အစ္စရေးနှင့် အီရန်တို့ အပြန်အလှန်တိုက်ခိုက်မှုများသည် ဒေသတွင်း အလုံးစုံစစ်ပွဲကို ပြန်လည်ဖြစ်ပေါ်စေမည်

ဒူဘိုင်း၊ ဇွန် ၈

လွန်ခဲ့သောနှစ်လက အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက်ရရှိပြီးနောက် အစ္စရေးနှင့် အီရန်တို့သည် တနင်္လာနေ့အစောပိုင်းတွင် အပြန်အလှန်ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး အရှေ့အလယ်ပိုင်းကို အလုံးစုံစစ်ပွဲဆီသို့ ပြန်လည်ခေါ်ဆောင်မည့် ခြိမ်းခြောက်မှုဖြစ်လာသည်။

အမေရိကန်နှင့် အစ္စရေးတို့က ဖေဖော်ဝါရီ ၂၉ ရက်တွင် အီရန်အပေါ် တိုက်ခိုက်မှုများဖြင့်စတင်ခဲ့သော စစ်ပွဲသည် ကမ္ဘာ့စီးပွားရေးကို တုန်လှုပ်စေခဲ့ပြီး ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်းရှိ စွမ်းအင် ဈေးနှုန်းများ မြင့်တက်စေခဲ့ပြီး အစားအစာအပါအဝင် အခြေခံအဆောက်အအုံများစွာကို ပိုမိုစျေးကြီးစေခဲ့သည်။ အရာရှိများသည် ဧပြီလ ၈ ရက်နေ့တွင် သဘောတူညီခဲ့သော အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကို ပဋိပက္ခအပြီးတိုင်အဆုံးသတ်ရန် သဘောတူညီချက်အဖြစ် ပြောင်းလဲနိုင်ခြင်းမရှိပေ။

အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကာလအတွင်း အီရန်သည် ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားတွင် ၎င်း၏ချုပ်ကိုင်မှုကို ထိန်းသိမ်းထားခဲ့ပြီး ကမ္ဘာ့ရေနံနှင့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့အတွက် အရေးပါသော လမ်းကြောင်းတစ်ခုဖြစ်ရာ ကမ္ဘာ့လောင်စာဆီဈေးနှုန်းများ မြင့်တက်ရခြင်း၏ အဓိကအကြောင်းရင်းဖြစ်သည်။ အစ္စရေးသည် လက်ဘနွန်ရှိ ဟစ်ဇ်ဘိုလာကို ဆက်လက်တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီး စစ်ပွဲကို ထိုနိုင်ငံအတွင်းသို့ ပိုမိုနက်ရှိုင်းစွာ တွန်းပို့ခဲ့သည်။ တနင်္လာနေ့တွင် အီရန်၏ နောက်ထပ်မဟာမိတ်ဖြစ်သော ယီမင်နိုင်ငံမှ ဟူသီသူပုန်များသည် အစ္စရေးကိုပစ်ခတ်ခဲ့ပြီး ပင်လယ်နီရှိ အစ္စရေးနှင့်ဆက်စပ်နေသော သင်္ဘောများကို ပစ်မှတ်ထားမည်ဟု သတိပေးခဲ့သည်။

ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးပွဲများတွင် တိုးတက်မှုအနည်းငယ်သာရှိခြင်း၊ အစ္စရေးနှင့် အီရန်တို့ အပြန်အလှန်ပစ်ခတ်ခြင်းနှင့် ဟူသီများ တိုက်ပွဲတွင်ပါဝင်လာခြင်းတို့ကြောင့် စစ်ပွဲပြန် လည်စတင်နိုင်ခြေသည် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက်ရပြီးကတည်းက မည်သည့်အချိန်ထက်မဆို ပိုမိုမြင့်မားနေပုံရသည်။

အပြန်အလှန်ပစ်ခတ်မှုများ ဖြစ်ပွားပြီးနောက်ပိုင်း အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်က “အစ္စရေးနှင့် အီရန်တို့သည် ပစ်ခတ်မှုကို ချက်ချင်းရပ်တန့်ရမည်” ဟု လူမှုကွန်ရက်တွင် ရေးသားခဲ့သည်။

