ဝါရှင်တန်၊ မတ် ၁၀
အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်က ရေနံနှင့်ဆက်စပ်သော ပိတ်ဆို့မှုများကို စွန့်လွှတ်ရန်၊ အမေရိကန်ရေတပ်၏ အစောင့်အရှောက် ရေနံတင်သင်္ဘောများကို ဟော်မုဇ်ရေလက် ကြားမှတစ်ဆင့်ဖြတ်သန်းရန် စီစဉ်ထားကြောင်း ပြောကြားခဲ့ပြီး ရေနံဈေးကွက်များတွင် ရက်ပေါင်းများစွာ သိသိသာသာ အတက်အကျများပြီးနောက် မြင့်တက်လာသော စီးပွားရေးနှင့် နိုင်ငံရေးဖိအားများနှင့် ရင်ဆိုင်ရချိန်တွင် အီရန်နှင့်စစ်ပွဲသည် မကြာမီပြေလည်သွားမည်ဟု ခန့်မှန်းခဲ့သည်။
သမ္မတက ပဋိပက္ခသည် ယခုအပတ်တွင် ပြီးဆုံးမည်ဟု မယုံကြည်သော်လည်း စစ်ဆင်ရေးသည် အချိန်ဇယားထက် စောပြီးမည်ဖြစ်ကြောင်း၊ စွမ်းအင်ဈေးနှုန်းများအပေါ် စိုးရိမ်ပူပန်နေသော ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူများကို ထောက်ပံ့ရန် ကြံဆနေကြောင်း အခိုင်အမာပြောကြားခဲ့သည်။ အီရန်သည် ပိတ်ဆို့မှုကတိကဝတ်နှင့်အတူ ရေနံထောက်ပံ့မှုများကို အနှောင့်အ ယှက်ပေးပါက “ပိုမိုခက်ခဲသောအဆင့်ဖြင့်” ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မည်ဟု ကတိပြုခဲ့သည်။
“ကျွန်ုပ်တို့သည် ရေနံဈေးနှုန်းများကို လျှော့ချရန် ကြံဆနေပါသည်” ဟု ထရမ့်က ဖလော်ရီဒါပြည်နယ်၊ ဒိုရယ်ရှိ ကိုယ်ပိုင်အပန်းဖြေစခန်းတွင်ပြုလုပ်သည့် သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲတစ်ခုတွင် ပြောကြားခဲ့သည်။
သမ္မတက တနင်္လာနေ့အစောပိုင်းတွင် ရုရှားသမ္မတ ဗလာဒီမာပူတင်နှင့် ဖုန်းပြောဆိုခဲ့ကြောင်း ဝန်ခံခြင်းမှလွဲ၍ အသေးစိတ်အချက်အလက်များကို မပြောခဲ့ပါ။ ယူကရိန်းစစ်ပွဲကြောင့် ရုရှားဝင်ငွေဆုံးရှုံးစေရန် နိုင်ငံတကာ၏ ကြိုးပမ်းမှုတွင် ရေနံဝင်ငွေအပေါ် ပိတ်ဆို့မှုများလည်းပါဝင်သည်။
အီရန်စစ်ပွဲအတွင်း ရေနံနှင့် ဓာတ်ဆီဈေးနှုန်းများ မြင့်တက်လာမှုကို တိုက်ဖျက်ရန် ထရမ့်သည် ဖြစ်နိုင်ချေရှိသော ရွေးချယ်စရာများကို စဉ်းစားနေကြောင်း အဆိုပါကိစ္စနှင့်နီးစပ်သူများ၏အဆိုအရ သိရသည်။ ၎င်းတို့တွင် အရေးပေါ်သိုလှောင်မှုများကို ရုပ်သိမ်းခြင်း၊ ဖက်ဒရယ်ဓာတ်ငွေ့အခွန်ကောက်ခံမှုကို ရပ်ဆိုင်းခြင်း (ကွန်ဂရက်က အတည်ပြုရမည့်အရာ) နှင့် အမေရိကန်ဘဏ္ဍာရေးဌာန၏ ရေနံအနာဂတ်ဈေးကွက်တွင် ပါဝင်ပတ်သက်မှုတို့ ပါဝင်နိုင်သည်။ ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီး စကော့ ဘတ်ဆန့်သည် အိန္ဒိယရေနံချက်စက်ရုံများအား ရုရှားရေနံများ ပိုမိုဝယ်ယူခွင့်ပြုရန် ပြီးခဲ့သည့်အပတ်က ယာယီလုပ်ဆောင်ပြီးနောက် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် ရုရှားရေနံပိတ်ဆို့မှုများကို ပိုမိုလျှော့ပေါ့ပေးနိုင်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။
