ဟာဗားနား၊ မတ် ၂၀
ဝါရှင်တန်က ကျူးဘားသမ္မတ မီဂဲလ် ဒိုင်ယက်ဇ်-ကာနယ်ကို ရာထူးမှဖယ်ရှားရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သည်ဟူသော သတင်းများထွက်ပေါ်လာပြီးနောက် ကျူးဘားက ၎င်း၏နိုင်ငံရေးစနစ် သို့မဟုတ် ၎င်း၏သမ္မတသက်တမ်းသည် အမေရိကန်နှင့်ဆွေးနွေးရာတွင် ညှိနှိုင်းရန်ဖြစ်သည်ဟူသော အကြံပြုချက်များကို သောကြာနေ့တွင် ပယ်ချခဲ့သည်။
“ကျူးဘား၏ နိုင်ငံရေးစနစ်သည် ညှိနှိုင်းရန်မသင့်တော်ကြောင်းနှင့် သမ္မတ သို့မဟုတ် ကျူးဘားရှိ မည်သည့်အရာရှိ၏ ရာထူးမှန်သမျှ အမေရိကန်နှင့် ညှိနှိုင်းရန်မလိုအပ်ကြောင်း ကျွန်ုပ်ပြတ်ပြတ်သားသား အတည်ပြုနိုင်ပါသည်” ဟု ဒု တိယနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ကားလို့စ် ဖာနန်ဒက်ဇ် ဒီ ကော့စီယိုက သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲတွင် ပြောကြားခဲ့သည်။
ပြီးခဲ့သည့်တစ်ပတ်က အမေရိကန်အစိုးရနှင့် ဆွေးနွေးမှုများ စတင်ခဲ့ကြောင်း ကျူးဘားကပြောကြားခဲ့ပြီး အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်ချမှတ်ခဲ့သော ရေနံပိတ်ဆို့မှုသည် ကွန် မြူနစ်အုပ်ချုပ်သောနိုင်ငံအား စီးပွားရေးအကျပ်အတည်းကို ပိုမိုနက်ရှိုင်းစေပြီး ထရမ့်က အချုပ်အခြာအာဏာပိုင် အိမ်နီးချင်းကျူးဘားနှင့် “ကျွန်ုပ်လိုချင်သမျှ” လုပ်ဆောင်နိုင်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။
နောက်ပိုင်းတွင် ကျူးဘားသို့ လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုအကူအညီများ ယူဆောင်လာသော နိုင်ငံခြားတက်ကြွလှုပ်ရှားသူအဖွဲ့တစ်ဖွဲ့အား ပြောကြားရာတွင် ဒိုင်ယက်ဇ်-ကာ နယ်က ကျူးဘားသည် အမေရိကန်၏ “ရန်လိုမှု” ဖြစ်လာနိုင်ခြေအတွက် ပြင်ဆင်နေကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။
“ကျွန်တော်တို့က လက်ပိုက်ကြည့်နေရုံတင် မဟုတ်ပါဘူး။ ပထမဦးစွာ ကျူးဘားအပေါ် ရန်လိုမှုရှိလာနိုင်တယ်ဆိုတာ ကျွန်တော်တို့အသိအမှတ်ပြုပါတယ်” ဟု မကြာသေးမီက ပိုမိုဆန့်ကျင်သောလေသံဖြင့် ဒိုင်ယက်ဇ်-ကာနယ်က ပြောကြားခဲ့သည်။
၎င်းက “ပြင်ပရန်လိုသူတိုင်းသည် ထိုးဖောက်၍မရနိုင်သောခုခံမှုနှင့် ရင်ဆိုင်ရမည်” ဟု လူမှုကွန်ရက်တွင် အင်္ဂါနေ့က ပြောကြားခဲ့သည်။
ထရမ့်အစိုးရ၏ အစီအစဉ်များကိုသိရှိသော သတင်းရင်းမြစ်နှစ်ခုကို ကိုးကား၍ USA Today သတင်းစာက ထရမ့်သည် ကုန်သွယ်ရေးကန့်သတ်ချက်များကို ဖြေလျှော့ပေးမည်ဖြစ်သော်လည်း ဒိုင်ယက်ဇ်-ကာနယ်အတွက် “ထွက်ခွာခွင့်” ပါဝင်မည့် ကျူးဘားနှင့် စီးပွားရေးသဘောတူညီချက်တစ်ရပ်ကို ပြင်ဆင်နေကြောင်း ကျူးဘားကကြေညာခြင်းမပြုမီ သ တင်းရေးသားခဲ့သည်။
ထရမ့်အစိုးရသည် သမ္မတသက်တမ်း နှစ်နှစ်ကျန်ရှိပြီး၊ ကွန်မြူနစ်ပါတီခေါင်းဆောင်အဖြစ် ဒိုင်ယက်ဇ်-ကာနယ်က ငါးနှစ်ကျန်ရှိချိန်တွင် ရာထူးမှဖယ်ရှားရန် ကြိုးပမ်းနေကြောင်း ဆွေးနွေးပွဲများနှင့်ရင်းနှီးသော လူလေးဦးကိုကိုးကား၍ The New York Times သတင်းစာက နောက်ပိုင်းတွင် ရေးသားခဲ့သည်။
