အမေရိကန်-အီရန်ဆွေးနွေးပွဲ ရွှေ့ဆိုင်းပြီးနောက် လက်ဘနွန်တောင်ပိုင်းကို အစ္စရေးက အပြင်းအထန်တိုက်ခိုက်

ဂျေရုဆလင်၊ ဇွန် ၁၉

ဟစ်ဇ်ဘိုလာအဖွဲ့သည် ထိုဒေသတွင် ပြင်းထန်သောတိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားနေကြောင်း သတင်းထုတ်ပြန်ခဲ့ပြီး အီရန်နှင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုအကြား စစ်ပွဲအဆုံးသတ်ရန် သဘော တူညီချက်ကို ခြိမ်းခြောက်ခဲ့ကြောင်း အစ္စရေးစစ်တပ်က သောကြာနေ့တွင် ပြောကြားသည်။

ဒုတိယသမ္မတ ဂျေဒီ ဗန့်စ်တက်ရောက်ရန် စီစဉ်ထားသည့် ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံ၌ သောကြာနေ့တွင်ကျင်းပမည့် အီရန်နှင့် အမေရိကန်အကြား ဆွေးနွေးပွဲများသည် တိုက်ပွဲများပိုမိုပြင်း ထန်လာသည်နှင့်အမျှ ရွှေ့ဆိုင်းခံခဲ့ရသည်။ အီရန်စစ်ပွဲ အပြီးတိုင်အဆုံးသတ်ရေးအတွက် ဆွေးနွေးပွဲများစတင်ရန် အရေးကြီးသောအစည်းအဝေးများကို ကြားဝင်ညှိနှိုင်းသူများက ပြန်လည်စီစဉ်ခဲ့ကြသော်လည်း အာရုံစိုက်မှုအများစုမှာ လက်ဘနွန်အပေါ်တွင်ရှိနေခဲ့ကြောင်း ဒေသဆိုင်ရာအရာရှိများက ပြောကြားသည်။

တစ်ချိန်တည်းမှာပင် လက်ဘနွန်တွင် သေဆုံးသူအရေအတွက်မှာ သိသိသာသာမြင့်တက်လာခဲ့သည်။ လက်ဘနွန်နိုင်ငံပိုင် အမျိုးသားသတင်းဌာနက အစ္စရေး၏လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများတွင် အနည်းဆုံး လူ ၁၈ ဦးသေဆုံးခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြခဲ့ပြီး အစ္စရေးစစ်တပ်က တိုက်ပွဲများဆက်လက်ဖြစ်ပွားနေသည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။ တစ်ချိန်တည်းမှာပင် လက်ဘနွန်တောင်ပိုင်း တိုက်ပွဲများအတွင်း ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီးတစ်ဦးအပါအဝင် စစ်သားလေးဦးသေဆုံးခဲ့ကြောင်း အစ္စရေးက ပြောကြားသည်။ ဒရုန်းတိုက်ခိုက်မှုတစ်ခုကြောင့် နောက် ထပ်ငါးဦးဒဏ်ရာရရှိခဲ့ကြောင်း ၎င်းက ထပ်လောင်းပြောကြားသည်။

အစ္စရေးစစ်တပ်သည် သောကြာနေ့တွင် လက်ဘနွန်အရှေ့ပိုင်း Bekaa ချိုင့်ဝှမ်းရှိ ပစ်မှတ်များကိုလည်း တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။

အစ္စရေးသည် လက်ဘနွန်တွင်ဆက်လက်ဖြစ်ပွားနေသော အီရန်ကျောထောက်နောက်ခံပြု ဟစ်ဇ်ဘိုလာစစ်သွေးကြွအဖွဲ့နှင့် တိုက်ခိုက်နေမှုများကြောင့် စစ်ရေးလှုပ်ရှားမှုများကို ချက်ချင်းရပ်တန့်ရန်နှင့် လက်ဘနွန်၏ “နယ်မြေတည်တံ့ခိုင်မြဲမှုနှင့် အချုပ်အခြာအာဏာ” ကို သေချာစေရန် တောင်းဆိုသည့် မကြာသေးမီက လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သော သဘောတူညီချက်ကို ပျက်စီးစေနိုင်သည်။

ဤသဘောတူညီချက်သည် စစ်ပွဲကိုအဆုံးသတ်ရန် ရည်ရွယ်ပြီး ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားကို နိုင်ငံတကာသင်္ဘောများအတွက် ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့ပြီး တီဟီရန်၏ နျူကလီးယားအစီအစဉ်နှင့်ပတ်သက်၍ ဆွေးနွေးပွဲစားပွဲဝိုင်းသို့ အမေရိကန်နှင့် အီရန်ကို ပြန်လည်ခေါ်ဆောင်လာခဲ့သည်။ ရေလက်ကြားတွင် အီရန်၏ချုပ်ကိုင်မှုသည် အဓိက ရေလမ်းကြောင်းမှတစ်ဆင့် ရေနံစီးဆင်းမှုကို ရပ်တန့်သွားစေခဲ့သည်။

