ဝါရှင်တန်၊ ဇွန် ၂၀
လက်ဘနွန်တွင် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးသည် အီရန်ကြားကာလစစ်ပွဲသဘောတူညီချက်ကို ရေရှည်တည်တံ့သော ဒေသတွင်းသဘောတူညီချက်အဖြစ် ပြောင်းလဲရန် ကြိုးပမ်းမှုများကို ပြန်လည်အသက်သွင်းနေပုံရသောကြောင့် အမေရိကန်သံတမန် စတိဖ် ဝစ်ကော့ဖ်နှင့် အီရန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး အာဘစ် အာရာချီတို့သည် သောကြာနေ့တွင် ဆွစ်ဇာလန်သို့ သွားရောက်ဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်ဟု အဆီရိုက ပြောကြားသည်။
တိုက်ပွဲများ မြင့်တက်လာခြင်းကြောင့် ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြား ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ရေးနှင့် ရေနံထောက်ပံ့မှုများ တည်ငြိမ်စေရန် အရေးကြီးသော အမေရိကန်-အီရန် ဆွေးနွေးပွဲများအပေါ် သံသယများဖြစ်ပေါ်စေပြီးနောက် အစ္စရေးနှင့် ဟစ်ဇ်ဘိုလာတို့သည် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက်တစ်ရပ်ကို သောကြာနေ့က လက်ဘနွန်တွင် သဘောတူညီခဲ့ကြသည်။
၎င်းသည် အီရန်၏ နျူကလီးယားအစီအစဉ်နှင့်ပတ်သက်သည့် အငြင်းပွားမှုများကိုဖြေရှင်းရန် ရက်ပေါင်း ၆၀ ဖွင့်လှစ်ရန်နှင့် ပိုမိုကြာရှည်ခံသော သဘောတူညီချက်တစ်ရပ် ဖော် ဆောင်ရန်လိုအပ်သည့် အခြားခက်ခဲသော ကိစ္စရပ်များအတွက် နှစ်ဖက်စလုံးက ယခုအပတ်တွင် အချက် ၁၄ ချက်ပါ စာချွန်လွှာတွင် လက်မှတ်ရေးထိုးအပြီး ဖြစ်ပေါ်လာခြင်းဖြစ် သည်။
သို့သော် အမေရိကန်ဒုတိယသမ္မတ ဂျေဒီ ဗန့်စ်သည် အစ္စရေးနှင့် အီရန်မှ ကျောထောက်နောက်ခံပေးထားသော ဟစ်ဇ်ဘိုလာစစ်သွေးကြွအဖွဲ့အကြား လက်ဘနွန်တွင် တင်းမာမှုများ မြင့်တက်လာနေချိန် ကြာသပတေးနေ့တွင် ဆွစ်ဇာလန်သို့ သွားရောက်ဆွေးနွေးရန် အစီအစဉ်များကို ဖျက်သိမ်းခဲ့သည်။
အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက်ရရှိပြီးနောက် ဝစ်ကော့ဖ်သည် ဆွစ်ဇာလန်သို့ သွားရောက်ခဲ့ပြီး သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်၏သားမက် ဂျားထ် ကွတ်ရှ်နာနှင့်ပူးပေါင်းရန် ဆွစ်ဇာလန်သို့ ဦးတည်နေခဲ့ပြီး ၎င်းမှာ ထိုနေရာတွင်ရှိနေပြီးသားဖြစ်ကြောင်း အဆီရိုက ပြောကြားသည်။ အရာချီသည် စနေနေ့တွင် ထိုနေရာသို့သွားရန် စီစဉ်ထားကြောင်း ၎င်းက ထပ်လောင်းပြောကြားသည်။
ဤအခြေအနေတွင် နှစ်ဖက်စလုံးသည် အမြဲတမ်းအပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးရရှိစေရန် ရည်ရွယ်သည့် လုပ်ထုံးလုပ်နည်းဆိုင်ရာ ဆွေးနွေးပွဲများစတင်ရန် ရည်ရွယ်ထားကြောင်း ညွှန်ပြနေနိုင်သည်။
ဝစ်ကော့ဖ်၏ခရီးစဉ်နှင့်ပတ်သက်သည့် မေးခွန်းများကို အိမ်ဖြူတော်က တုံ့ပြန်ခြင်းမရှိပါ။
အမေရိကန် အကြီးတန်းအရာရှိတစ်ဦးက အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးသည် လက်ဘနွန်တွင် ညနေ ၄ နာရီ (ဟောင်ကောင်စံတော်ချိန် နံနက် ၁ နာရီ) ခန့်တွင် အပြန် အလှန်ပစ်ခတ်မှု ဖြစ် ပွားပြီးနောက် အသက်ဝင်ခဲ့ကြောင်း၊ အမေရိကန်နှင့် ကာတာနိုင်ငံမှ ညှိနှိုင်းရေးမှူးများသည် အီရန်၏အကူအညီဖြင့် သဘောတူညီချက်ကို ညှိနှိုင်းဆောင်ရွက်ခဲ့ကြောင်း ထပ်လောင်းပြောကြားခဲ့သည်။
