တီဟီရန်၊ မတ် ၁၉
အီရန်သည် အဓိကဓာတ်ငွေ့လုပ်ကွက်တစ်ခု တိုက်ခိုက်ခံရပြီးနောက် ပင်လယ်ကွေ့တစ်ဝှမ်းရှိ စွမ်းအင်စက်ရုံများကို ပစ်မှတ်ထားခဲ့ကာ နောက်ထပ်ဖျက်ဆီးတိုက်ခိုက်မှုများ လုပ် ဆောင်မည်ဟု ခြိမ်းခြောက်ခဲ့ရာ ကြာသပတေးနေ့တွင် ကမ္ဘာ့ဈေးကွက်များကို တုန်လှုပ်စေမည့် လောင်စာထောက်ပံ့မှုများကို ပိုမိုကျယ်ပြန့်စွာ တိုက်ခိုက်မှုတစ်ခု ပြုလုပ်မည်ကို စိုးရိမ်မှုများ တိုးပွားစေခဲ့သည်။
အစ္စရေးသည် အစ္စလာမ္မစ်သမ္မတနိုင်ငံ၏ ထောက်လှမ်းရေးအကြီးအကဲ အစ္စမေးလ် ခါတစ်ဘ်ကို စစ်ပွဲစတင်ပြီး သုံးပတ်နီးပါးအကြာတွင် လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်ခဲ့သည်။ အဆိုပါ နောက်ဆုံးတိုက်ခိုက်မှုအပြီးတွင် ယခုသတိပေးချက် ထွက်ပေါ်လာခြင်းဖြစ်သည်။
အီရန်၏ South Pars ရေနံမြေတွင် တိုက်ခိုက်မှုတစ်ခုဖြစ်ပွားပြီးနောက် တီဟီရန်သည် စွမ်းအင်ကဏ္ဍအပေါ် နောက်ထပ်တိုက်ခိုက်မှုများကို ပြင်းပြင်းထန်ထန်တုံ့ပြန်သွားမည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။
“ အစ္စလာမ္မစ်သမ္မတနိုင်ငံ၏ စွမ်းအင်အခြေခံအဆောက်အအုံကို တိုက်ခိုက်ရာတွင် သင်သည် အမှားကြီးတစ်ခု ပြုလုပ်ခဲ့ကြောင်း ကျွန်ုပ်တို့ထပ်မံသတိပေးပါသည်” ဟု အီရန်မီဒီယာမှထုတ်ပြန်သော ကြေညာချက်တွင် တော်လှန်ရေးအစောင့်တပ်က ပြောကြားခဲ့သည်။
“ ထပ်မံဖြစ်ပွားပါက သင်၏စွမ်းအင်အခြေခံအဆောက်အအုံနှင့် သင့်မဟာမိတ်များ၏ စွမ်းအင်အခြေခံအဆောက်အအုံကို လုံးဝပျက်စီးသွားသည်အထိ ထပ်မံတိုက်ခိုက်မှုများက ရပ်တန့်မည်မဟုတ်ပါ။” ဟု ဆိုသည်။
အစ္စရေးစစ်တပ်က South Pars တိုက်ခိုက်မှုနှင့်ပတ်သက်၍ မှတ်ချက်မပေးခဲ့သော်လည်း အမေရိကန်အရာရှိများက ဝါရှင်တန်က သိရှိသော်လည်း ပါဝင်ပတ်သက်ခြင်းမရှိကြောင်း ပြောကြားသည်။
အီရန်၏ နောက်ထပ်လက်စားချေရန်ခြိမ်းခြောက်မှု ထွက်ပေါ်လာပြီးနောက် ကာတာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံပိုင်စွမ်းအင်ကုမ္ပဏီက ဒုံးကျည်တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် မီးလောင်မှုဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး ဓာတ်ငွေ့စက်ရုံတွင် “ ကြီးမားသောပျက်စီးဆုံးရှုံးမှု” ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ ဒိုဟာသည် အီရန်သံတမန်နှစ်ဦးကို နှင်ထုတ်ခဲ့သည်။
