ဒိုဟာ၊ ဇူလိုင် ၂
အမေရိကန်-အီရန် နောက်ထပ်ဆွေးနွေးပွဲများသည် ကွယ်လွန်သူ အီရန်အဓိပတိခေါင်းဆောင်၏ ဈာပနအပြီးတွင် ကျင်းပမည်ဖြစ်ကြောင်း ကြားဝင်ညှိနှိုင်းသူများက ကြာသပတေးနေ့တွင် ပြောကြားခဲ့ပြီး အရှေ့အလယ်ပိုင်းစစ်ပွဲကို အဆုံးသတ်ရန် သံတမန်ရေးသည် ရှေ့သို့တိုးနေသည်။
ဗုဒ္ဓဟူးနေ့က ဒိုဟာတွင် တစ်ဆင့်ခံဆွေးနွေးမှုများ ပြုလုပ်ပြီးနောက် အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်အပြင် ကာတာနှင့် ပါကစ္စတန်တို့သည် ယခုအပတ်တွင် ပစ်ခတ်မှုများဖြစ်ပွားခဲ့သော်လည်း သံတမန်ရေးသည် ဆက်လက်လည်ပတ်နေကြောင်း လက္ခဏာများ ပြသခဲ့ကြသည်။
အရေးပါသော ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားကို ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ရန်နှင့် ရန်လိုမှုများကို အဆုံးသတ်ရန် ယာယီသဘောတူညီချက်တစ်ရပ်ကို ရရှိခဲ့သော်လည်း အီရန်၏ နျူကလီးယားအ စီအစဉ်အပါအဝင် အဓိကမေးခွန်းများကို ဆွေးနွေးပွဲများတွင် ဖြေရှင်းရန်လိုအပ်နေဆဲဖြစ်သည်။
“ကာတာနှင့် ပါကစ္စတန် ကြားဝင်ညှိနှိုင်းသူများသည် အမေရိကန်နှင့် အီရန်ညှိနှိုင်းရေးမှူးများနှင့် ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တွင် ဒိုဟာ၌ သီးခြားတွေ့ဆုံမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး အပြုသဘောဆောင်သော တိုးတက်မှုရရှိခဲ့သည်” ဟု ပါကစ္စတန်က ကြာသပတေးနေ့တွင် ပြောကြားသည်။
အစ္စလာမာဘတ်က နှစ်ဖက်စလုံးသည် ဆက်လက်ဆွေးနွေးရန် သဘောတူညီခဲ့ပြီး “အီရန် အဓိပတိခေါင်းဆောင်ဟောင်း၏ ဈာပနအခမ်းအနားအပြီး အစောဆုံးအချိန်တွင် နောက်တစ်ကြိမ်တွေ့ဆုံမှုကို သတ်မှတ်မည်” ဟု ထပ်လောင်းပြောကြားခဲ့သည်။
အယာတိုလာ အလီ ခါမေနီသည် စစ်ပွဲ၏ ပထမဆုံးနေ့ဖြစ်သော ဖေဖော်ဝါရီ ၂၈ ရက်တွင် အီရန်မြို့တော်၏ အလယ်ဗဟိုရှိ သူ၏ခြံဝင်း၌ သေဆုံးခဲ့သည်။ အာဏာကို သားဖြစ်သူ မိုဂ်ျတာဘာထံ အလျင်အမြန်လွှဲပြောင်းပေးခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် မိုဂ်ျတာဘာလည်း ထိုတိုက်ခိုက်မှုတွင် ပြင်းထန်စွာဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်ဟု ယုံကြည်ရပြီး လူမြင်ကွင်းတွင် မတွေ့ရသေးပေ။
အလီခါမေနီ၏ ပြည်သူ့ဈာပနအခမ်းအနားကို စနေနေ့တွင်စတင်မည်ဖြစ်ပြီး သူ၏ရုပ်အလောင်းကို တီဟီရန်မြို့လယ်ရှိ ဧရာမအဆောက်အအုံကြီး၌ ဆုတောင်းပွဲများ၊ တရားဝင်အခမ်းအနားများနှင့် ဘာသာရေးစုဝေးပွဲများကို သောကြာနေ့တွင် ကျင်းပမည်ဖြစ်သည်။
ဇူလိုင် ၉ ရက်တွင် သူ၏မွေးရပ်မြေ အရှေ့မြောက်ပိုင်း မက်ရှ်ဟက်မြို့ရှိ အီမာမ် ရီဇာ၏ ဂူဗိမာန်တွင် မြှုပ်နှံမည်ဖြစ်သည်။
