တီဟီရန်၊ ဇူလိုင် ၁၅
အီရန်နိုင်ငံ၏ တစ်ခုတည်းသော အရပ်ဘက်နျူကလီးယားစက်ရုံတည်ရှိရာ ဆိပ်ကမ်းမြို့တစ်မြို့အား အမေရိကန်၏ တိုက်ခိုက်မှုအသစ်များကို အီရန်က ထုတ်ပြန်ခဲ့ပြီး ဝါရှင်တန်က နှစ်နိုင်ငံအကြား စစ်ပွဲပြန်လည်ဖြစ်ပွားစေရန် ရေတပ်ပိတ်ဆို့မှုကို ပြန်လည်ချမှတ်ခဲ့သည်။
ဖေဖော်ဝါရီလတွင် စတင်ခဲ့သော အရှေ့အလယ်ပိုင်းစစ်ပွဲကို အဆုံးသတ်ရန် အမေရိကန်နှင့် အီရန်တို့ နားလည်မှုစာချွန်လွှာကို လက်မှတ်ရေးထိုးပြီး တစ်လနီးပါးအကြာတွင် နှစ်ဖက်စလုံးသည် ဒေသတွင်းရှိပစ်မှတ်များကို တိုက်ခိုက်မှုများဖြင့် စစ်ပွဲကိုပြန်လည်စတင်ခဲ့ကြသည်။
အီရန်တော်လှန်ရေးအစောင့်တပ်များက ဘာရိန်းရှိ အမေရိကန်ပဉ္စမရေတပ်ကို ပစ်မှတ်ထားခဲ့ကြောင်း ပြောကြားခဲ့ပြီး အရပ်ဘက်ပစ်မှတ်များကို တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြောင်း ဘာရိန်းစစ်တပ်က ပြောကြားသည်။ ဂျော်ဒန်၏ လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့များက အစ္စလာမ်သမ္မတနိုင်ငံမှ ဒုံးကျည်သုံးစင်းကို ကြားဖြတ်ပစ်ချနိုင်ခဲ့ကြောင်း ပြောကြားသည်။
တစ်ချိန်တည်းမှာပင် အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်က တီဟီရန်သည် ဆွေးနွေးပွဲစားပွဲသို့ ပြန်လည်မရောက်ရှိပါက ဓာတ်အားပေးစက်ရုံများနှင့် တံတားများကို တိုက်ခိုက်ရန် လာမည့်အပတ်တွင် တိုက်ခိုက်မှုများကို အရှိန်မြှင့်တင်မည်ဟု ခြိမ်းခြောက်ခဲ့သည်။
“နောက်အပတ်မှာ သူတို့အတွက် အရမ်းဆိုးရွားလာလိမ့်မယ်” ဟု ၎င်းက Fox News သို့ ပြောကြားခဲ့သည်။ ရန်လိုမှုများပြန်လည်ဖြစ်ပွားနေသော်လည်း နှစ်ဖက်ကြား ကြားဝင်ညှိ နှိုင်းမှုများသည် တရားဝင်မပြီးဆုံးသေးပါ။
ရန်လိုမှုများ ပြန်လည်စတင်ရခြင်း၏ အဓိကအချက်မှာ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ရေနံနှင့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့အတွက် အရေးပါသောလမ်းကြောင်းတစ်ခုဖြစ်သည့် ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားနှင့်ပတ်သက်သည့် အငြင်းပွားမှုဖြစ်သည်။
အမေရိကန်နှင့် အစ္စရေးတို့သည် ဖေဖော်ဝါရီ ၂၈ ရက်တွင် အီရန်နိုင်ငံအပေါ် ကြီးမားသောတိုက်ခိုက်မှုများ စတင်ခဲ့ပြီးနောက် အီရန်သည် ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားကို ပိတ်ဆို့ထားပြီး ရန်သူများကို လက်ဦးယူခဲ့ကာ ခေတ္တပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပြီး “အမေရိကန်၏ရန်လိုမှုကို အဆုံးသတ်သည်အထိ” ပိတ်ထားမည်ဟု ထပ်မံကတိပြုခဲ့သည်။
