တီဟီရန်၊ မတ် ၁
အမေရိကန်နှင့် အစ္စရေးတို့၏ တိုက်ခိုက်မှုများကြောင့် အီရန်သည် ၎င်းတို့၏ အမြင့်ဆုံးခေါင်းဆောင် အယာတိုလာ အလီ ခါမေနီနှင့် အခြားထိပ်တန်းအရာရှိများကို သတ်ဖြတ်မှုအတွက် လက်စားချေသည့်အနေဖြင့် ပင်လယ်ကွေ့နိုင်ငံများတစ်လွှားတွင် ပေါက်ကွဲမှုများ ပိုမိုကြားသိခဲ့ရသည်။
တနင်္ဂနွေနေ့နံနက်တွင် အာရပ်စော်ဘွားများပြည်ထောင်စု၊ ဒူဘိုင်း၊ ဘာရိန်းမြို့တော် မနာမာနှင့် ကာတာမြို့တော် ဒိုဟာတို့တွင် ပေါက်ကွဲမှုများကို ဒုတိယနေ့အဖြစ် ကြားသိခဲ့ရပြီး တည်ငြိမ်မှုမရှိသော အရှေ့အလယ်ပိုင်းတွင် ငြိမ်းချမ်းရေးနှင့် လုံခြုံရေး၏ နိဗ္ဗာန်ဘုံအဖြစ် ကြာမြင့်စွာရှုမြင်ခံထားရသည့်ဒေသတွင် ပိုမိုကျယ်ပြန့်သော ပဋိပက္ခတစ်ခုဖြစ်ပွားမည်ကို စိုးရိမ်မှုများတိုးပွားစေခဲ့သည်။
ဒိုဟာမြို့ရှိ မျက်မြင်သက်သေများက မြို့၏တောင်ဘက်ရှိ ကြည်လင်သော မနက်ခင်းမိုးကုပ်စက်ဝိုင်းတွင် ကျယ်လောင်သောပေါက်ကွဲသံများစွာ ကြားခဲ့ရပြီး မီးခိုးမည်းမည်းများ ထွက်ပေါ်လာသည်ကို မြင်တွေ့ခဲ့ရကြောင်း သတင်းပို့ခဲ့ကြသည်။
မကြာမီတွင် ဒေသတွင်း စီးပွားရေးအချက်အချာကျသော ဒူဘိုင်းတစ်ဝိုက်တွင် ပေါက်ကွဲမှုလှိုင်းတစ်ခု ထပ်မံဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ဒုံးကျည်ကြားဖြတ်တိုက်ခိုက်မှုမှ အဖြူရောင်မီးခိုးများကို မြို့၏ကောင်းကင်တွင် မြင်တွေ့ခဲ့ရပြီး အရှေ့အလယ်ပိုင်းတွင် အလုပ်အများဆုံးဆိပ်ကမ်းတစ်ခုဖြစ်သည့် ဂျီဘယ်အလီဆိပ်ကမ်းပေါ်တွင် မီးခိုးမည်းများ မြင့်တက်လာခဲ့သည်။
မနာမာမြို့တွင်လည်း ပေါက်ကွဲမှုများဖြစ်ပွားခဲ့ကြောင်း သတင်းများထွက်ပေါ်ခဲ့ပြီး မျက်မြင်သက်သေများက အနည်းဆုံး ကျယ်လောင်သောပေါက်ကွဲမှု လေးကြိမ်ဖြစ်ပွားခဲ့ကြောင်း သတင်းပို့ခဲ့ကြသည်။ တနင်္ဂနွေနေ့ပေါက်ကွဲမှုများကြောင့် ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှု သို့မဟုတ် ဒဏ်ရာရရှိမှု တစ်စုံတစ်ရာကို ချက်ချင်းသတင်းပို့ခြင်းမရှိပါ။
အမေရိကန်နှင့် အီရန်အကြား နျူကလီးယားဆွေးနွေးပွဲများကို ကြားဝင်ညှိနှိုင်းပေးနေသော အိုမန်နိုင်ငံမှလွဲ၍ ပင်လယ်ကွေ့တစ်ဝှမ်းရှိ အမေရိကန်စစ်စခန်းများနှင့် အခြားပိုင်ဆိုင်မှုများကို အီရန်က အလားတူတိုက်ခိုက်မှုများပြုလုပ်ပြီးနောက် ပေါက်ကွဲမှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
အီရန်နိုင်ငံမှ ပင်လယ်ကွေ့တစ်ဖက်တွင်တည်ရှိသော ရေနံနှင့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့ ကြွယ်ဝသော အာရပ်နိုင်ငံများသည် အမေရိကန်တပ်ဖွဲ့ဝင်ထောင်ပေါင်းများစွာကို လက်ခံထားသည်။