သံတမန်များသည် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကို ကယ်တင်ရန် အပြိုင်အဆိုင်ကြိုးစားနေကြသည်

အီရန်နှင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုအကြား အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကို ကယ်တင်ရန် တနင်္လာနေ့တွင် သံတမန်ရေးဆိုင်ရာ ကြိုးပမ်းမှုများ လုပ်ဆောင်နေကြောင်း ဒေသတွင်းအရာရှိနှစ်ဦးက ပြောကြားသည်။

အီဂျစ်၊ ဆော်ဒီအာရေဗျ၊ တူရကီ၊ ပါကစ္စတန်နှင့် ကာတာနိုင်ငံများမှ အရာရှိများသည် အီရန်နှင့် ဘေရွတ်မြို့များကို တိုက်ခိုက်မှုများအား ထိန်းချုပ်ရန်၊ အစ္စရေးကို ဖိအားပေးရန် ထရမ့်အစိုးရအား တိုက်တွန်းခဲ့သည်။ ၎င်းတို့သည် အီရန်အရာရှိများအား အစ္စရေးအပေါ် တိုက်ခိုက်မှုများကိုရပ်တန့်ရန်လည်း တိုက်တွန်းခဲ့ကြောင်း ၎င်းတို့ကပြောကြားသည်။ အရာရှိနှစ်ဦးစလုံးသည် သတင်းထောက်များနှင့် စကားပြောခွင့်မရှိသောကြောင့် အမည်မဖော်လိုဘဲ ပြောဆိုခဲ့ကြသည်။

ပါကစ္စတန်ဦးဆောင်သော ကြားဝင်ညှိနှိုင်းသူများသည် တနင်္ဂနွေနေ့တွင် ဘေရွတ်မြို့တောင်ပိုင်း ဆင်ခြေဖုံးဒေသများတွင် အစ္စရေး၏တိုက်ခိုက်မှုအပေါ် ဒေါသထွက်နေကြကြောင်း အီရန်နှင့် အမေရိကန်အကြား ကြားဝင်ညှိနှိုင်းမှုတွင်ပါဝင်သော အရာရှိတစ်ဦးက ပြောကြားခဲ့သည်။ ယင်းတိုက်ခိုက်မှုသည် အမေရိကန်-အီရန်ဆွေးနွေးပွဲများကို ရှေ့ဆက်ရန် ပါကစ္စတန်ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီး တီဟီရန်သို့ရောက်ရှိနေချိန်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

အီရန်သည် တနင်္လာနေ့တွင် အစ္စရေးအပေါ် တိုက်ခိုက်မှုများစွာ ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး အစ္စရေးသည် အီရန်အလယ်ပိုင်းနှင့် အနောက်ပိုင်းဒေသများတွင် တိုက်ခိုက်မှုများပြုလုပ်ခဲ့သည်။ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးပြီးနောက် ၎င်းတို့နှစ်ဦး၏ ပထမဆုံးပစ်ခတ်မှုဖြစ်သည်။

အီရန်နိုင်ငံပိုင်ရုပ်မြင်သံကြားသည် အစ်ဖာဟန်၊ ကာရာ့ဂျ်၊ တာဘရစ်ဇ်နှင့် တီဟီရန်တို့တွင် ပေါက်ကွဲသံများကြားရကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သည်။ အစ္စရေး၏တိုက်ခိုက်မှုအပြီးတွင် အီရန် သည် တီဟီရန်၏ အီမာမ်ခိုမေနီ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်အနီးရှိ လေပိုင်နက်ကိုပိတ်ခဲ့သည်။