ဆော်ဒီအာရေဗျသည် အရှေ့ဘက်ရှိ စွမ်းအင်အခြေခံအဆောက်အအုံများကို ပစ်မှတ်ထားသော ဒရုန်းများကို ကြားဖြတ်တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီး ရီယတ်မြို့တောင်ဘက်ရှိ ရေနံချက်စက်ရုံအနီးတွင် ပဲ့ထိန်းဒုံးကျည်မှ အပိုင်းအစများ ကျရောက်ခဲ့ကြောင်း ပြောကြားသည်။
ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားမှတစ်ဆင့် အသွားအလာ လုံးဝနီးပါးပြတ်တောက်မှုကြောင့် ရေနံဈေးနှုန်းများ ပြန်လည်မြင့်တက်လာပြီး အမေရိကန်၏ ရေနံစိမ်းဈေးနှုန်းမှာ ကြာသပတေးနေ့တွင် သုံးရာခိုင်နှုန်းကျော် မြင့်တက်လာခဲ့သည်။
ပြင်သစ်သမ္မတ အီမန်နျူရယ် မက်ခရွန်က အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်၊ ကာတာစော်ဘွားများနှင့် စကားပြောဆိုခဲ့ပြီး အရပ်ဘက်အခြေခံအဆောက်အအုံများကို ပစ်မှတ်ထားသော တိုက်ခိုက်မှုများကိုရပ်ဆိုင်းရန် တောင်းဆိုခဲ့ကြောင်း ပြောကြားသည်။
“ အရပ်ဘက်လူဦးရေနှင့် ၎င်းတို့၏ မရှိမဖြစ်လိုအပ်ချက်များအပြင် စွမ်းအင်ထောက်ပံ့မှု၏ လုံခြုံရေးကို စစ်ရေးတင်းမာမှုမှ ကာကွယ်ရမည်” ဟု ၎င်းက လူမှုကွန်ရက်တွင် ရေးသားခဲ့သည်။
ခါတစ်ဘ် သတ်ဖြတ်ခံရပြီးနောက် အစ္စရေးသည် အီရန်အကြီးတန်းအရာရှိများကိုဖယ်ရှားရန် လှုပ်ရှားမှုတစ်ခုကို ဖိအားပေးခဲ့သည်။
အီရန်သမ္မတ မာဆွတ် ပီဇက်ရှ်ကီယန်က ခါတစ်ဘ်သတ်ဖြတ်ခံရမှုကို ကြောက်မက်ဖွယ်ကောင်းသောလုပ်ကြံမှုအဖြစ် ရှုတ်ချခဲ့ပြီး နိုင်ငံ၏ အမြင့်ဆုံးခေါင်းဆောင်သစ် မိုဂျ်တာဘာ ခါမေနီကလည်း လက်စားချေမည်ဟု ကတိပြုခဲ့သည်။
“ သွေးစက်တိုင်းသည် တန်ဖိုးတစ်ခုရှိသည်” ဟု ၎င်းရေးသားထားသော မက်ဆေ့ချ်တွင် ပြောကြားခဲ့သည်။
စစ်ပွဲ၏အဖွင့်တိုက်ခိုက်မှုများတွင် ဖခင်ဖြစ်သူ အလီ ခါမေနီ ကွယ်လွန်ပြီးနောက် အာဏာရပြီးကတည်းက ခါမေနီသည် အများပြည်သူရှေ့တွင် မပေါ်လာတော့ပါ။
ဒေသခံအာဏာပိုင်များက လာရီဂျာနီကို ကွမ်မြို့ရှိ ဘုရားဖူးများကြားတွင် ရေပန်းစားသော ဗိမာန်တစ်ခုတွင် မြှုပ်နှံမည်ဟု ပြောကြားသည်။
အမေရိကန်ထောက်လှမ်းရေးအကြီးအကဲ တူလ်စီ ဂက်ဘတ်က အီရန်အစိုးရသည် “ စုတ်ပြတ်မသွားသော်လည်း အများစုမှာ ပျက်စီးသွားသည်” ဟု ကွန်ဂရက်သို့ ပြောကြားခဲ့ပြီး တီဟီရန်သည် နျူကလီးယားသန့်စင်မှုကို ပြန်လည်မစတင်ကြောင်းလည်း ဝန်ခံခဲ့သည်။