“ကျွန်ုပ်တို့၏ အစ္စရေးမိတ်ဖက်များနှင့်အတူ ကျွန်ုပ်တို့သည် နည်းပညာကျွမ်းကျင်မှုနှင့် စစ်အင်အားကို အလွန်အမင်းပြသခြင်းဖြင့် ရန်သူကိုချေမှုန်းနေသည်” ဟု ထရမ့်က တနင်္လာနေ့အစောပိုင်းတွင် ရီပတ်ဘလီကန်ဥပဒေပြုအမတ်များကို ပြောကြားခဲ့သည်။ သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲတွင် သမ္မတက အမေရိကန်သည် အီရန်နိုင်ငံအတွင်းရှိ ပစ်မှတ် ၅၀၀၀ ကို ထိမှန်ခဲ့ပြီး အီရန်၏ ဒုံးကျည်စွမ်းရည်သည် ၁၀% အထိ ကျဆင်းသွားခဲ့ကာ အီရန်မှ ဒရုန်းပစ်လွှတ်မှုများသည် ၈၃% လျော့ကျသွားခဲ့ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ အမေရိကန်စစ်ရေးရည်မှန်းချက်များကို “ အတော်လေးပြီးပြည့်စုံကြောင်း ဖော်ပြနိုင်သည်” ဟု ထရမ့်က ပြောကြားခဲ့သည်။
တစ်ချိန်တည်းမှာပင် ထရမ့်သည် တီဟီရန်ရှိ ခေါင်းဆောင်မှုနှင့်ပတ်သက်၍ မဖြေရှင်းရသေးသော မေးခွန်းများကို ဝန်ခံခဲ့ပြီး “ ရန်သူကို လုံးဝပြတ်ပြတ်သားသား ရှုံးနိမ့်သည်အထိ အလျှော့မပေး” ဟု ကတိပြုခဲ့သည်။ အမေရိကန်သည် အီရန်သင်္ဘော ၅၀ ကျော်ကို နှစ်မြှုပ်ခဲ့သော်လည်း၊ ကြာရှည်သောပဋိပက္ခတစ်ခုတွင် အမေရိကန်သည် လျှပ်စစ်ဓာတ်အားထုတ်လုပ်ရေးစက်ရုံများအပါအဝင် “ အရေးကြီးသောပစ်မှတ်များ” ကို ထပ်မံဗုံးကြဲနိုင်ကြောင်း သမ္မတက ပြောကြားခဲ့သည်။
“ ကျွန်ုပ်တို့သည် နည်းလမ်းများစွာဖြင့် အနိုင်ရပြီးဖြစ်သော်လည်း၊ လုံလောက်အောင် အနိုင်မရသေးပါ” ဟု ၎င်းက ပြောကြားခဲ့သည်။ “ ဤကြာရှည်စွာဖြစ်ပွားနေသော အန္တရာယ်ကို အပြီးအပိုင်အဆုံးသတ်မည့် အဆုံးစွန်သောအောင်ပွဲရရှိရန် ယခင်ကထက် ပိုမိုစိတ်ပိုင်းဖြတ်ပြီး ရှေ့ဆက်သွားပါမည်။”
စစ်ပွဲဆက်လက်ဖြစ်ပွားခြင်း၏ စီးပွားရေးနှင့် နိုင်ငံရေးအကျိုးဆက်များနှင့် အ ပြည့်အဝအောင်ပွဲခံရန် သူ၏ကတိများကို ညှိနှိုင်းရန်လိုအပ်မည့် ထရမ့်အတွက် ရှေ့တွင်ရှိနေသောစိန်ခေါ်မှုများကို ဤမှတ်ချက်များက အလေးပေးဖော်ပြခဲ့သည်။
သမ္မတသည် ပဋိပက္ခကို အဆုံးသတ်ရန် ပွင့်လင်းမြင်သာမှုကို ပြသသည့် ကန ဦးမှတ်ချက်များ ပြုလုပ်ပြီးနောက် အမေရိကန်စတော့ရှယ်ယာများသည် တနင်္လာနေ့အစောပိုင်းတွင် အရှုံးများမှ ပြန်လည်ကောင်းမွန်လာခဲ့သည်။ CBS သတင်းထောက်တစ်ဦးက X တွင် မှတ်ချက်များတင်ပြီးနောက် ထိုမှတ်ချက်များသည် S&P 500 ကို ၁% အထိ မြင့်တက်စေခဲ့သည်။ ရေနံနှင့် အမေရိကန်ဘဏ္ဍာရေးအထွက်နှုန်းများ ကျဆင်းခဲ့သည်။
အမေရိကန် ရေနံဈေးနှုန်းများသည် အရောင်းအဝယ်မတည်ငြိမ်သောနေ့ အစောပိုင်းတွင် 119 ဒေါ်လာအထက်သို့ မြင့်တက်လာပြီးနောက် တစ်စည်လျှင် ဒေါ်လာ ၉၀ အောက်သို့ ကျဆင်းသွားခဲ့သည်။ ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး စီးပွားရေးနိုင်ငံများက အရေးပေါ်စွမ်းအင်ထောက်ပံ့မှုများအတွက် ညှိနှိုင်းဆောင်ရွက်မှုကို စဉ်းစားနေချိန်တွင် ဈေးကွက်များ ငြိမ်သက်သွားပြီး ထရမ့်၏မှတ်ချက်များက ပဋိ ပက္ခကိုအဆုံးသတ်ရန် ရှာဖွေနိုင်ကြောင်း အချက်ပြခဲ့သည်။