Fars နှင့် Mehr သတင်းဌာနများက အစ္စရေး၏တိုက်ခိုက်မှုများသည် ကူဇက်စတန်ပြည်နယ်၊ မာရှာမြို့ရှိ ရေနံဓာတုစက်ရုံတစ်ခုကို ထိမှန်ခဲ့ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ မည်သည့်ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုကိုမျှ အသေးစိတ်မဖော်ပြပါ။ အစ္စရေးစစ်တပ်က နောက်ပိုင်းတွင် ရေနံဓာတုစက်ရုံအပေါ် တိုက်ခိုက်မှုကို အတည်ပြုခဲ့ပြီး ထရပ်ကားအခြေပြု ဒုံးကျည်ပစ်လွှတ်စင်များကိုလည်း ပစ်မှတ်ထားခဲ့ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

အစ္စရေးက ၎င်းတို့၏တိုက်ခိုက်မှုများသည် အီရန်ဒုံးကျည်တိုက်ခိုက်မှုကို တုံ့ပြန်ခြင်းဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ အစ္စရေးက ဘေရွတ်တောင်ပိုင်းဆင် ခြေဖုံးဒေသများကို ကြိုတင်အသိပေးခြင်းမရှိဘဲ တိုက်ခိုက်ပြီးနောက် တီဟီရန်က တနင်္ဂနွေနေ့တွင် သတိပေးခဲ့သည်။ အစ္စရေးက ပြန်လည်တိုက်ခိုက်ရာ အီရန်က ထပ်မံပစ်ခတ်ခဲ့သည်။

အီရန်လက်နက်ကိုင်တော်လှန်ရေးအစောင့်တပ်က အစ္စရေးရှိ စစ်စခန်းနှစ်ခုကို ပစ်မှတ်ထားတိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီး တိုက်ခိုက်မှုများသည် Operation Nasr သို့မဟုတ် “Victory” ၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းဖြစ်ကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သည်။ အစ္စရေးက အီရန်၏နေရာသုံးခုက ရေဒါနေရာများကို ပစ်မှတ်ထားတိုက်ခိုက်ပြီးနောက် ဒုံးကျည်များပစ်လွှတ်ခဲ့သည်ဟု အစောင့်တပ်က ပြောသည်။

လေကြောင်းကာကွယ်ရေးများက အီရန်၏ပစ်ခတ်မှုကို ကြားဖြတ်ရန်ကြိုးစားစဉ် အစ္စရေးအလယ်ပိုင်းတွင် ပေါက်ကွဲသံများကြားရသည်။ အိမ်နီးချင်းဂျော်ဒန်နိုင်ငံတစ်ဝှမ်းတွင်လည်း ဥဩသံများ ကြားရသည်။

“အစ္စရေးအစိုးရဟာ အမေရိကန်နဲ့ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုမရှိဘဲ မည်သည့်အရေးယူမှုမှ မလုပ်ဘူးဆိုတာ ဘယ်သူမှမယုံပါဘူး” ဟု အီရန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိ သူ အစ္စမေးလ် ဘာဂါအီက တီဟီရန်တွင် သတင်းထောက်များကို ပြောကြားသည်။ “အစ္စရေးအစိုးရရဲ့ ရန်လိုမှုအတွက် အမေရိကန်မှာတာဝန်ရှိပါတယ်။” ဟု ဆိုသည်။

ထရမ့်နှင့် အစ္စရေးဝန်ကြီးချုပ် ဘန်ဂျမင် နေတန်ရာဟုတို့သည် အနီးကပ်ညှိနှိုင်းတိုက်ခိုက်မှုနှင့် စစ်ပွဲကိုစတင်ခဲ့ပြီး တနင်္လာနေ့တွင် ရက် ၁၀၀ ပြည့်သွားသည့် ပဋိပက္ခတစ်လျှောက် မကြုံစဖူး ပခုံးချင်းယှဉ် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုကို အစ္စရေးအရာရှိများက ဂုဏ်ယူစွာ ကြွားဝါခဲ့ကြသည်။

တနင်္လာနေ့က အစ္စရေး၏ တိုက်ခိုက်မှုများတွင် အမေရိကန်ပူးပေါင်းဆောင် ရွက်မှု ရှိ၊ မရှိဆိုသည့် သတင်းစကားကို အိမ်ဖြူတော်က တုံ့ပြန်ခြင်းမရှိချေ။

