တီဟီရန်၊ မတ် ၁၂
အီရန်သည် အရှေ့အလယ်ပိုင်းတစ်ဝှမ်းရှိ ရေနံနှင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး အဆောက်အအုံများကို တိုက်ခိုက်မှုများ တိုးမြှင့်လုပ်ဆောင်နေစဉ် အီရတ်ရေပိုင်နက်ရှိ ရေနံတင်သင်္ဘောနှစ်စင်းကို မီးရှို့ခဲ့ပြီး၊ အမေရိကန်သည် စစ်ပွဲတွင် အနိုင်ရပြီးဖြစ်ကြောင်း သမ္မတဒေါ်နယ်ထရမ့်၏ ပြောဆိုချက်ကို ဆန့်ကျင်ကာ ကမ္ဘာကြီးသည် ရေနံတစ်စည်လျှင် ဒေါ်လာ ၂၀၀ ဖြင့် အဆင်သင့်ဖြစ်သင့်ကြောင်း သတိပေးခဲ့သည်။
အမေရိကန်နှင့် အစ္စရေးတို့၏ အီရန်အပေါ် ပူးတွဲလေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများပြုလုပ်ခဲ့သည့်စစ်ပွဲတွင် လွန်ခဲ့သောနှစ်ပတ်နီးပါးကတည်းက ယခုအချိန်အထိ လူပေါင်း ၂၀၀၀ ခန့်သေဆုံးပြီး ကမ္ဘာ့စွမ်းအင်ဈေးကွက်များနှင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးတွင် ကမောက်ကမများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။
ပဋိပက္ခသည် အရှေ့အလယ်ပိုင်းတစ်ဝှမ်း ပျံ့နှံ့သွားပြီး ၁၉၇၀ ပြည့်လွန်နှစ်များနောက်ပိုင်း အဆိုးရွားဆုံး လောင်စာဆီအကျပ်အတည်းတစ်ခုကို လျှော့ချရန် မဟာဗျူဟာမြောက် ရေနံသိုက်များကို မှတ်တမ်းတင်ထုတ်ပေးရန် အစီအစဉ်များကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။
ကုလသမဂ္ဂကလေးများရန်ပုံငွေအဖွဲ့ (ယူနီဆက်ဖ်) က ကလေး ၁၁၀၀ ကျော်သေဆုံး သို့မဟုတ် ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ကြောင်း ပြောကြားသည်။
နိုဝင်ဘာလတွင်ကျင်းပမည့် ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲမတိုင်မီ ဗုဒ္ဓဟူးနေ့က ကင်တပ်ကီတွင်ပြုလုပ်သော မဲဆွယ်စည်းရုံးရေးပုံစံ စုဝေးပွဲတစ်ခုတွင် ရီပတ်ဘလီကန်ပါတီ ဆိုးရွားစွာနောက်ကျကျန်နေချိန်တွင် ထရမ့်က အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် စစ်ပွဲကိုအနိုင်ရခဲ့သော်လည်း နှစ်နှစ်တစ်ကြိမ် နောက်ကြောင်းပြန်သွားလိုခြင်းမရှိကြောင်း ပြောကြားသည်။
“ကျွန်တော်တို့ စောစောစီးစီးထွက်သွားချင်တာ မဟုတ်ဘူးလား” ဟု သူက ပြောသည်။ “ကျွန်တော်တို့ အလုပ်ပြီးအောင်လုပ်ရမယ်။” ဟု ဆိုသည်။
ယခုအပတ်အစောပိုင်းတွင် တစ်စည်လျှင် ဒေါ်လာ ၉၀ ဝန်းကျင်သို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိပြီးနောက် ရေနံဈေးနှုန်းများသည် ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တွင် ၅% နီးပါး မြင့်တက်လာခဲ့ပြီး ကြာသပတေးနေ့တွင် ရေနံထောက်ပံ့မှု ပြတ်တောက်မည်ကို စိုးရိမ်မှုများ ပြန်လည်ပေါ်ပေါက်လာသောကြောင့် အာရှကုန်သွယ်မှုတွင် အမြတ်အစွန်းများ တိုးလာခဲ့သည်။ Wall Street ၏ အဓိကရှယ်ယာညွှန်းကိန်းများ ကျဆင်းခဲ့ပြီး၊ အာရှရှယ်ယာများလည်း ကျဆင်းခဲ့သည်။