စစ်ပွဲကြောင့် ရေနံဈေးနှုန်းများ မြင့်တက်လာခြင်း၊ ငွေကြေးဈေးကွက်များ တုန်လှုပ်ချောက်ချားခြင်းနှင့် ငွေကြေးဖောင်းပွမှုကို ဖြစ်ပေါ်စေခြင်းတို့ကြောင့် အမေရိကန်တွင် “စီးပွား ကပ်ဘေး” ကို ရှောင်ရှားရန် သဘောတူညီချက်ကို လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြောင်း အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်က ပြောကြားသည်။ သဘောတူညီချက် လက်မှတ်ရေးထိုးပြီးနောက် ဗုဒ္ဓဟူးနေ့ညတွင် ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားမှတစ်ဆင့် ရေနံစည်ပေါင်း ၁၂.၅ သန်းကျော် တင်ပို့ခဲ့ကြောင်း အမေရိကန်က ပြောကြားသည်။

လက်ဘနွန်ပဋိပက္ခနှင့်ပတ်သက်၍ အမေရိကန်နှင့် အစ္စရေးတို့ သဘောထားကွဲလွဲ

အစ္စရေးနှင့် ဟစ်ဇ်ဘိုလာတို့သည် သဘောတူညီချက်တွင်ပါဝင်သူများ မဟုတ်ပါ။ အီရန်က အစ္စရေးသည် ၎င်းတို့သိမ်းပိုက်ထားသော လက်ဘနွန်တောင်ပိုင်း၏ ကျယ်ပြန့်သောနယ်မြေမှ ဆုတ်ခွာရမည်ဟု အခိုင်အမာပြောဆိုသော်လည်း ယာယီသဘောတူညီချက်၏စာသားတွင် တိတိကျကျမပါဝင်ပါ။

ယခုနှစ်နှောင်းပိုင်းတွင် ရွေးကောက်ပွဲများကျင်းပရန်ရှိသော အစ္စရေးဝန်ကြီးချုပ် ဘင်ဂျမင် နေတန်ယာဟုက လက်ဘနွန်တောင်ပိုင်းမှဆုတ်ခွာရန် ငြင်းဆိုခဲ့သည်။ “အစ္စရေး၏ လုံခြုံရေးလိုအပ်ချက်များ ရှိနေသမျှ” အစ္စရေးတပ်ဖွဲ့များသည် လက်ဘနွန်တောင်ပိုင်း၏ “လုံခြုံရေးဇုန်” တွင် ရှိနေမည်ဟု ကြာသပတေးနေ့တွင် ပြောကြားခဲ့သည်။

ထိုအတောအတွင်း ထရမ့်သည် နေတန်ယာဟု၏ မကြာသေးမီက လုပ်ဆောင်ချက်များကို ပွင့်ပွင့်လင်းလင်းဝေဖန်ခဲ့ပြီး အီရန်နှင့် သဘောတူညီချက် လက်မှတ်ရေးထိုးခြင်းမပြုမီ တစ်ရက်အလိုတွင် “အမေရိကန်မရှိလျှင် အစ္စရေးရှိမည်မဟုတ်” ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။

“ကျွန်တော်မရှိရင် အစ္စရေးရှိမှာမဟုတ်ဘူး၊ ဘာလို့လဲဆိုတော့ တခြားသမ္မတတစ်ယောက်မှ ကျွန်တော်လုပ်သလို လုပ်ချင်မှာမဟုတ်ဘူး။ ကျွန်တော်ဟာ ဘီဘီနဲ့ ကောင်းမွန်တဲ့ဆက်ဆံရေးရှိခဲ့တယ်” ဟု ထရမ့်က နေတန်ယာဟုအတွက် အမည်ပြောင်ကိုအသုံးပြု၍ ပြောကြားခဲ့သည်။ “အခု ဘီဘီဟာ လက်ဘနွန်နဲ့ပတ်သက်ပြီး ပိုပြီးတာဝန်ယူရမယ်။” ဟု ဆိုသည်။

လက်ဘနွန်တွင် အစ္စရေး၏တိုက်ခိုက်မှုများ ပြန်လည်ဖြစ်ပွားလာခြင်းသည် အီရန်နှင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုအကြား အီရန်စစ်ပွဲအပြီးအပိုင်အဆုံးသတ်ရန် ကြိုးပမ်းမှုများနှင့် ပတ်သက်၍ ဆွစ်ဇာလန်တွင် စီစဉ်ထားသော ဆွေးနွေးပွဲများ နှောင့်နှေးသွားချိန်တွင် ဖြစ်ပေါ်လာခြင်းဖြစ်သည်။