အစ္စရေးသည် ၂၀၂၄ ခုနှစ်တွင် ဟစ်ဇ်ဘိုလာခေါင်းဆောင် ဟာဆန် နာစရယ်လာ အပါအဝင် အီရန်ခေါင်းဆောင်၊ မဟာမိတ်ခေါင်းဆောင်ကြီးများနှင့် ဟားမတ်စ်ထိပ်တန်းပုဂ္ဂိုလ်များကို ပစ်မှတ်ထားသည့် မဟာဗျူဟာကို ဂါဇာစစ်ပွဲစတင်ကတည်းက ကျင့်သုံးခဲ့သည်။
အီရန်ဒုံးကျည်ပစ်ခတ်မှုကြောင့် အစ္စရေးအလယ်ပိုင်းတွင် နိုင်ငံခြားသားအလုပ်သမားအဖြစ် ဖော်ပြထားသူတစ်ဦး သေဆုံးခဲ့ကြောင်း အရေးပေါ်ဝန်ထမ်းများက ပြောကြားခဲ့ပြီး နိုင်ငံအတွင်း သေဆုံးသူဦးရေ ၁၅ ဦးအထိ မြင့်တက်လာခဲ့သည်။
အစ္စရေးသည် နေရာအများအပြားကို ညတွင်းချင်း တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီး တီဟီရန်အပါအဝင် ဒေသအများအပြားတွင် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုအသစ်များ ပြုလုပ်ခဲ့ကြောင်း အီရန်မီဒီယာများက ဖော်ပြခဲ့သည်။
ပဋိပက္ခသည် အရှေ့အလယ်ပိုင်းတစ်ဝှမ်းသို့ ပျံ့နှံ့သွားခဲ့ကာ ရာပေါင်းများစွာသေဆုံးပြီး သန်းပေါင်းများစွာ အိုးမဲ့အိမ်မဲ့ဖြစ်ခဲ့ရသည်။
လက်ဘနွန်တွင် ဗုဒ္ဓဟူးနေ့က ဘေရွတ်အလယ်ပိုင်းသို့ အစ္စရေးကအကြိမ်ပေါင်းများစွာ တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီး ဟစ်ဇ်ဘိုလာနှင့်တိုက်ပွဲများ ပိုမိုပြင်းထန်လာချိန်တွင် ထိခိုက်ဒဏ်ရာရမှုများရှိခဲ့သည်။
အီရန်ကျောထောက်နောက်ခံပြု စစ်သွေးကြွအဖွဲ့က အလီခါမေနီသေဆုံးမှုနှင့်ပတ်သက်၍ အစ္စရေးနိုင်ငံသို့ ရော့ကတ်များဖြင့် ပစ်ခတ်ခဲ့ချိန်မှစ၍ လက်ဘနွန်နိုင်ငံသည် ပဋိပက္ခထဲသို့ ကျရောက်ခဲ့သည်။
ပြင်သစ်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး Jean-Noel Barrot သည် ကြာသပတေးနေ့တွင် လက်ဘနွန်သို့ သွားရောက်မည်ဖြစ်ပြီး ဝန်ကြီးဌာနက “ လက်ဘနွန်ပြည်သူတွေအပေါ် ပြင်သစ်ရဲ့ထောက်ခံမှုနဲ့ စည်းလုံးညီညွတ်မှုကို အလေးပေးဖော်ပြပြီး သူတို့မရွေးချယ်တဲ့ စစ်ပွဲတစ်ခုထဲကို ဆွဲခေါ်သွားခဲ့တယ်” ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။
ဗုဒ္ဓဟူးနေ့ညမှ ကြာသပတေးနေ့ မနက်အထိ ဘဂ္ဂဒက်မြို့ရှိ အမေရိကန်သံရုံးကို ပစ်မှတ်ထားသည့် ဒရုန်း သို့မဟုတ် ရော့ကက်ပစ်ခတ်မှုများမရှိကြောင်း AFP က ဖော်ပြခဲ့သည်။
Ref: bangkokpost.com
ယနေ့ခေတ်
အီရန်သည် ဓာတ်ငွေ့လုပ်ကွက် တိုက်ခိုက်ခံရပြီးနောက် ပင်လယ်ကွေ့ရှိ စွမ်းအင်စက်ရုံများကို ပစ်မှတ်ထား အတွက် မှတ်ချက်များ 0 ခုရှိပါတယ်