အမေရိကန်က အီရန်ဆိပ်ကမ်းများကို ပိတ်ဆို့ထားသော်လည်း ထရမ့်က ရေလက်ကြားကို အသုံးပြုသည့်သင်္ဘောများအပေါ် ၂၀% အခွန်ကောက်ခံရန် စီစဉ်ထားမှုကို ပြန်လည်ရုပ် သိမ်းခဲ့သည်။
ဒုတိယနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ကာဇမ် ဂါရီဘာဒီက အမေရိကန်၏ ပြန်လည်ပိတ်ဆို့ထားမှုသည် “တစ်နည်းအားဖြင့် အစ္စလာမာဘတ် နားလည်မှုစာချွန်လွှာကို ဖျက်သိမ်းလိုက်သည်” ဟု ပြောကြားခဲ့ပြီး ရန်လိုမှုများကို ရပ်တန့်ရန်နှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးပွဲများပြုလုပ်ရန် ပြီးခဲ့သည့်လကရရှိခဲ့သော ယာယီသဘောတူညီချက်ကို ရည်ညွှန်းပြောကြားခဲ့သည်။
စစ်ပွဲပြန်လည်စတင်ပြီး ငါးရက်အကြာတွင် အမေရိကန်ဗဟိုကွပ်ကဲရေးဌာန (CENTCOM) က အီရန်၏ ကုန်သွယ်ရေးသင်္ဘောများနှင့် အရပ်ဘက်သင်္ဘောသားများကို ခြိမ်းခြောက်နိုင်စွမ်းလျော့ကျစေရန်အတွက် ရေလက်ကြားအနီးနှင့် အီရန်ကမ်းရိုးတန်းတစ်လျှောက်ရှိ အခြားနေရာများတွင် အီရန်စစ်ဘက်ပစ်မှတ်များကို တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြောင်း ပြောကြားသည်။
အီရန်နိုင်ငံပိုင်မီဒီယာများက ဘန်ဒါအဘတ်စ်ဆိပ်ကမ်းမြို့အနီး၊ ကက်ရှ်ကျွန်းနှင့် ဘန်ဒါအီမာမ်ခိုမေနီတို့တွင် ပေါက်ကွဲမှုများဖြစ်ပွားခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြသည်။ နောက်ပိုင်းတွင် အမေရိကန်၏ တိုက်ခိုက်မှုအသစ်များသည် နိုင်ငံ၏တစ်ခုတည်းသော အရပ်ဘက်နျူကလီးယားစက်ရုံတည်ရှိရာ တောင်ပိုင်းဆိပ်ကမ်းမြို့ ဘူရှီးရ်ကို ထိမှန်ခဲ့ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။
မြို့တော်တီဟီရန်တွင် ပဋိပက္ခပြန်လည်ဖြစ်ပွားမည့် လက္ခဏာမတွေ့ရဘဲ သာမန်အီရန်လူမျိုးများသည် ပြင်သစ်-စပိန် ကမ္ဘာ့ဖလားဆီမီးဖိုင်နယ်ပွဲစဉ်ကို လူအုပ်ကြီးဖြင့် ကြည့်ရှုရန် ကော်ဖီဆိုင်များတွင် စုဝေးနေကြကြောင်း AFP သတင်းထောက်များက တွေ့ရှိခဲ့သည်။
သို့သော် စစ်ပွဲတစ်လျှောက်လုံး အကြိမ်ကြိမ်ပစ်မှတ်ထားခံခဲ့ရသော ကူဝိတ်တွင် ဒေသခံများသည် စိုးရိမ်ပူပန်နေကြသည်။
“အခြေအနေတွေ လျော့ပါးလာမလား ဒါမှမဟုတ် ပိုဆိုးလာမလားဆိုတာ နေ့တိုင်းတွေးတောနေမိတယ်” ဟု ပင်လယ်ကွေ့နိုင်ငံရှိ အသက် ၃၉ နှစ်အရွယ် ဆူဒန်စာရင်းကိုင် မူစတာဖာမိုဟာမက်က ပြောကြားသည်။ “မရေမရာမှုတွေက လူတိုင်းကိုချုပ်ကိုင်ထားတာကြောင့် စိတ်အေးလက်အေးခံစားရဖို့ ဒါမှမဟုတ် တစ်ခုခုကိုစီစဉ်ဖို့ ခက်ခဲလာပါတယ်။” ဟု ဆို သည်။