အီရန်သည် ရေရှည်စီးပွားရေး တုန်လှုပ်ချောက်ချားမှုကို ဖြစ်ပေါ်စေရန် ရည်ရွယ်ထားကြောင်း ရှင်းရှင်းလင်းလင်းပြောကြားခဲ့ပြီး အီရန်စစ်ဌာနချုပ်၏ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူက အမေရိကန်အားရည်ညွှန်းသော မှတ်ချက်များတွင် “ရေနံဈေးနှုန်းသည် ဒေသတွင်းလုံခြုံရေးအပေါ် မူတည်သောကြောင့် ရေနံဈေးနှုန်းသည် တစ်စည်လျှင် ဒေါ်လာ ၂၀၀ တွင်ရှိနေမည်ကို အသင့်ပြင်ထားပါ၊ ၎င်းသည် မတည်ငြိမ်မှုကိုဖြစ်စေသည်” ဟု ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တွင် ပြောကြားခဲ့သည်။
အီရန်ဖောက်ခွဲရေးပစ္စည်းများ တင်ဆောင်ထားသော သင်္ဘောများသည် အီရတ်ရေပိုင်နက်ရှိ လောင်စာဆီတင် သင်္ဘောနှစ်စင်းကို တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီး သင်္ဘောသားတစ်ဦး သေဆုံးခဲ့ကာ ပင်လယ်ကွေ့ရှိ ကုန်တင်သင်္ဘောသုံးစင်းကို ဒုံးကျည်များထိမှန်ပြီးနောက် သင်္ဘောသားတစ်ဦး သေဆုံးခဲ့ပုံရကြောင်း ဆိပ်ကမ်းအရာရှိများ၊ ရေကြောင်းလုံခြုံရေးနှင့် အန္တရာယ်ကုမ္ပဏီများက ကြာသပတေးနေ့တွင် ပြောကြားသည်။
“ဒါဟာ မြင့်တက်နေတဲ့ဈေးနှုန်းတွေကို တည်ငြိမ်စေဖို့ရည်ရွယ်တဲ့ ကြီးမားတဲ့ မဟာဗျူဟာမြောက် ရေနံသိုလှောင်ရုံ ထုတ်လွှတ်မှုဆိုင်ရာ နိုင်ငံတကာစွမ်းအင်အေဂျင်စီရဲ့ ညတွင်းချင်း ကြေညာချက်အပေါ် အင်အားကြီးတဲ့ အီရန်ရဲ့ တိုက်ရိုက်တုံ့ပြန်မှုတစ်ခု ဖြစ်ပုံရပါတယ်” ဟု IG မှ လေ့လာသုံးသပ်သူ Tony Sycamore က ပြောကြားသည်။
အီရန်သည် ဘာရိန်းနိုင်ငံ Muharraq မှ စက်ရုံတစ်ခုရှိ လောင်စာဆီတိုင်ကီများကိုလည်း ပစ်မှတ်ထားခဲ့ကြောင်း ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာနက ပြောကြားသည်။
အဓိက ရေနံသုံးစွဲသောနိုင်ငံများဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော IEA သည် ၁၉၇၀ ပြည့်လွန်နှစ်များနောက်ပိုင်း အဆိုးရွားဆုံး ရေနံအကျပ်အတည်းတစ်ခုကို လျှော့ချရန် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ မဟာဗျူဟာမြောက် ရေနံသိုလှောင်ရုံများမှ စည်ပေါင်းသန်း ၄၀၀ ထုတ်လွှတ်ရန် ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တွင်အကြံပြုခဲ့ပြီး သမိုင်းတွင် အကြီးမားဆုံးဝင်ရောက်စွက်ဖက်မှုတစ်ခုဖြစ်သည်။
ထရမ့်က IEA ဆုံးဖြတ်ချက်သည် “အမေရိကနှင့် ကမ္ဘာကြီးအပေါ် ဤခြိမ်းခြောက်မှုကို အဆုံးသတ်သည်နှင့်အမျှ ရေနံဈေးနှုန်းများကို သိသိသာသာလျှော့ချပေးလိမ့်မည်” ဟု ပြောကြားသည်။
ထရမ့်သည် လာမည့်အပတ်မှစ၍ အမေရိကန် မဟာဗျူဟာမြောက် ရေနံသိုလှောင်ရုံမှ စည်ပေါင်း ၁၇၂ သန်း ထုတ်လွှတ်ရန် ခွင့်ပြုခဲ့ကြောင်း အမေရိကန်စွမ်းအင်ဝန်ကြီး ခရစ် ရိုက်က ပြောကြားသည်။
ယခုအချိန်အထိ အီရန်ကမ်းရိုးတန်းတစ်လျှောက် ပိတ်ဆို့ခံထားရသော ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားကို သင်္ဘောများဘေးကင်းစွာဖြတ်သန်းသွားလာနိုင်သည့်လက္ခဏာ မတွေ့ရှိရသေးပါ။
ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တွင် အီရန်စစ်ဘက်ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူတစ်ဦးက ထိုရေလက်ကြားသည် အီရန်၏ထိန်းချုပ်မှုအောက်တွင် ရှိနေကြောင်းပြောဆိုသည်။ G7 နိုင်ငံများအဖွဲ့ဖြစ်သည့် အမေရိကန်၊ ကနေဒါ၊ ဂျပန်၊ အီတလီ၊ ဗြိတိန်၊ ဂျာမနီနှင့် ပြင်သစ်တို့သည် ပင်လယ်ကွေ့တွင် လွတ်လပ်စွာသွားလာနိုင်ရန် သင်္ဘောများအတွက် အစောင့်အရှောက်ပေးနိုင်ရေးဆိုင်ရာ ရွေး ချယ်မှုများကို စောကြောရန် သဘောတူညီခဲ့ကြသည်။