သို့တိုင် ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားကို ဖြတ်သန်းသွားသော သင်္ဘောများကို မည်သို့ကာကွယ်မည်ဆိုသည့် အပြီးသတ်အစီအစဉ်များမရှိဘဲ ပိတ်ထားဆဲဖြစ်သည်။
ထရမ့်က CBS သို့ ပြောကြားရာတွင် ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားသည် သင်္ဘောအသွားအလာ ပိုမိုများပြားလာပြီး “၎င်းကိုသိမ်းပိုက်ရန် စဉ်းစားနေသည်” ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။ သမ္မတသည် မည်သည့်လုပ်ဆောင်ချက်များကို စဉ်းစားနေသည်ကို ချက်ချင်းမသိရှိရသေးပါ။
နိုဝင်ဘာလ ရွေးကောက်ပွဲမတိုင်မီ ငွေကြေးဖောင်းပွမှု ဆက်လက်ဖြစ်ပေါ်နေခြင်းနှင့် ပတ်သက်၍ ပြည်တွင်းစိုးရိမ်မှုများနှင့် ရင်ဆိုင်နေရသော အမေရိကန်သမ္မတသည် ယခုအခါ စစ်ပွဲသည် ရပ်တန့်သွားခြင်းမရှိဘဲ ဓာတ်ဆီဆိုင်ဈေး နှုန်းများ မြင့်တက်လာမှုနှင့် ရုန်းကန်ရမည်ဖြစ်သည်။ တနင်္ဂနွေနေ့တွင် ၎င်းက ရေနံဈေး ဒေါ်လာ ၁၀၀ ကို “ပေးဆပ်ရမည့် အ နည်းငယ်သောဈေးနှုန်း” ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့ပြီး “အီရန်နျူကလီးယားခြိမ်းခြောက်မှု ပြီးဆုံးသွားသောအခါ ကုန်ကျစရိတ်သည် လျင်မြန်စွာကျဆင်းသွားလိမ့်မည်” ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။
ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားကို ထိရောက်စွာပိတ်လိုက်ခြင်းကြောင့် ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံးရေနံတင်ပို့သူ ဆော်ဒီအာရေဗျသည် ထုတ်လုပ်မှုလျှော့ချရန် ဖိအားပေးခံခဲ့ရကြောင်း ယင်းကိစ္စနှင့် ရင်းနှီးသူတစ်ဦးက ပြောကြားခဲ့သည်။ ယင်းသည် အာရပ်စော်ဘွားများပြည်ထောင်စု၊ ကူဝိတ်နှင့် အီရတ်တို့၏ အလားတူလှုပ်ရှားမှုများပြီးနောက် ဖြစ်ပေါ်လာခြင်းဖြစ်သည်။
ထရမ့်က တနင်္လာနေ့တွင် အီရန်အား ရေလက်ကြားမှတစ်ဆင့် ရေနံသယ်ယူပို့ဆောင်မှုကို ပိတ်ဆို့ခြင်းမပြုရန် သတိပေးခဲ့ပြီး ထိုသို့ပြုလုပ်ပါက “ယခုအချိန်အထိ တိုက်ခိုက်ခံရ သည်ထက် အဆနှစ်ဆယ်ပိုမိုပြင်းထန်သော အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ တိုက်ခိုက်မှုကို ခံရလိမ့်မည်” ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။
“ထို့အပြင်၊ ကျွန်ုပ်တို့သည် အလွယ်တကူဖျက်ဆီးနိုင်သော ပစ်မှတ်များကို ဖျက်ဆီးပစ်မည်”