ဟစ်ဇ်ဘိုလာမှ သတင်းရင်းမြစ်နှစ်ခုနှင့် အစ္စရေးအကြီးတန်းအရာရှိတစ်ဦးက အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကို ရိုက်တာသတင်းဌာနသို့ အတည်ပြုခဲ့သည်။
“ဟစ်ဇ်ဘိုလာက ကျွန်တော်တို့ကို မတိုက်ခိုက်ဘူးဆိုရင် ကျွန်တော်တို့အတွက် စစ်ပွဲအချိန်မဟုတ်ဘူး” ဟု ပြောကြားခဲ့ပြီး အစ္စရေးသည် ၎င်း၏တပ်ဖွဲ့များကို လက်ဘနွန်တောင်ပိုင်းတွင် ထားရှိမည်ဖြစ်ပြီး မြောက်ပိုင်းနယ်စပ်တစ်လျှောက်တွင် နယ်မြေတစ်ခုကို သိမ်းပိုက်ထားကြောင်း အစ္စရေးအရာရှိက ထပ်လောင်းပြောကြားသည်။
အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး ပထမတစ်နာရီအတွင်း အစ္စရေးက လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု ဆယ်ကြိမ်ပြုလုပ်ခဲ့ကြောင်း လက်ဘနွန်လုံခြုံရေးသတင်းရင်းမြစ်နှစ်ခုက ပြောကြားသည်။
လက်ဘနွန်ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနက သောကြာနေ့ သန်းခေါင်ယံနောက်ပိုင်း အစ္စရေး၏တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် လူ ၄၇ ဦးသေဆုံးပြီး ၉၇ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ကြောင်း၊ အစ္စရေးစစ်တပ်က အသေးစိတ်မဖော်ပြဘဲ လက်ဘနွန်တွင်ဖြစ်ပွားခဲ့သော ဖြစ်ရပ်တစ်ခုတွင် စစ်သားလေးဦးသေဆုံးခဲ့ကြောင်း ပြောကြားသည်။
အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးရှိနေသော်လည်း စနေနေ့နံနက်တွင် အစ္စရေး၏လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် အနည်းဆုံး လူငါးဦးသေဆုံးခဲ့ကြောင်း လက်ဘနွန်နိုင်ငံပိုင်သတင်းဌာန NNA က ဖော်ပြသည်။
အစ္စရေးစစ်လေယာဉ်များနှင့် ဒရုန်းများသည် နာဘာတီယာဒေသတစ်ဝိုက်တွင် တစ်ညလုံးနှင့် မနက်အထိ တိုက်ခိုက်မှုများစွာပြုလုပ်ခဲ့ပြီး လူနေအိမ်များကို ဖျက်ဆီးခဲ့ကြောင်း၊ အစ္စရေးအမြောက်တပ်များက နာဘာတီယာနှင့် ၎င်း၏ဆင်ခြေဖုံးဒေသများကို မိုးမလင်းမီ ပစ်ခတ်ခဲ့ကြောင်း NNA က ပြောကြားသည်။
လက်ဘနွန်ပဋိပက္ခသည် အမေရိကန်-အီရန် သဘောတူညီချက်အတွက် တိုက်ခိုက်မှုများကို အဆုံးသတ်ရန် အခြေအနေတစ်ခုဖြစ်သောကြောင့် ညှိနှိုင်းမှုများအပေါ် ဖိအားပေးနိုင်ကြောင်း ပြောကြားသည်။
ဗုဒ္ဓဟူးနေ့က နားလည်မှုစာချွန်လွှာ လက်မှတ်ရေးထိုးပြီးနောက် ဆွစ်ဇာလန်တောင်ထိပ်အပန်းဖြေစခန်း ဘွာဂန်စတော့တွင် လုပ်ထုံးလုပ်နည်းဆိုင်ရာ ဆွေးနွေးပွဲများအတွက် ပြင်ဆင်မှုများသည် ကောင်းစွာတိုးတက်နေပြီး အိမ်ဖြူတော်က ဗန့်စ်တက်ရောက်မည်မဟုတ်ကြောင်း ကြာသပတေးနေ့တွင် ပြောကြားသည်။
ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနက ဆွေးနွေးပွဲများကို ရွှေ့ဆိုင်းထားသော်လည်း ဆွစ်ဇာလန်က ၎င်းတို့ကို လွယ်ကူချောမွေ့စေရန် အသင့်ရှိနေပြီး ပြင်ဆင်မှုလုပ်ငန်းများ ဆက်လက်လုပ်ဆောင်နေကြောင်း ပြောကြားသည်။
