တီဟီရန်၊ ဇူလိုင် ၁၁
သမ္မတဒေါ်နယ်ထရမ့်က အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး ပြီးဆုံးသွားပြီဟု အခိုင်အမာပြောဆိုပြီးနောက် အမေရိကန်နှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးဆိုင်ရာ ကတိကဝတ်ကို ထိန်းသိမ်းထားကြောင်း ဇူလိုင် ၁၁ ရက်၊ စနေနေ့တွင် အီရန်က အခိုင်အမာပြောကြားသည်။
ယခုအပတ်တွင် အပြန်အလှန်ပစ်ခတ်မှုကြောင့် လပေါင်းများစွာကြာ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကို ရေရှည်တည်တံ့သော ငြိမ်းချမ်းရေးအဖြစ် ပြောင်းလဲရန် ရည်ရွယ်သည့် သဘောတူညီချက်ကို ထိခိုက်စေခဲ့ပြီး ဒေသတွင်းအလုံးစုံစစ်ပွဲသို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိမည်ဟု ခြိမ်းခြောက်ခဲ့ရာ ရန်သူများအကြား ဆက်ဆံရေးသည် အနိမ့်ဆုံးအဆင့်သို့ ရောက်ရှိစေခဲ့သည်။
ထရမ့်သည် စစ်ဖြစ်နေသော နှစ်ဖက်အကြား အသုံးအနှုန်းများကို မြှင့်တင်ခဲ့ပြီး အီရန်က သူ့ကိုလုပ်ကြံရန်ကြိုးစားပါက သို့မဟုတ် အောင်မြင်ပါက အီရန်ကိုလုံးဝဖျက်ဆီးပစ်မည်ဟု Truth လူမှုကွန်ရက်တွင် ခြိမ်းခြောက်ခဲ့သည်။
ပြီးခဲ့သည့်လမှစ၍ အီရန်နှင့် အမေရိကန်အကြား တိုက်ရိုက်ဆွေးနွေးမှုများ မရှိခဲ့သော်လည်း နှစ်ဖက် အပြန်အလှန်တိုက် ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ပြီးနောက် ကြားဝင်စေ့စပ်ပေးသူ ကာတာမှကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့သည် တီဟီရန်သို့ ရောက်ရှိနေကြောင်း အီရန်မီဒီယာများက ဖော်ပြခဲ့သည်။
“အီရန်အစ္စလာမ္မစ်သမ္မတနိုင်ငံက ကျွန်တော်တို့ကို ဆွေးနွေးပွဲဆက်လုပ်ပေးဖို့ တောင်းဆိုထားပါတယ်။ ကျွန်တော်တို့ သဘောတူခဲ့ပေမယ့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး ပြီးဆုံးသွားပြီလို့ သေချာမပြောနိုင်ဘူးဆိုတာ သူတို့ကို ပြောထားပါတယ်” ဟု ထရမ့်က Truth လူမှုကွန်ရက်တွင် ပြောကြားခဲ့သည်။
ယခုအပတ်အစောပိုင်းက NATO ထိပ်သီးအစည်းအဝေးတစ်ခုတွင် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး ပြီးဆုံးသွားပြီဟု ကြေညာခဲ့ပြီး “သူတို့နဲ့ ဆက်ဆံရတာ အချိန်ဖြုန်းတာပါပဲ” ဟု တီဟီရန်နှင့်ပတ်သက်ပြီး ထရမ့်က ပြောကြားသည်။
“အီရန်ဟာ နားလည်မှုစာချွန်လွှာရဲ့ အပိုဒ် ၉ ကို ချိုးဖောက်နေတဲ့ အမေရိကန်ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးနဲ့မတူဘဲ သူ့ရဲ့ကတိကို အခုထိလိုက်နာနေဆဲပါ” ဟု အီရန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး အဘတ်စ် အာရာချီက စနေနေ့မှာ ပြန်လည်တုံ့ပြန်ခဲ့သည်။