အီရန်ကို နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံအဖြစ် ပြန်လည်တည်ဆောက်ရန် မဖြစ်နိုင်သလောက်ပင်။ သေမင်း၊ မီးနှင့် ဒေါသတို့သည် ၎င်းတို့အပေါ် လွှမ်းမိုးလိမ့်မည်။ သို့သော် ကျွန်ုပ်မျှော်လင့်ပြီး ဆုတောင်းပါသည်။ ထိုသို့မဖြစ်ပွားပါစေနှင့်ဟု ဆိုသည်။
မဟာဗျူဟာကျသော ရေနံသိုက်များ ထုတ်လွှတ်ခြင်းအပါအဝင် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ စွမ်းအင်ထောက်ပံ့မှုကို ပံ့ပိုးရန်လိုအပ်သော မည်သည့်ခြေလှမ်းများကိုမဆို လှမ်းရန်အသင့်ရှိကြောင်း G-7 ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးများက ပြောကြားပြီးနောက် အနာဂတ်အလားအလာများ ဆုတ်ယုတ်သွားခဲ့သည်။
သို့တိုင် လက်ရှိဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ယူထားသော ပြင်သစ်နိုင်ငံ၏အဆိုအရ အရေးပေါ်စွမ်းအင်ထောက်ပံ့မှုများကို အသုံးချရန် G-7 သည် “ထိုအဆင့်သို့ မရောက်ရှိသေး”။ သို့သော် အဖွဲ့၏ကြေညာချက်တစ်စောင်တွင် “စွမ်းအင်ဈေးကွက်များ၏ အခြေအနေနှင့် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုများကို အနီးကပ်စောင့်ကြည့်သွားမည်ဖြစ်ပြီး သိုလှောင်မှုထုတ်လွှတ်ခြင်းကဲ့သို့သော ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ စွမ်းအင်ထောက်ပံ့မှုကိုပံ့ပိုးရန်အပါအဝင် လိုအပ်သောအစီအမံများ လုပ်ဆောင်ရန် အသင့်ရှိနေမည်” ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။
အမေရိကန်က တနင်္ဂနွေနေ့တွင် ခုနစ်ကြိမ်မြောက် ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိမှုကို ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ အစ္စရေးစစ်သားနှစ်ဦးနှင့် အစ္စရေးအရပ်သား တစ်ဒါဇင်ခန့်လည်း အသက်ဆုံးရှုံးခဲ့ရ သည်။ ယူအေအီးမှရရှိသော အချက်အလက်များအရ အီရန်၏ဒုံးကျည်များနှင့် ဒရုန်းပစ်ခတ်မှုများ လျော့ကျလာနေပြီး တီဟီရန်သည် အစ္စရေးနှင့် အာရပ်ပင်လယ်ကွေ့နိုင်ငံများကို ဒရုန်းများနှင့် ဒုံးကျည်များဖြင့် ပုံမှန်တိုက်ခိုက်နေဆဲဖြစ်သည်။
အီရန်နိုင်ငံသား ၁၃၀၀ ကျော်သည် စစ်ပွဲတွင်သေဆုံးခဲ့ကြောင်း ရက်အတော် ကြာ ထပ်မံအတည်မပြုရသေးသော တရားဝင်ကိန်းဂဏန်းအရ သိရသည်။ လက်ဘနွန်တွင် လူ ၄၈၆ ဦးခန့် သေဆုံးခဲ့ကြောင်း ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာန၏အဆိုအရ သိရသည်။ ယူအေအီးတွင် အရပ်သားလေးဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး ၎င်း၏ လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့ဝင်နှစ်ဦးမှာ ချို့ယွင်းနေသော ရဟတ်ယာဉ်တစ်စင်း ပျက်ကျမှုကြောင့် သေဆုံးခဲ့သည်။ အခြားပင်လယ်ကွေ့နိုင်ငံများတွင်လည်း သေဆုံးမှုများစွာရှိခဲ့သည်။