စနေနေ့တွင် အီရန်သည် ယူအေအီးတစ်လွှားတွင် ဒုံးကျည် ၁၃၇ စင်းနှင့် ဒရုန်း ၂၀၉ စင်းပစ်ခတ်ခဲ့ကြောင်း နိုင်ငံ၏ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနက ပြောကြားခဲ့ပြီး မီးလောင်မှုနှင့် မီးခိုးများသည် ဒူဘိုင်း၏ အထင်ကရနေရာများဖြစ်သော Palm Jumeirah နှင့် Burj al-Arab သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။
အဘူဒါဘီလေဆိပ်တွင် အနည်းဆုံး လူတစ်ဦးသေဆုံးပြီး ခုနစ်ဦးဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။ နိုင်ငံတကာသယ်ယူပို့ဆောင်ရေးအတွက် ကမ္ဘာပေါ်တွင်အလုပ်အများဆုံး ဒူဘိုင်းလေဆိပ်နှင့် ကူဝိတ်လေဆိပ်တို့လည်း တိုက်ခိုက်ခံခဲ့ရသည်။
တစ်ချိန်တည်းမှာပင်၊ ကာတာအရာရှိများက စနေနေ့တွင် အီရန်သည် ပင်လယ်ကွေ့နိုင်ငံသို့ ဒုံးကျည် ၆၅ စင်းနှင့် ဒရုန်း ၁၂ စင်းပစ်လွှတ်ခဲ့ပြီး အများစုကိုကြား ဖြတ်ပစ်ချနိုင်ခဲ့သော်လည်း တိုက်ခိုက်မှုများတွင် ၁၆ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။
အယ်လ်ဂျာဇီးရာ အာရဗီသတင်းဌာန၏အဆိုအရ ဒေသတွင်းအခြားနေရာများတွင် ဂျော်ဒန်ကာကွယ်ရေးစနစ်များသည် မြို့တော်အာမန်၏ လေပိုင်နက်နှင့် နိုင်ငံ၏မြောက်ပိုင်းဒေသများသို့ ဝင်ရောက်လာသော ဒုံးကျည်များကို ကြားဖြတ်ပစ်ချနိုင်ခဲ့သည်။ ကူဝိတ်တွင်လည်း ဥဩသံများကြားရကြောင်း သတင်းဌာနက ဖော်ပြခဲ့သည်။
ဒေသတွင်းမီဒီယာများ၏ ဖော်ပြချက်အရ အီရတ်မြောက်ပိုင်းတွင် အာဘီလ်အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်အနီးတွင် ဒရုန်းတစ်စင်းပျက်ကျခဲ့ပြီး မီးခိုးများထွက်ပေါ်နေခဲ့သည်။ အမေရိကန်သည် ISIL (ISIS) ကိုဆန့်ကျင်သည့် နိုင်ငံတကာမဟာမိတ်အဖွဲ့၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအဖြစ် အီရတ်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ ကာ့ဒ်ဒေသတွင် တပ်ဖွဲ့များရှိနေသေးကြောင်း သ တင်းများထွက်ပေါ်နေသည်။
“ကြီးမားသော ရာဇဝတ်မှု”
အီရန်သမ္မတ မာဆွတ် ပီဇက်ရှ်ကီယန်က ခါမေနီသတ်ဖြတ်မှုကို “ကြီးမားသော ရာဇဝတ်မှု” အဖြစ် ရှုတ်ချခဲ့သည်။ အီရန်လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့များ၏ စစ်ဦးစီးချုပ် အဗ္ဗဒူလ် ရာဟင် မူဆာဗီသည်လည်း အမေရိကန်-အစ္စရေး ပူးတွဲတိုက်ခိုက်မှုများတွင် သေဆုံးခဲ့သည်။
အီရန်လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ မိုဟာမက် ဘာဂါ ကာလီဘတ်ဖ်က တနင်္ဂနွေနေ့ ရုပ်မြင်သံကြားမိန့်ခွန်းတွင် “သင်တို့ (အမေရိကန်နှင့် အစ္စရေး) သည် ကျွန်ုပ်တို့၏ အနီရောင်မျဉ်းကိုဖြတ်ကျော်ပြီးပြီ တန်ဖိုးကိုပေးဆပ်ရမည်” ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။ “သင်တို့ကိုယ်တိုင် တောင်းပန်ရန် တွန်းအားပေးခံရမည့် ကြီးမားသော ထိုးနှက်ချက်များကို ကျွန်ုပ်တို့ပြုလုပ်မည်” ဟု ၎င်းက ပြောကြားခဲ့သည်။
