ဘောဒီးယား၊ အရှေ့တီမော၊ အင်ဒိုနီးရှား၊ လာအို၊ မြန်မာ၊ စင်ကာပူနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံတို့ဖြစ်သည်။
Ref: apnews.com
ယနေ့ခေတ်
စိုးရိမ်ပူပန်နေသော အာဆီယံခေါင်းဆောင်များသည် အရှေ့အလယ်ပိုင်းစစ်ပွဲမှ တုံ့ပြန်မှုများကို လျှော့ချရန် အကျပ်အတည်းအစီအစဉ်ကို ဆွေးနွေးကြသည် အတွက် မှတ်ချက်များ 0 ခုရှိပါတယ်