ကျယ်ပြန့်သော ကြားကာလသဘောတူညီချက်တွင် အမေရိကန်၊ အီရန်နှင့် ၎င်းတို့၏မဟာမိတ်များသည် လက်ဘနွန်အပါအဝင် စစ်မျက်နှာအားလုံးတွင် စစ်ရေးလုပ်ငန်းများကို ချက်ချင်းနှင့် အပြီးတိုင်ရပ်ဆိုင်းကြောင်း ကြေညာရန်လိုအပ်သည်။
ဆွေးနွေးပွဲများတွင်မပါဝင်သော အစ္စရေးက သဘောတူညီချက်တွင် ပါဝင်ခြင်းမရှိကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။
အာရာချီက ပါကစ္စတန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးနှင့် ဖုန်းခေါ်ဆိုမှုတစ်ခုတွင် လက်ဘနွန်၌ တိုက်ပွဲများအဆုံးသတ်ခြင်းအပါအဝင် သဘောတူညီချက်အောက်ရှိ ကတိကဝတ်များကို ချိုးဖောက်မှုတိုင်းအတွက် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် တာဝန်ရှိမည်ဟု ဝန်ကြီးဌာနက သောကြာနေ့တွင် ပြောကြားခဲ့သည်။
မတ်လ ၂ ရက်နေ့တွင် ဟစ်ဇ်ဘိုလာက အစ္စရေးကိုပစ်ခတ်ခဲ့သောအခါ လက်ဘနွန်သည် ဒေသတွင်းစစ်ပွဲထဲသို့ နစ်မြုပ်သွားခဲ့ပြီး ဟစ်ဇ်ဘိုလာအဖွဲ့ကို ထိုးစစ်ဆင်တိုက်ခိုက်ရန်နှင့် နိုင်ငံတောင်ပိုင်းကိုကျူးကျော်ရန် တွန်းအားပေးခဲ့သည်။
လက်ဘနွန်သမ္မတ ဂျိုးဇက်ဖ် အာအွန်က အစ္စရေး၏ နောက်ဆုံးတိုက်ခိုက်မှုများကို ရှုတ်ချခဲ့သော်လည်း တင်းမာမှုများ မြင့်တက်လာခြင်းကြောင့် အလုံးစုံအပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးရရှိရန် ကြိုးပမ်းမှုများကို အဟန့်အတားဖြစ်စေမည်မဟုတ်ကြောင်း ပြောကြားသည်။
နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး မာကို ရူဘီယိုသည် အာအွန်နှင့် စကားပြောခဲ့ပြီး ဟစ်ဇ်ဘိုလာကို လက်နက်ဖြုတ်သိမ်းရန်လိုအပ်ကြောင်း ထပ်လောင်းပြောကြားခဲ့ပြီး “အပြည့်အဝ အချုပ်အ ခြာအာဏာပိုင်” လက်ဘနွန်နိုင်ငံအပေါ် အမေရိကန်၏ထောက်ခံမှုကို ထပ်မံအတည်ပြုခဲ့ကြောင်း အမေရိကန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနက ပြောကြားခဲ့သည်။
ဇွန်လ ၂၃ ရက်မှ ၂၅ ရက်အထိ ဝါရှင်တန်တွင် အစ္စရေး-လက်ဘနွန်ဆွေးနွေးပွဲများ နောက်တစ်ကြိမ်ကျင်းပရန်လည်း ဆွေးနွေးခဲ့ကြောင်း ၎င်းက ပြောကြားခဲ့သည်။ လက်ဘနွန်သမ္မတရုံးက အလုံးစုံအပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးသည် ဤဆွေးနွေးပွဲများအတွက် အခြေခံအုတ်မြစ်ဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။
ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၈ ရက်နေ့တွင် အမေရိကန်နှင့် အစ္စရေးတို့၏ အီရန်အပေါ် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများဖြင့်စတင်ခဲ့သော အီရန်စစ်ပွဲသည် အနည်းဆုံး လူ ၇၀၀၀ သေဆုံးခဲ့ပြီး အများစုမှာ အီရန်နှင့် လက်ဘနွန်တို့တွင်ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် စွမ်းအင်ဈေးနှုန်းများကိုလည်း မြင့်တက်စေခဲ့ပြီး ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်းတွင် ငွေကြေးဖောင်းပွမှုကို မြင့်တက်စေခဲ့သည်။
Ref: scmp.com
ယနေ့ခေတ်
အမေရိကန်သံတမန် ဝစ်ကော့ဖ်နှင့် အီရန်ဝန်ကြီးတို့ ဆွစ်ဇာလန်တွင် တွေ့ဆုံဆွေးနွေးမည် အတွက် မှတ်ချက်များ 0 ခုရှိပါတယ်