အမေရိကန်တပ်ဖွဲ့များသည် အီရန်ရေတပ်သင်္ဘော ၅၈ စင်းကို ပစ်ချနိုင်ခဲ့ပြီး အီရန်သည် “အဆုံးတွင်ရှိနေသည်” ဟု ထရမ့်က ပြောကြားခဲ့သည်။
အမေရိကန်သည် ယခုအခါ ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားကို “အလွန်အားကောင်းစွာ” ရှုမြင်တော့မည်ဟု ၎င်းကပြောကြားခဲ့ပြီး “ရေလက်ကြားများသည် အခြေအနေကောင်းမွန်ပါသည်။ ကျွန်ုပ်တို့သည် ၎င်းတို့၏ လှေအားလုံးကို ပစ်ချနိုင်ခဲ့သည်။ ၎င်းတို့တွင် ဒုံးကျည်အချို့ရှိသော်လည်း များစွာမရှိပါ။” ဟု ဆိုသည်။
ထရမ့်က သင်္ဘောများသည် ရေလက်ကြားကို ဖြတ်သန်းသွားသင့်သည်ဟု အစောပိုင်းက ပြောကြားခဲ့သော်လည်း အီရန်သည် ရေလက်ကြားတွင် မိုင်းတစ်ဒါ ဇင်ခန့်ချထားခဲ့ပြီး ပိတ် ဆို့မှုကို ပိုမိုရှုပ်ထွေးစေခဲ့သည်ဟု သတင်းရင်းမြစ်များက ပြောကြားသည်။
အမေရိကန် အနောက်ဘက်ကမ်းရိုးတန်းကို အီရန်က ဒရုန်းများဖြင့် တိုက်ခိုက်နိုင်ကြောင်း ဖက်ဒရယ်စုံစမ်းစစ်ဆေးရေးဗျူရိုက သတိပေးခဲ့သော်လည်း ထရမ့်က အီရန်သည် အမေရိကန်မြေပေါ်တွင် တိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်မည်ကို စိုးရိမ်ခြင်းမရှိကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။
အမေရိကန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနကလည်း အီရန်နှင့် မဟာမိတ်စစ်သွေးကြွများသည် အီရတ်ရှိ အမေရိကန်ပိုင်ရေနံနှင့် စွမ်းအင်အခြေခံအဆောက်အအုံများကို ပစ်မှတ်ထားရန် စီစဉ်နေနိုင်ကြောင်း သတိပေးခဲ့ပြီး စစ်သွေးကြွများသည် ယခင်က အမေရိကန်များ မကြာခဏလာရောက်လေ့ရှိသော ဟိုတယ်များကို ပစ်မှတ်ထားခဲ့ကြောင်း သတိပေးခဲ့သည်။
အမေရိကန်နှင့် အစ္စရေးအရာရှိများက ၎င်းတို့၏ရည်ရွယ်ချက်မှာ အီရန်နယ်နိမိတ်ပြင်ပတွင် အင်အားတိုးချဲ့နိုင်စွမ်းကို အဆုံးသတ်ရန်နှင့် ၎င်း၏နျူကလီးယားအစီအစဉ်ကို ဖျက် ဆီးရန်ဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ အစ္စရေးစစ်ဘက်အရာရှိတစ်ဦးက အီရန်တွင်တိုက်ခိုက်ရန် ပစ်မှတ်စာရင်းများစွာရှိနေသေးကြောင်း ပြောကြားခဲ့ပြီး ၎င်းတွင် ပဲ့ထိန်းဒုံးကျည်နှင့် နျူကလီးယားဆက်စပ်နေရာများ ပါဝင်သည်ဟု ဆိုသည်။
အမေရိကန်စစ်တပ်က အီရန်နိုင်ငံသားများအား အီရန်ရေတပ်အဆောက်အအုံများရှိသော ဆိပ်ကမ်းများကိုရှောင်ကြဉ်ရန် ပြောကြားခဲ့ပြီး အီရန်စစ်တပ်က ဆိပ်ကမ်းများကို ခြိမ်းခြောက်ပါက ဒေသတွင်းရှိ စီးပွားရေးနှင့် ကုန်သွယ်ရေးဗဟိုဌာနများသည် “တရားဝင်ပစ်မှတ်များ” ဖြစ်လာမည်ဟု သတိပေးခဲ့သည်။
ရေနံဆီဈေးနှုန်းများ မြင့်တက်လာခြင်းနှင့်အတူ စစ်ပွဲ၏နောက်ကွယ်ရှိ တွက်ချက်မှုများတွင် ရေနံဈေးနှုန်းများသည် ပိုမိုအရေးကြီးသော အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်လာခဲ့သည်။
Ref: bangkokpost.com
ယနေ့ခေတ်
အီရတ်ရေပိုင်နက်ရှိ ရေနံတင်သင်္ဘောနှစ်စင်းကို အီရန်မီးရှို့ အတွက် မှတ်ချက်များ 0 ခုရှိပါတယ်