ခေါင်းဆောင်များကြား ကွဲပြားချက်များသည် တစ်ဦးချင်းစီ၏ ပြည်တွင်းရေးကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားမှုအပေါ် အခြေခံထားပုံရသည်။ နေတန်ယာဟုသည် ယခုဆောင်းဦးရာသီတွင် ရွေးကောက်ပွဲနှင့် ရင်ဆိုင်ရမည်ဖြစ်ပြီး လူထု၏အာရုံစိုက်မှုကို ခံနေရသည်။

တစ်ချိန်တည်းမှာပင် အမေရိကန်သမ္မတသည် နိုဝင်ဘာလတွင်ကျင်းပမည့် လွှတ်တော်ရွေးကောက်ပွဲကိုလည်း ရင်ဆိုင်နေရပြီး ကမ္ဘာ့စီးပွားရေးကို တုန်လှုပ်စေကာ စားသုံးသူများအတွက် ဈေးနှုန်းများမြင့်တက်စေသည့်စစ်ပွဲကို အဆုံးသတ်ရန် စိတ်အားထက်သန်နေသည်။

ယီမင်နိုင်ငံရှိ အီရန်ကျောထောက်နောက်ခံပြု ဟူသီသူပုန်များက တနင်္လာနေ့တွင် အစ္စရေးကို တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြောင်း ကြေညာခဲ့ပြီး အစ္စရေးနှင့်ဆက်စပ်နေသော သင်္ဘောများသည် ပင်လယ်နီတွင် ပစ်မှတ်တစ်ခု ထပ်မံဖြစ်လာမည်ဖြစ်ပြီး ရေလမ်းကြောင်းအပြင် အေဒင်ပင်လယ်ကွေ့နှင့် ၎င်းတို့ကိုဆက်သွယ်ထားသည့် ကျဉ်းမြောင်းသော ဘာဘ်အယ်လ်မန်ဒက်ရေလက်ကြားတို့ကို အန္တရာယ်ကျရောက်စေမည်ဟု ပြောကြားသည်။ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ယာယာဆာရီ၏ ကြေ ညာချက်ကို ဟူသီများ၏ အယ်လ်မာစီရာဂြိုဟ်တုသတင်းဌာနတွင် ထုတ်လွှင့်ခဲ့သည်။

ဆော်ဒီအာရေဗျသည် ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားအစား ပင်လယ်နီမှတစ်ဆင့် ရေနံတင်ပို့ရန် ၎င်း၏အရှေ့-အနောက်ပိုက်လိုင်းကို အသုံးပြုနေသောကြောင့် ရေနံဈေးနှုန်းများကို ပိုမိုမြင့်တက်စေနိုင်သည်။

ဂါဇာကမ်းမြောင်ဒေသရှိ အစ္စရေး-ဟားမတ်စ်စစ်ပွဲအတွင်း ဟူသီများသည် အလားတူခြိမ်းခြောက်မှုတစ်ခုပြုလုပ်ခဲ့ပြီး အနည်းဆုံး ရေတပ်သားကိုးဦးကို သတ်ဖြတ်ခဲ့ပြီး တိုက်ခိုက်မှု ၁၀၀ ကျော်တွင် သင်္ဘောလေးစင်းကို နှစ်မြှုပ်ခဲ့ကာ အစ္စရေးနှင့်ဆက်စပ်မှုရှိသော သို့မဟုတ် လုံးဝမရှိသော သင်္ဘောများကို မကြာခဏ ပစ်မှတ်ထားခဲ့သည်။

စစ်ပွဲမတိုင်မီ နှစ်စဉ် ဒေါ်လာ ၁ ထရီလီယံခန့် ကုန်စည်များ ဖြတ်သန်းသွားသည့် ပင်လယ်နီရှိသင်္ဘောများကို တိုက်ခိုက်မှုများက ထိခိုက်စေခဲ့သည်။

Ref: apnews.com
ယနေ့ခေတ်

Sharing is Caring:

Facebook 0

Copy 0

Twitter 0

More

Sharing is Caring:

Facebook 0

Copy 0

Twitter 0

Pinterest 0