ဆိုလိုသည်မှာ အီရန်သည် နျူကလီးယားအစီအစဉ်၏ လက်ရှိအခြေအနေကို ထိန်းသိမ်းပြီး။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် ပိတ်ဆို့မှုအသစ်များ မချမှတ်ဘဲ၊ ဒေသတွင်း နောက် ထပ်တပ်ဖွဲ့များ မချထားရေးဆိုသည့် နားလည်မှုစာချွန်လွှာ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုကို ရည်ညွှန်းပါသည်ဟု ဆိုသည်။
“အဲဒီချိုးဖောက်မှုဟာ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုရဲ့ တခြားချိုးဖောက်မှုတွေနဲ့ မှားယွင်းမှုတွေရဲ့ နောက်ဆက်တွဲပါ။ လက်တွေ့အခြေအနေကို စစ်ဆေးခြင်း- အပြန်အလှန်လိုက်နာမှုသာ ရှိနိုင်ပါတယ်” ဟု အာရာချီက ထပ်လောင်းပြောကြားသည်။
အမေရိကန်နှင့် အီရန်ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့များသည် နားလည်မှုစာချွန်လွှာ လက်မှတ်ရေးထိုးပြီးကတည်းက ဆွစ်ဇာလန်တွင် တိုက်ရိုက်ဆွေးနွေးပွဲ တစ်ကြိမ်ကျင်းပခဲ့ပြီး ကာတာတွင် သွယ်ဝိုက်ဆွေးနွေးမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သော်လည်း ထိုအချိန်မှစ၍ သံတမန်ရေးတိုးတက်မှု လက္ခဏာမပြခဲ့ပါ။
ဝါရှင်တန်သည် တီဟီရန်အား စနေနေ့အထိ ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားရှိ ကုန်သွယ်ရေးသင်္ဘောများကို ပစ်ခတ်ခြင်းအား ရပ်တန့်ရန်နှင့် ရေလမ်းကြောင်းဖွင့်လှစ်ထားကြောင်း အသိ အမှတ်ပြုရန် အချိန်ပေးထားကြောင်း Axios နှင့် Politico တို့က ဖော်ပြခဲ့ပြီးနောက် ရန်လိုသောစကားများ ထွက်ပေါ်လာခဲ့သည်။
ကမ္ဘာ့ရေနံအတွက် အရေးပါသော ဟိုမို့ဇ်ရေလက်ကြားသည် အမေရိကန်နှင့် အီရန်အကြား အငြင်းပွားမှု၏ အဓိကရင်းမြစ်တစ်ခုဖြစ်သည်။
အစ္စလာမ္မစ်သမ္မတနိုင်ငံသည် အီရန်နှင့် အိုမန်ရေပိုင်နက်များပါဝင်သော ဟော်မုဇ်ကို ထိန်းချုပ်ရမည်ဟု အခိုင်အမာပြောဆိုခဲ့ပြီး ၎င်းကိုဖြတ်သန်းသွားလာသော သင်္ဘောများအ တွက် အခကြေးငွေကောက်ခံရန် ဆန္ဒရှိကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သည်။
စစ်ပွဲမတိုင်မီက ၎င်းတွင် ထိုကဲ့သို့သော အာဏာများမရှိခဲ့ဘဲ ရေလက်ကြားတွင် အိုမန်နှင့် အီရန်ရေပိုင်နက်များ ပါဝင်သော်လည်း နိုင်ငံတကာဥပဒေအရ နှစ်ခုစလုံးသည် ယေဘုယျအားဖြင့် ဖြတ်သန်းသွားလာမှုကို ပိတ်ဆို့ခြင်း သို့မဟုတ် အခွန်ကောက်ခံခြင်း မပြုလုပ်နိုင်ပါ။
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် ယခုအပတ်တွင် အီရန်အပေါ် ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် တိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး ပင်လယ်ကွေ့ရှိ အမေရိကန်အခြေစိုက်စခန်းများအပေါ် လက်စားချေမှုများ ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။
