လန်ဒန်၊ မတ် ၂၀
နိုင်ငံတကာအင်အားကြီးခြောက်နိုင်ငံသည် ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားကို ဘေးကင်းစွာဖြတ်သန်းသွားလာနိုင်ရေး ပါဝင်ကူညီရန်အသင့်ရှိနေကြောင်း ပြောကြားသော်လည်း အပစ်အ ခတ်ရပ်စဲပြီးနောက်မှသာ မည်သည့်အစီအစဉ်မဆို ဖြစ်ပေါ်လာမည်ဟု အဆိုပါသုံးနိုင်ငံက ကြာသပတေးနေ့တွင် အလေးပေးပြောကြားခဲ့သည်။
ဗြိတိန်၊ ပြင်သစ်၊ ဂျာမနီ၊ အီတလီ၊ ဂျပန်နှင့် နယ်သာလန်တို့က “ ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားကို ဘေးကင်းစွာဖြတ်သန်းသွားလာနိုင်ရန် သင့်လျော်သောကြိုးပမ်းမှုများတွင် ပါဝင်ကူညီရန်” အသင့်ရှိနေကြောင်း ကြာသပတေးနေ့တွင် ပြောကြားခဲ့သည်။
သို့သော် အီတလီ၊ ဂျာမနီနှင့် ပြင်သစ်တို့သည် ချက်ချင်းစစ်ရေးအကူအညီအကြောင်း ပြောဆိုနေခြင်းမဟုတ်ဘဲ အပစ်အခတ်ရပ်စဲပြီးနောက် အလားအလာရှိသော ဘက်ပေါင်းစုံအစီအစဉ်တစ်ခုအကြောင်း ကြာသပတေးနေ့နှောင်းပိုင်းတွင် ရှင်းရှင်းလင်းလင်းပြောကြားခဲ့သည်။
ရေလက်ကြားကို အီရန်က ထိရောက်စွာပိတ်ဆို့ခြင်းသည် အရေးပါသော ရေကြောင်းပိတ်ဆို့ရေးနေရာမှတစ်ဆင့် ကုန်သွယ်ရေးသင်္ဘောများကို ရပ်တန့်စေခဲ့သည်။ ငြိမ်းချမ်းရေးကာလတွင် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ရေနံစိမ်းနှင့် အရည်ပျော်သဘာဝဓာတ်ငွေ့ ငါးပုံတစ်ပုံသည် ရေလက်ကြားမှတစ်ဆင့် ဖြတ်သန်းသွားလာနေခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
အမေရိကန်နှင့် အစ္စရေးတို့ အီရန်ကိုဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုများစတင်ခဲ့သည့် ဖေဖော်ဝါရီ ၂၈ ရက်တွင် စတင်ဖြစ်ပွားခဲ့သော စစ်ပွဲကြောင့် တီဟီရန်သည် ပင်လယ်ကွေ့ဒေသတစ်လွှားတွင် တိုက်ခိုက်မှုများဖြင့် လက်စားချေခဲ့သည်။
ရေနံတင်သင်္ဘော ၁၀ စင်းအပါအဝင် စီးပွားဖြစ်သင်္ဘော ၂၃ စင်းသည် ၎င်းတို့၏အဖြစ်အပျက်များ သို့မဟုတ် တိုက်ခိုက်ခံရမှုများကို ထုတ်ဖော်ခဲ့ကြသည်။
နိုင်ငံတကာရေကြောင်းအဖွဲ့အစည်း၏အဆိုအရ ထိုအခြေအနေကြောင့် ရေလက်ကြားအနောက်ဘက်ရှိ သင်္ဘော ၃၂၀၀ ခန့်တွင် သင်္ဘောသား ၂၀,၀၀၀ ခန့် ပိတ်မိနေကြောင်း သိရ သည်။
“ ပြန့်ပွားလာနေသော ပဋိပက္ခအပေါ် ကျွန်ုပ်တို့၏ နက်ရှိုင်းသော စိုးရိမ်မှုကိုဖော်ပြပါသည်” ဟု မဟာမိတ်များ၏ ပူးတွဲကြေညာချက်တွင် ဖော်ပြထားသည်။
“ အီရန်အနေဖြင့် ခြိမ်းခြောက်မှုများ၊ မိုင်းများချထားခြင်း၊ ဒရုန်းနှင့် ဒုံးကျည်တိုက်ခိုက်မှုများနှင့် ရေလက်ကြားကိုပိတ်ဆို့ရန်အပါအဝင် အခြားကြိုးပမ်းမှုများကို ချက်ချင်းရပ်တန့်ရန် ကျွန်ုပ်တို့တောင်းဆိုပါသည်” ဟု ၎င်းက ထပ်လောင်းပြောကြားခဲ့သည်။
“လွတ်လပ်စွာ ရေကြောင်းသွားလာခွင့်သည် ကုလသမဂ္ဂပင်လယ်ပြင်ဥပဒေဆိုင်ရာ သဘောတူညီချက်အောက်တွင် နိုင်ငံတကာဥပဒေ၏ အခြေခံမူတစ်ခုဖြစ်သည်။” ဟု ဆိုသည်။
“ အီရန်၏လုပ်ရပ်များမှ အကျိုးသက်ရောက်မှုများကို ကမ္ဘာ့နေရာအနှံ့ရှိလူများ၊ အထူးသဖြင့် အားနည်းဆုံးသူများ ခံစားရလိမ့်မည်။” ဟု ဆိုသည်။
အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်သည် အခြားကမ္ဘာ့အင်အားကြီးနိုင်ငံများနှင့် နေတိုးအား ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားကို စီးပွားဖြစ်သင်္ဘောများအတွက် ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ရေးတွင်ကူညီရန် တိုက်တွန်းခဲ့သည်။