အရှေ့အလယ်ပိုင်းနိုင်ငံကို ၃၇ နှစ်ကြာအုပ်ချုပ်ခဲ့သော ခါမေနီ သတ်ဖြတ်ခံရမှုအပေါ် ပြန်လည်တိုက်ခိုက်ပါက အမေရိကန်သည် အီရန်ကို “ယခင်ကမမြင်ဖူးသော အင်အားဖြင့်” တိုက်ခိုက်မည်ဟု ထရမ့်က ပြောကြားခဲ့သည်။
“အီရန်က ယနေ့တွင် ယခင်ကထက် ပိုမိုပြင်းထန်စွာတိုက်ခိုက်မည်ဟု ပြောကြားခဲ့ပြီး ယခင်ကထက် ပိုမိုပြင်းထန်စွာ တိုက်ခိုက်မည်ဟု ထရမ့်က Truth လူမှုကွန်ရက်တွင် ရေးသားခဲ့သည်။
အစ္စရေးစစ်တပ်က တနင်္ဂနွေနေ့အစောပိုင်းက အီရန်အနောက်နှင့် အလယ်ပိုင်းကို တိုက်ခိုက်မှုများတွင် ပစ်မှတ် ၃၀ ကျော်ကို တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြောင်း ပြောကြားခဲ့ပြီး၊ အီရန်လေကြောင်းကာကွယ်ရေး အဆောက်အအုံများ၊ ဒုံးကျည်စခန်းများ၊ စစ်ဌာနချုပ်များနှင့် အခြားအစိုးရပစ်မှတ်များကို ဆက်လက်တိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်သွားမည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။
စနေနေ့မှစ၍ အီရန်တွင် အနည်းဆုံး လူ ၂၀၁ ဦးသေဆုံးခဲ့ပြီး တောင်ပိုင်းမီနက်မြို့ရှိ မူလတန်းမိန်းကလေးကျောင်းတစ်ကျောင်းကို တိုက်ခိုက်မှုတွင် အနည်းဆုံး လူ ၁၄၈ ဦးသေဆုံးသည်။
အီရန်၏ အစ္စလာမ်မစ်တော်လှန်ရေးအစောင့်တပ် (IRGC) က အမေရိကန်အခြေစိုက်စခန်း ၂၇ ခု၊ အစ္စရေးတဲလ် နော့ဖ်လေတပ်စခန်း၊ တဲလ်အဗစ်မြို့ရှိ ဟာကီရီယာရှိ အစ္စရေးစစ်တပ်၏ ကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်နှင့် မြို့တွင်းရှိ ကြီးမားသော ကာကွယ်ရေးစက်မှုဇုန်တို့ကို လက်စားချေတိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်နေကြောင်း ပြောကြားသည်။
ဒေသစံတော်ချိန် နံနက် ၆ နာရီနောက်ပိုင်းတွင် တဲလ်အဗစ်မြို့အပါအဝင် အစ္စရေးတစ်ဝှမ်းတွင် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုသတိပေးသည့် ဥဩသံများ အကြိမ်ကြိမ်မြည်ဟီးခဲ့သည်။
အီရန်အစိုးရသည် ၎င်းတို့၏ အထွတ်အထိပ်ခေါင်းဆောင် ကွယ်လွန်ပြီးနောက် အသွင်ကူးပြောင်းရေးကိုကြီးကြပ်ရန် လူသုံးဦးပါ ယာယီကောင်စီတစ်ရပ်ဖွဲ့ စည်းကြောင်း ကြေညာခဲ့ပြီး ၎င်း၏ထောက်ခံသူများသည် တီဟီရန်နှင့် အခြားမြို့များတွင် ဝမ်းနည်းကြောင်းပြသခဲ့ကြသည်။
ပီဇက်ရှ်ကီယန်သည် အစိုးရကကြေညာထားသော ဝမ်းနည်းကြောင်းပြသသည့်ရက် ၄၀ အပြင် အစိုးရရုံးပိတ်ရက် ခုနစ်ရက်ကိုလည်း ကြေညာခဲ့သည်။
Ref: aljazeera.com
#ယနေ့ခေတ်
ပင်လယ်ကွေ့ဒေသရှိ အမေရိကန်ပိုင်ဆိုင်မှုများကို အီရန်ကပစ်မှတ်ထားတိုက်ခိုက်နေချိန်တွင် ဒူဘိုင်း၊ ဒိုဟာနှင့် မနာမာတို့တွင် ပေါက်ကွဲမှုများ ထပ်မံဖြစ်ပွား အတွက် မှတ်ချက်များ 0 ခုရှိပါတယ်