အစီရင်ခံစာနှစ်ခုစလုံးတွင် အမေရိကန်၏ အဆိုပြုချက်သည် ယခင်သမ္မတများဖြစ်သည့် ဖီဒယ်နှင့် ရာအူးလ် ကက်စထရိုတို့၏မိသားစုကို မထိမခိုက်ဘဲ ထားရစ်မည်ဟု ဖော်ပြထားသည်။ ဖီဒယ်ကက်စထရိုသည် ၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သော်လည်း အသက် ၉၄ နှစ်အရွယ် ရာအူးလ် ကက်စထရိုသည် အသက် ၆၅ နှစ်အရွယ် ဒိုင်ယက်ဇ်-ကာနယ်ထံ သမ္မတရာထူးလွှဲပြောင်းပေးပြီးနောက် ရှစ်နှစ်အကြာတွင် အလွန်ဩဇာကြီးမားနေဆဲဖြစ်သည်။
ထိုကဲ့သို့သော သဘောတူညီချက်သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုက ဇန်နဝါရီ ၃ ရက်နေ့တွင် သမ္မတ နီကိုလပ်စ် မာဒူရိုကို ဖြုတ်ချခဲ့သည့် ဗင်နီဇွဲလားတွင် ဖြစ်ပျက်ခဲ့သည့်အရာနှင့် ဆင်တူမည်ဖြစ်သည်။ အတိုက်အခံအစိုးရတစ်ရပ်ကို ဖွဲ့စည်းရန်ကြိုးပမ်းမည့်အစား အမေရိကန်သည် မာဒူရို၏ ဒုတိယသမ္မတဟောင်းနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး အမေရိကန်တပ်ဖွဲ့များက မနက်အစောပိုင်းစီးနင်းမှုတွင် မာဒူရိုကိုဖမ်းဆီးခဲ့သည်။
ကျူးဘားနိုင်ငံရှိ အာဏာသည် ၁၉၅၉ ခုနှစ် တော်လှန်ရေးစတင်ချိန်မှ ၂၀၁၈ ခုနှစ် ဒိုင်ယက်ဇ်-ကာနယ် သက်တမ်းစတင်ချိန်အထိ ကက်စထရိုနှစ်များကို သွင်ပြင်လက္ခဏာဖြစ်သည့် အာဏာစုစည်းမှုနှင့်မတူဘဲ ကွန်မြူနစ်ခေါင်းဆောင်များအကြားကွဲပြားမှုမှာ ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့်ဖြစ်နေသည်။
အမေရိကန်ဆက်ဆံရေးဆိုင်ရာ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနရုံးကို ဦးဆောင်ခဲ့သူ De Cossio က နှစ်နိုင်ငံဆွေးနွေးမှုများ၏ အသေးစိတ်အချက်အလက်များကို ပြောကြားရန်ငြင်းဆိုခဲ့ပြီး မည်သည့်နေရာ၊ မည်သည့်အချိန်တွင် ပြုလုပ်နေသည်ဆိုသည့် မေးခွန်းများကို မဖြေကြားခဲ့ပါ။
သို့သော် ကျူးဘားအပေါ် အမေရိကန်၏ စီးပွားရေးပိတ်ဆို့မှုကြောင့် ဖြတ်တောက်ခံခဲ့ရသော နှစ်နိုင်ငံအကြား ကုန်သွယ်ရေးအပါအဝင် အပြန်အလှန်အကျိုးစီးပွားဆိုင်ရာ အ ကြောင်းအရာများစွာရှိကြောင်း ၎င်းက ပြောကြားခဲ့သည်။
နှစ်နိုင်ငံလုံးက ရေရှည်စီးပွားရေးလျော်ကြေးကို လိုလားနေကြောင်း ၎င်းက ပြောဆိုခဲ့သည်။ ကျူးဘားသည် ပိတ်ဆို့မှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုများအတွက် အမေရိကန်ကို တောင်းဆိုမှုများရှိပြီး ဖီဒယ်ကက်စထရို အာဏာရစေခဲ့သော ၁၉၅၉ ခုနှစ် တော်လှန်ရေးအပြီးတွင် ကျူးဘားတွင် ပိုင်ဆိုင်မှုများကို နိုင်ငံပိုင်အဖြစ် သိမ်းဆည်းခံခဲ့ရသော အမေရိကန်များထံမှ တောင်းဆိုမှု ၅,၉၁၃ ခု ရှိသည်။
“ဒါတွေက ဆွေးနွေးလို့ရတဲ့ အလွန်ရှုပ်ထွေးတဲ့ကိစ္စတွေပါ၊ ဒါပေမယ့် ဆွေးနွေးမှုတွေ လိုအပ်ပါတယ်” ဟု de Cossio က ပြောကြားခဲ့သည်။ “ဒါတွေက ထိုင်ပြီးဆွေးနွေးဖို့လိုအပ်ပြီး တရားဝင်တဲ့ကိစ္စတွေပါ။” ဟု ဆိုသည်။
Ref: reuters.com
ယနေ့ခေတ်
အမေရိကန်နှင့်ဆွေးနွေးရာတွင် သမ္မတသက်တမ်းညှိနှိုင်းရန် ကျူးဘား ငြင်းဆို အတွက် မှတ်ချက်များ 0 ခုရှိပါတယ်