သို့သော် ၎င်းတို့သည် ဆွေးနွေးမှုများနှင့် စီမံကိန်းများအတွက် ပွင့်လင်းစွာကမ်းလှမ်းထားသော်လည်း ရေတိုအတွင်း ၎င်း၏တောင်းဆိုမှုကို ငြင်းပယ်ခဲ့ကြသည်။
အီတလီကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး ဂွီဒို ခရောဆက်တိုက နိုင်ငံခြောက်နိုင်ငံ၏ ကြေညာချက်ကို “ စစ်ပွဲမစ်ရှင်” အဖြစ် မရှုမြင်သင့်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။
“ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးနှင့် ဘက်စုံပါဝင်သော အစီအစဉ်မရှိဘဲ ဟော်မုဇ်သို့ဝင်ရောက်ခွင့်မရှိ” ၊ ၎င်းအတွက် “ ကုလသမဂ္ဂအနေဖြင့် ဥပဒေဘောင်ကို ပံ့ပိုးပေးခြင်းသည် မှန်ကန်ပြီး သင့်လျော်ပါသည်” ဟု ၎င်းက ကြေညာချက်တစ်စောင်တွင် ပြောကြားခဲ့သည်။
ထို့အပြင် ဘာလင်တွင် ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး ဘောရစ် ပစ္စတိုးရီးယပ်စ်က ဂျာမန်သည် မည်သည့်စစ်ရေးပါဝင်ပတ်သက်မှုမဆို “ အပစ်အခတ်ရပ်စဲပြီးနောက် အခြေအနေပေါ်တွင် မူတည်လိမ့်မည်နှင့် နိုင်ငံတကာတာဝန်ဝတ္တရားဘောင်အတွင်းမှသာ ကျွန်ုပ်တို့ပါဝင်နိုင်/မနိုင်အပေါ် မူတည်လိမ့်မည်” ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။
စစ်ရေးပါဝင်ပတ်သက်မှုသည် ဂျာမန်ပါလီမန်၏ ခွင့်ပြုချက်လည်း လိုအပ်မည်ဟု ၎င်းက ထပ်လောင်းပြောကြားခဲ့သည်။
ပြင်သစ်သမ္မတ အီမန်နျူရယ် မက်ခရွန်က သတင်းထောက်များအား ၎င်း၏နိုင်ငံသည် ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားတွင် သွားလာရေးလုံခြုံစေရန်အတွက် အနာဂတ်အစီအစဉ်များအ တွက် ကုလသမဂ္ဂမူဘောင်တစ်ခု ထူထောင်ရန် ဖြစ်နိုင်ခြေနှင့်ပတ်သက်၍ ကုလသမဂ္ဂလုံခြုံရေးကောင်စီ၏ အမြဲတမ်းအဖွဲ့ဝင်များကို ဆွေးနွေးရန် စီစဉ်ထားကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။
“ ကျွန်ုပ်တို့သည် စူးစမ်းလေ့လာမှုလုပ်ငန်းစဉ်တစ်ခုကို စတင်ခဲ့ပြီးဖြစ်ပြီး လာမည့်ရက်များတွင် အောင်မြင်ရန်အခွင့်အလမ်းရှိ၊ မရှိကို ကြည့်ရှုရမည်” ဟု ကြာသပတေးနေ့တွင် ကျင်းပခဲ့သော ဥရောပထိပ်သီးအစည်းအဝေးအပြီး ဘရပ်ဆဲလ်တွင် ပြောကြားခဲ့သည်။
“ နိုင်ငံများစွာသည် ယခုအချိန်တွင် ထိုခြိမ်းခြောက်မှုအလယ်တွင် စစ်သင်္ဘောများထားရှိရန်ဆန္ဒမရှိဟု ကျွန်ုပ်မြင်ပါသည်” ဟု ဗြိတိန်ကာကွယ်ရေးအရာရှိတစ်ဦးက ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တွင် သတင်းထောက်များအား ပြောကြားခဲ့သည်။
ကာကွယ်ရေးအရာရှိက လန်ဒန်သည် “ ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားတွင် နောက်ထပ်ဖြစ်ပေါ်လာမည့်အရာများအတွက် စီမံကိန်းရေးဆွဲခြင်းနှင့် ရွေးချယ်စရာများ ဖွံ့ ဖြိုးတိုးတက်ရေးတွင် ကူညီရန်” အမေရိကန်ဗဟိုကွပ်ကဲမှုသို့ နောက်ထပ်စစ်ရေး စီမံကိန်းရေးဆွဲသူအနည်းငယ်ကို စေလွှတ်ခဲ့ကြောင်း မှတ်ချက်ပြုခဲ့သည်။
Ref: bangkokpost.com
ယနေ့ခေတ်
အပစ်အခတ်ရပ်စဲပြီးမှသာ ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားတွင် အကူအညီပေးမည်ဟု အီတလီ၊ ဂျာမနီနှင့် ပြင်သစ်တို့ ပြောကြား အတွက် မှတ်ချက်များ 0 ခုရှိပါတယ်