တီဟီရန်၏ ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ကို ဦးဆောင်ခဲ့သော အီရန် ဒုတိယနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ကာဇမ် ဂါရီဘာဒီက ဗုဒ္ဓဟူးနေ့ ဆွေးနွေးပွဲများသည် ကြာသပတေးနေ့တွင် ဆက်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်းတစ်ခုတည်ထောင်ရန် သဘောတူညီချက်ဖြင့် အပြီးသတ်ခဲ့ကြောင်း ပြောကြားသည်။
အီရန်က ဒိုဟာတွင် အမေရိကန်နှင့် တိုက်ရိုက်ဆွေးနွေးမှုများ ပြုလုပ်မည်မဟုတ်ကြောင်း အခိုင်အမာပြောကြားခဲ့သည်။
ထရမ့်က Air Force One လေယာဉ်ပေါ် မတက်မီ ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တွင် “အခြေအနေအရ အီရန်၏ နျူကလီးယားဖျက်သိမ်းရေးသည် ကောင်းမွန်စွာလည်ပတ်နေပါသည်။” ဟု သတင်း ထောက်များအား ပြောကြားသည်။
“ကျွန်တော်တို့ သူတို့ကို အရမ်းပြင်းပြင်းထန်ထန် ထိခိုက်ခဲ့ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ကျွန်တော်တို့ အရမ်းအဆင်ပြေနေပါတယ်” ဟု ၎င်းက ထပ်လောင်းပြောကြားသည်။
ဆက်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်းများ
ကာတာဆွေးနွေးမှုများသည် အောက်ခြေအဆင့်တွင်ကျင်းပခဲ့ပြီး စာချွန်လွှာကို အကောင်အထည်ဖော်ရန် အာရုံစိုက်ခဲ့ကာ “Lake Lucerne ထိပ်သီးအစည်းအဝေးတွင် ရရှိခဲ့သော တိုးတက်မှုကို အခြေခံ၍ တည်ဆောက်ရန်” ရည်ရွယ်ခဲ့ကြောင်း အမည်မဖော်လိုသူ သံတမန်တစ်ဦးက AFP သို့ ပြောကြားသည်။
ဆွေးနွေးပွဲများသည် တိုက်ရိုက်ဖြစ်မည်ဟူသော ထရမ့်၏ အစောပိုင်းအကြံပြုချက်ကို တီဟီရန်ကပယ်ချခဲ့ပြီး နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ အစ္စမေးလ် ဘာကာအီက အီရန်တွင် “လာမယ့်ရက်များအတွင်း အမေရိကန်ဘက်မှ မည်သည့်အဆင့်နှင့်မဆို ညှိနှိုင်းရန်အစီအစဉ်မရှိ” ဟု ပြောကြားသည်။
အမေရိကန် သံတမန်များဖြစ်သည့် ဂျားထ် ကွတ်ရှ်နာနှင့် စတိဗ် ဝစ်ကော့ဖ်တို့ သည် အင်္ဂါနေ့တွင် ကာတာဝန်ကြီးချုပ် ရှိတ် မိုဟာမက် ဘင် အဗ္ဗဒူလာမန် အယ်လ်သနီနှင့် တွေ့ဆုံပြီးနောက် လုပ်ထုံးလုပ်နည်းဆိုင်ရာ ဆွေးနွေးပွဲများတွင် မပါဝင်ခဲ့ကြောင်း သံတမန်က ပြောကြားသည်။
ကာတာ၏ စော်ဘွားရုံးက ကွတ်ရှ်နာနှင့် ဝစ်ကော့ဖ်တို့သည် ရှိတ် တာမင် ဘင် ဟာမက် အယ်လ် သနီနှင့်လည်း တွေ့ဆုံခဲ့ကြောင်း ပြောကြားသည်။
ပြီးခဲ့သည့်လက အမေရိကန်-အီရန် သဘောတူညီချက်ကို လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ပြီးနောက်ပိုင်း နှစ်ဖက်စလုံးသည် ပင်လယ်ကွေ့တွင် အပြန်အလှန်ပစ်ခတ်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။