အမေရိကန်ဘဏ္ဍာရေးဌာနသည် အီရန်ရေနံအပေါ် ယာယီပိတ်ဆို့မှုကင်းလွတ်ခွင့်ကိုလည်း ရုပ်သိမ်းခဲ့ပြီး သြဂုတ် လ ၂၁ ရက်နေ့အထိ တီဟီရန်အား ရေနံစိမ်းနှင့် ဆက်စပ်ထုတ်ကုန်များ ထုတ်လုပ်ရောင်းချခြင်းနှင့် ပို့ဆောင်ခြင်းတို့ကိုခွင့်ပြုသည့် ဇွန်လကကြေညာခဲ့သော လိုင်စင်ကို ပယ်ဖျက်ခဲ့သည်။
အာရာချီသည် စနေနေ့တွင် အိုမန်နိုင်ငံသို့ ရေလက်ကြားဆိုင်ရာ ဆွေးနွေးမှုများပြုလုပ်ရန် သွားရောက်မည်ဖြစ်ကြောင်း IRNA တရားဝင်သတင်းဌာနက ပြောကြားသည်။
ဒိုဟာသည် ဆက်လက်လုပ်ဆောင်နေသော သံတမန်ရေးကို ထောက်ခံခဲ့ပြီး ကာတာကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့သည် “အင်္ဂါနေ့က ဖြစ်ရပ်များအပြီးတွင် ကြားဝင်စေ့စပ်သူအဖြစ် ကာတာ၏အခန်းကဏ္ဍကို အားဖြည့်ရန်” တီဟီရန်သို့ ရောက်ရှိနေကြောင်း အီရန်၏ Tasnim အေဂျင်စီက သောကြာနေ့တွင် သတင်းထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ဒိုဟာသည် အစ္စလာမ္မစ်သမ္မတနိုင်ငံ၏ LNG ရေနံတင်သင်္ဘောတစ်စင်းအပေါ် “လက်မခံနိုင်သော တိုက်ခိုက်မှု” ကို ရှုတ်ချခဲ့သည်။
ပဋိပက္ခကို ကြားဝင်စေ့စပ်ပေးနေသော ပါကစ္စတန်ဝန်ကြီးချုပ် ရှာဘတ်ရှာရစ်ဖ်သည် တင်းမာမှုများ မြင့်တက်လာမှုကို ဆွေးနွေးရန် သောကြာနေ့တွင် ကာတာစော်ဘွားနှင့် ဖုန်းခေါ်ဆိုခဲ့ကြောင်း ရှာရစ်ဖ်ရုံးက ကြေညာချက်တစ်စောင်တွင် ပြောကြားသည်။
ရှာရစ်ဖ်သည် အီရန်သမ္မတ မာဆွတ် ပီဇက်ရှ်ကီယန်နှင့်လည်း စကားပြောခဲ့ပြီး “ခက်ခဲစွာရှာဖွေရရှိထားသော ငြိမ်းချမ်းရေး” ကို ကာကွယ်ရန် တိုက်တွန်းခဲ့ကြောင်း ဝန်ကြီးချုပ်က X တွင် ပြောကြားခဲ့သည်။
သို့သော် ဝါရှင်တန်နှင့် ဆွေးနွေးနေသော အီရန်၏ အဓိကညှိနှိုင်းရေးမှူး မိုဟာမက် ဘာဂါ ဂါလီဘတ်ဖ်က ဆန့်ကျင်သောလေသံဖြင့် ပြောကြားခဲ့သည်။
“စစ်ပွဲကို အဆုံးသတ်ခြင်းသည် ကမ္ဘာ့နိုင်ငံများအတွက် ဦးစားပေးဖြစ်သော်လည်း ဤထိပ်တိုက်ရင်ဆိုင်မှုသည် အီရန်လက်နက်ချခြင်းဖြင့် ဘယ်တော့မှ ပြီးဆုံးမည်မဟုတ်ကြောင်း လူတိုင်းသိရမည်” ဟု ISNA သတင်းဌာနက ၎င်း၏ ပြောကြားချက်ကို ဖော်ပြခဲ့သည်။
အီရန်လူမျိုးများသည် “ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ကာကွယ်ရန် အပြည့်အဝ အသင့်ရှိနေသည်” ဟု ၎င်းက ပြောကြားခဲ့သည်။
Ref: channelnewsasia.com
ယနေ့ခေတ်
အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး ပြီးဆုံးသွားပြီဟု ထရမ့်ကပြောဆိုပြီးနောက် အီရန်က ပြန်လည်တုံ့ပြန် အတွက် မှတ်ချက်များ 0 ခုရှိပါတယ်