ကူဝိတ်တွင်နေထိုင်သော အသက် ၃၈ နှစ်အရွယ် အီဂျစ်အရပ်ဘက်ဝန်ထမ်း ဂျော့ချ် အာတက်ဖ်က “ကျွန်တော့်ကို အပင်ပန်းဆုံးဖြစ်စေတာက ဒီအခြေအနေ ဘယ်တော့ပြီးဆုံးမလဲဆိုတာ မသိတာပါပဲ။ စောင့်ဆိုင်းရတာက ပင်ပန်းနွမ်းနယ်စေတယ်။” ဟု ပြောကြားသည်။
CENTCOM အကြီးအကဲ ရေတပ်ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဘရက်ကူးပါးက ပြီးခဲ့သည့်အပတ်အတွင်း “အီရန်သည် ဒေသတွင်းရှိ အရပ်သားများကို ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိ ပစ်မှတ်ထားတိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီး အရပ်သားအမှုထမ်း တစ်ဒါဇင်နီးပါး သေဆုံး၊ ပျောက်ဆုံး သို့မဟုတ် ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်” ဟု အင်္ဂါနေ့တွင် ပြောကြားသည်။
“အမေရိကန်တပ်ဖွဲ့များသည် အပြစ်မဲ့ပြည်သူများ၏ အသက်များကို အန္တရာယ်ဖြစ်စေသည့် မလိုလားအပ်သော ကျူးကျော်မှုအတွက် အီရန်ကို တာဝန်ခံစေသည်” ဟု ၎င်းက ထပ်လောင်းပြောကြားသည်။
အင်္ဂါနေ့အစောပိုင်းက အိုမန်ကမ်းရိုးတန်းတွင် နော်ဝေရေနံတင်သင်္ဘောတစ်စင်း ပေါက်ကွဲမှုတစ်ခု ဖြစ်ပွားခဲ့ကြောင်း အကျပ်အတည်းတုံ့ပြန်မှုကုမ္ပဏီ MTI Network က ပြောကြားခဲ့သည်။ အကြောင်းအရင်းကို မသိရသေးချေ
ကူဝိတ်ကလည်း အီရန်ဒုံးကျည်နှင့် ဒရုန်းတိုက်ခိုက်မှုအတွင်း ရေတပ်သင်္ဘောတစ်စင်းကို ထိမှန်ခဲ့ပြီး သင်္ဘောသားလေးဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ကြောင်း ပြောကြားသည်။
တစ်ချိန်တည်းမှာပင် ထရမ့်က ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားကို ဖြတ်သန်းသွားသော သင်္ဘောများအပေါ် အခွန်ကောက်ခံမည့်အစီအစဉ်ကို တနင်္လာနေ့တွင် ဖျက်သိမ်းလိုက်ပြီး ပင်လယ်ကွေ့မဟာမိတ်များနှင့် ကုန်သွယ်ရေးသဘောတူညီချက်များဖြင့် အစားထိုးမည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။
“အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုကို အခွန် ၂၀% ပေးဆောင်ရမည့် အစီအစဉ်ကို ပင်လယ်ကွေ့နိုင်ငံများက အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနှင့်ပြုလုပ်မည့် ကုန်သွယ်ရေးနှင့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုသဘောတူညီချက်များဖြင့် အစားထိုးရန် ကျွန်ုပ်ဆုံးဖြတ်လိုက်ပြီ” ဟု ထရမ့်က Truth လူမှုကွန်ရက်တွင် ရေးသားခဲ့သည်။
Ref: bangkokpost.com
ယနေ့ခေတ်
အမေရိကန်၏ တိုက်ခိုက်မှုအသစ်များကို အီရန်ထုတ်ပြန် အတွက် မှတ်ချက်များ 0 ခုရှိပါတယ်