အမေရိကန် ဒုတိယသမ္မတ ဂျေဒီ ဗန့်စ်သည် ကြာသပတေးနေ့တွင် ဆွေးနွေးပွဲများကိုဦးဆောင်ရန် စီစဉ်ထားသည့် ဆွစ်ဇာလန်သို့သွားရောက်မည့် ၎င်း၏ခရီးစဉ်ကို ရွှေ့ဆိုင်းခဲ့သည်။ အိမ်ဖြူတော်က ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေးပြဿနာများကို အပြစ်တင်ခဲ့သည်။

တံခါးပိတ်ဆွေးနွေးပွဲများပြုလုပ်ရေး လက်ဘနွန်တွင် တိုက်ပွဲများငြိမ်သက်စေရန် ကြားဝင်ညှိနှိုင်းသူများက အာရုံစိုက်နေကြောင်း အမည်မဖော်လိုသော ဒေသဆိုင်ရာအရာရှိနှစ်ဦးက AP သတင်းဌာနသို့ ပြောကြားခဲ့သည်။ အီရန်သည် တိုက်ပွဲများနှင့် နေတန်ယာဟု၏ မှတ်ချက်များကြောင့် ဆွစ်ဇာလန်အစည်းအဝေးမှ နုတ်ထွက်ခဲ့ကြောင်း အရာရှိတစ်ဦးက ပြောကြားခဲ့ပြီး အီရန်နှင့် အမေရိကန်အကြား ယာယီသဘောတူညီချက်ကို ချိုးဖောက်သည်ဟု ဖော်ပြခဲ့သည်။

ထိုအကြောင်းပြချက်ကြောင့် ဆွေးနွေးပွဲများသို့ မတက်ရောက်ရန် အီရန်၏ဆုံးဖြတ်ချက်ကြောင့် ပါကစ္စတန်သည် “အံ့အားသင့်” နေကြောင်း အမည်မဖော်လိုသော အခြားဒေသဆိုင်ရာအရာရှိနှစ်ဦးက သောကြာနေ့တွင် ပြောကြားသည်။

ဆွစ်ဇာလန်တွင် ပိတ်ဆို့မှုများလျှော့ချခြင်း၊ ရေကြောင်းလုံခြုံရေး၊ နျူကလီးယားဆိုင်ရာအစီအမံများ အတည်ပြုခြင်း၊ အစီအစဉ်ချမှတ်ခြင်းနှင့် ဒေသဆိုင်ရာ အာမခံချက်များနှင့်ပတ်သက်သည့် ဆွေးနွေးပွဲကို ရွှေ့ဆိုင်းရန်ဖြစ်ကြောင်း အရာရှိတစ်ဦးက ပြောကြားခဲ့သည်။ အီရန်နှင့် အမေရိကန်အကြား နောက်ဆုံးသဘောတူညီချက်ရရှိစေရန် ၎င်းတို့သည် အဓိကသော့ချက်ဖြစ်သည်။

ယာယီသဘောတူညီချက် လက်မှတ်ရေးထိုးပြီးနောက် အမေရိကန်က ၎င်း၏ပိတ်ဆို့မှုကို ရုပ်သိမ်းလိုက်ပြီဟု ပြောကြားခဲ့ပြီး ရေနံတင်သင်္ဘောများသည် အရေးပါသောလမ်းကြောင်းကို လပေါင်းများစွာ အသုံးမပြုနိုင်ပြီးနောက် ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားမှတစ်ဆင့် လွတ်လပ်စွာသွားလာနိုင်ပြီဖြစ်သည်။ သို့တိုင် ယာယီသဘောတူညီချက်သည် အမေရိကန်ရှိ အချို့သောသူများ (ရီပတ်ဘလီကန်လွှတ်တော်အမတ် အနည်းငယ်အပါအဝင်) ထံမှ ပြင်းထန်သော ဝေဖန်မှုများကိုခံခဲ့ရပြီး ဝါရှင်တန်သည် အီရန်ကို ပိတ်ဆို့ထားခြင်းများမှ ကင်းလွတ်ခွင့်နှင့် ပြန်လည်တည်ဆောက်ရေးတွင်ကူညီရန် ရန်ပုံငွေ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၃၀၀ ဘီလီယံ အလွန်အကျွံပေးအပ်ခဲ့ခြင်းကို စိုးရိမ်ကြသည်။

Ref: apnews.com
ယနေ့ခေတ်

Sharing is Caring:

Facebook 0

Copy 1

Twitter 0

More

Sharing is Caring:

Facebook 0

Copy 1

Twitter 0

Pinterest 0