အီရန်နှင့် မဟာမိတ်ဖွဲ့ထားသော ဟစ်ဇ်ဘိုလာအဖွဲ့ကို ဖြိုခွင်းရန်ရည်ရွယ်၍ အစ္စရေးတပ်ဖွဲ့များသည် တောင်ပိုင်းလက်ဘနွန်တွင် တိုက်ခိုက်မှုများကို ဆက်လက်လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ မြောက်အတ္တလန္တိတ်စာချုပ်အဖွဲ့သည် တနင်္လာနေ့တွင် တူရကီနိုင်ငံသို့ အီရန်မှပစ်ခတ်ခဲ့သော ပဲ့ထိန်းဒုံးကျည်တစ်စင်းကို ကြားဖြတ်ပစ်ချနိုင်ခဲ့ပြီး ဒုတိယအကြိမ်မြောက် ဖြစ်ရပ်ဖြစ်ပြီး စစ်ရေးမဟာမိတ်အဖွဲ့ကို ပဋိပက္ခထဲသို့ ပိုမိုတိုက်ရိုက်ဆွဲသွင်းနိုင်သည့် အန္တရာယ်ကို မြင့်တက်စေသည်။
တနင်္ဂနွေနေ့တွင် အီရန်မီဒီယာများက မိုဂျ်တာဘာခါမေနီ၏ဖခင်သည် နိုင်ငံကို ၃၇ နှစ်နီးပါးကြာ အုပ်ချုပ်ခဲ့ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ဖေဖော်ဝါရီ ၂၈ ရက်တွင် အမေရိကန်-အစ္စရေး တိုက်ခိုက်မှုများစတင်ချိန်တွင် ကျဆုံးခဲ့ပြီး အီရန်၏ကျွမ်းကျင်သူများညီလာခံတွင် မိုဂျ်တာဘာခါမေနီသည် အဓိပတိဖြစ်လာရန် “အဆုံးအဖြတ်မဲ” ဖြင့် အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။
အသက် ၅၆ နှစ်အရွယ်ရှိ မိုဂျ်တာဘာခါမေနီသည် အီရန်နိုင်ငံ၏ အစွမ်းထက်ဆုံး စစ်ရေးနှင့် စီးပွားရေးအဖွဲ့အစည်းဖြစ်သည့် အစ္စလာမ္မစ်တော်လှန်ရေးအ စောင့်တပ်နှင့် နက်ရှိုင်းသောဆက်ဆံရေးရှိသည်။ အဆိုပါအဖွဲ့သည် ခေါင်းဆောင်သစ်အား အပြည့်အဝနာခံမည်ဟု ကတိပြုခဲ့သည်။
တနင်္လာနေ့တွင် ထရမ့်က အီရန်သည် “ပြောင်းလဲမှုအတွက် ငြိမ်းချမ်းစွာလုပ်ဆောင်နိုင်မည့်” ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးကို ခန့်အပ်သင့်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့ပြီး ၎င်း၏ မကျေနပ်မှုကို ဖော်ပြခဲ့သည်။
ဆော်ဒီအာရေဗျနှင့် ဘာရိန်းတို့သည် ညတွင်းချင်း ရောက်ရှိလာသော ဒုံးကျည်များနှင့် ထပ်မံရင်ဆိုင်ခဲ့ရပြီး မြို့တော်တီဟီရန်အပါအဝင် အီရန်တစ်ဝှမ်းတွင် ပေါက်ကွဲမှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့ကြောင်း သတင်းများထွက်ပေါ်ခဲ့သည်။
အီရန်နှင့် သံတမန်ဆက်ဆံရေးကို တိုးမြှင့်ခဲ့သော ဆော်ဒီအာရေဗျသည်လည်း မကြာသေးမီရက်များအတွင်း ၎င်း၏လေသံကို ပိုမိုတင်းမာစေခဲ့သည်။ တီဟီရန်၏လုပ်ရပ်များသည် အီရန်သည် “အကြီးမားဆုံးရှုံးနိမ့်သူ” ဖြစ်လာနိုင်သည့် အန္တရာယ်ရှိကြောင်း ဆော်ဒီနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနက တနင်္လာနေ့တွင် သတိပေးခဲ့သည်။
တနင်္လာနေ့တွင် အမေရိကန်သည် ဆော်ဒီအာရေဗျရှိ မရှိမဖြစ်မဟုတ်သော အမေရိကန်သံတမန်များကို ဘေးကင်းရေးအန္တရာယ်များကို ကိုးကား၍ နိုင်ငံမှထွက်ခွာရန် အမိန့်ပေးခဲ့သည်။
Ref: bangkokpost.com
ယနေ့ခေတ်
ထရမ့်က စစ်ပွဲအဆုံးသတ်နိုင်ခြေကို အချက်ပြပြီး ရေနံပိတ်ဆို့မှုများ ဖယ်ရှားရန် လှုပ်ရှား အတွက် မှတ်ချက်များ 0 ခုရှိပါတယ်