တီဟီရန်သည် ဟော်မို့ဇ်ရေလက်ကြားမှတစ်ဆင့် ၎င်းအတည်ပြုထားသောလမ်းကြောင်းမှ သွေဖည်သွားသည်ဟုဆိုသော ကုန်သွယ်ရေးသင်္ဘောတစ်စင်းကို ပစ်မှတ်ထားခဲ့ပြီး၊ အ မေရိကန်ဗဟိုကွပ်ကဲမှု (Centcom) သည် အီရန်စစ်ရေးပစ်မှတ် ၁၀ ခုကို တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်ဟု တုံ့ပြန်ခဲ့သည်။
ထို့နောက် အီရန်သည် ကူဝိတ်နှင့် ဘာရိန်းရှိ အမေရိကန်အခြေစိုက်စခန်းများကို တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီး ပင်လယ်ကွေ့နိုင်ငံနှစ်ခုလုံးက ရှုတ်ချခဲ့ကြသည်။
Centcom က ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တွင် ဘာရိန်းမှလက်ခံကျင်းပသော ဒေသတွင်းလုံခြုံရေးဆွေးနွေးပွဲကို ဦးဆောင်ခဲ့ပြီး ပင်လယ်ကွေ့မှ အများစုဖြစ်သော နိုင်ငံ ၁၂ နိုင်ငံမှ ကာကွယ်ရေးခေါင်းဆောင်များနှင့်အတူ ကျင်းပခဲ့သည်။
“ခေါင်းဆောင်များသည် ဟော်မို့ဇ်ရေလက်ကြားမှတစ်ဆင့် လွတ်လပ်စွာကုန်သွယ်မှုစီးဆင်းမှုအတွက် ၎င်းတို့၏ ဘုံကတိကဝတ်ကို အလေးပေးပြောကြားခဲ့သည်” ဟု Centcom က X တွင် ပြောကြားခဲ့သည်။
ရေလက်ကြားကို “Centcom မဟုတ်ဘဲ အီရန်၏ကွပ်ကဲမှုအောက်တွင် သတ်မှတ်ထားသည်” ဟု ဂါရီဘာဘာဒီက ကြာသပတေးနေ့တွင် ပြောကြားသည်။
“ဘာရိန်းတွင်ပြုလုပ်သည့် စစ်ရေးထိပ်သီးအစည်းအဝေးတစ်ခုသည် ပါရှန်းပင်လယ်ကွေ့အတွက် တရားဥပဒေစိုးမိုးရေးနှင့် လုံခြုံရေးကို မတည်ဆောက်နိုင်ပါ” ဟု ၎င်းးက ပြောကြားခဲ့သည်။
“ဒေသ၏လုံခြုံရေးကို ဝင်ရောက်စွက်ဖက်မှုများ အဆုံးသတ်ခြင်းနှင့် အမေရိကန်သည် ထိုဒေသမှဆုတ်ခွာခြင်း၊ နိုင်ငံများ၏အချုပ်အခြာအာဏာကို လေးစားခြင်းနှင့် အမေရိကန်၏ စစ်ရေးထီးအောက်တွင်မဟုတ်ဘဲ ပထဝီနိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ လက်တွေ့အခြေအနေအသစ်များကို လက်ခံခြင်းတို့ဖြင့် သေချာစေမည်ဖြစ်သည်။” ဆိုသည်။
အီရန်၏ အဓိကညှိနှိုင်းရေးမှူး မိုဟာမက် ဘာဂါဂါလီဘတ်ဖ်က “ဤမျှကြီးမားသောစစ်ပွဲတစ်ခု ပြီးဆုံးသွားသောအခါ အထူးသဖြင့် အစ္စရေးအစိုးရကဲ့သို့သော နိုင်ငံများနှင့်ပတ်သက်သည့်နေရာတွင် အကောင်အထည်ဖော်မှုဆိုင်ရာ စိန်ခေါ်မှုများ၊ အဖြစ်အပျက်များနှင့် အမြင်ကွဲပြားမှုများ ရှိလာမည်မှာ မလွဲမသွေဖြစ်သည်” ဟု အင်္ဂါနေ့တွင် ပြောကြားခဲ့သည်။
လက်ဘနွန်စစ်မျက်နှာတွင် အစ္စရေးနှင့် ဟစ်ဇ်ဘိုလာအကြား တိုက်ပွဲများသည်လည်း တိတ်ဆိတ်ငြိမ်သက်နေခဲ့သည်။
တီဟီရန်က မည်သည့်သဘောတူညီချက်တွင်မဆို လက်ဘနွန်ပဋိပက္ခကို အဆုံးသတ်ခြင်းနှင့် ၎င်းတို့သိမ်းပိုက်ထားသော တောင်ပိုင်းမှ အစ္စရေးတပ်များ ဆုတ်ခွာခြင်းတို့ ပါဝင်သင့်ကြောင်း အခိုင်အမာပြောကြားခဲ့သည်။
Ref: bangkokpost.com
ယနေ့ခေတ်
ခါမေနီ၏ ဈာပနအပြီးတွင် အမေရိကန်-အီရန် ဆွေးနွေးပွဲများ ပြန်လည်စတင်မည် ဟုဆို အတွက် မှတ်ချက်များ 0 ခုရှိပါတယ်