ကင်ရှာဆာ၊ မေ ၂၉
အီဘိုလာရောဂါကို တိုက်ဖျက်ရန် ကွန်ဂိုဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံသို့ ရောက်ရှိနေသော ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ အကြီးအကဲသည် စနေနေ့တွင် အကျပ်အတည်း၏ အဓိကနေရာဖြစ်သော အကြမ်းဖက်မှုဖြစ်ပွားရာသို့ သွားရောက်ခြင်းမပြုမီ သောကြာနေ့တွင် ကွန်ဂိုအာဏာပိုင်များနှင့်တွေ့ဆုံရန် စီစဉ်ထားသည်။
ကူးစက်လွယ်သော အီဘိုလာရောဂါ ဖြစ်ပွားကြောင်းကြေညာပြီး နှစ်ပတ်အကြာ ကြာသပတေးနေ့ နှောင်းပိုင်းတွင် ဒေါက်တာ တက်ဒရို့စ် အက်ဒ်ဟာနွမ် ဂီဘရီယဲစ်သည် မြို့တော် ကင်ရှာဆာသို့ ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။
သူသည် (၁၇) ကြိမ်မြောက် အီဘိုလာရောဂါဖြစ်ပွားရာ ဗဟိုချက်ဖြစ်သော နိုင်ငံအရှေ့မြောက်ပိုင်းရှိ ဝေးလံခေါင်သီသော ပြည်နယ်တစ်ခုဖြစ်သည့် အီတူရီသို့ သောကြာနေ့တွင် သွားရောက်ရန် စီစဉ်ထားသော်လည်း ခရီးစဉ်ကို တစ်ရက်နောက်ဆုတ်ခဲ့သည်။
မေလ ၁၅ ရက်နေ့တွင် ရောဂါဖြစ်ပွားမှုကို ကြေညာပြီးကတည်းက သံသယရှိသူ အနည်းဆုံး ၁၀၇၇ ဦးရှိပြီး သေဆုံးသူ ၂၄၆ ဦးရှိကြောင်း အာဖရိကရောဂါထိန်းချုပ်ရေးနှင့် ကာ ကွယ်ရေးဌာနက ကြာသပတေးနေ့တွင် ပြောကြားသည်။
သို့သော် ရောဂါရှာဖွေတွေ့ရှိခြင်းမပြုမီ ပျံ့နှံ့နေသည်ဟုယူဆရသော ရောဂါဖြစ်ပွားမှု၏ အမှန်တကယ်ကျယ်ပြန့်သော အတိုင်းအတာကို WHO က သတိပေးထားသည်။
ဒေါက်တာကွန်ဂိုတွင် ရောဂါကူးစက်မှုကို အတည်ပြုရန် ဓာတ်ခွဲခန်းစစ်ဆေးမှုများ ပြုလုပ်နိုင်စွမ်း အကန့်အသတ်ရှိသည်။
ကွန်ဂိုနှင့် နိုင်ငံတကာကျန်းမာရေးအာဏာပိုင်များသည် ပြည်နယ်သုံးခုနှင့် အိမ်နီးချင်းယူဂန်ဒါတွင် ရောဂါကူးစက်မှု ခုနစ်ခုရှိပြီး တစ်ဦးသေဆုံးကြောင်း မှတ်တမ်းအရ ဗိုင်းရပ်စ်ပျံ့နှံ့မှုကိုထိန်းချုပ်ရန် ရုန်းကန်နေရသည်။
လူဦးရေ သန်း ၁၀၀ ကျော်ရှိသော ကြီးမားသောနိုင်ငံတစ်ခုဖြစ်သည့် ဒေါက်တာကွန်ဂိုနိုင်ငံသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အဆင်းရဲဆုံးနိုင်ငံများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်ပြီး သတ္တုဓာတ်ကြွယ်ဝသော အရှေ့ပိုင်းရှိ လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များစွာ၏ ပဋိပက္ခများကြောင့် ဆယ်စုနှစ်သုံးခုကျော် ဒုက္ခရောက်နေခဲ့သည်။
နီးကပ်စွာထိတွေ့ခြင်းနှင့် ခန္ဓာကိုယ်အရည်များမှတစ်ဆင့်ကူးစက်သော အီဘိုလာရောဂါသည် လွန်ခဲ့သောနှစ် ၅၀ အတွင်း အာဖရိကတွင် လူပေါင်း ၁၅,၀၀၀ ကျော် သေဆုံးစေခဲ့သည်။
ဒေါက်တာကွန်ဂိုတွင် အသေအပျောက်အများဆုံးဖြစ်ပွားမှုသည် ၂၀၁၈ ခုနှစ်မှ ၂၀၂၀ ခုနှစ်အတွင်း ရောဂါဖြစ်ပွားမှု ၃၅၀၀ တွင် ၂၃၀၀ နီးပါး အသက်ဆုံးရှုံးခဲ့သည်။
“အဲဒီအရာကို ရပ်တန့်နိုင်ပါတယ်” ဟု တက်ဒရို့စ်က ကွန်ဂိုပြည်သူများကို အာမခံပြောကြားခဲ့သည်။ “ခင်ဗျားတို့တစ်ယောက်တည်းမဟုတ်ဘူးဆိုတာ ခင်ဗျားတို့ကို သိစေချင်ပါတယ်။” ဟု ကြာသပတေးနေ့က ရောက်ရှိလာစဉ် X လူမှုကွန်ရက်တွင် ပြောကြားသည်။
အီတူရီပြည်နယ်တွင် အစိုးရဝန်ဆောင်မှုအများစု ချို့တဲ့နေသည်။ အဆိုပါပြည်နယ်တွင် အစ္စလာမ်မစ်နိုင်ငံတော်နှင့် ဆက်နွယ်နေသည့် ADF စစ်သွေးကြွများနှင့် အခြားရပ်ရွာအခြေ ပြု စစ်သွေးကြွများရှိနေခြင်းကြောင့် လုံခြုံရေးအရ ဝင်ရောက်ခွင့်မရှိချေ။
အီတူရီပြည်နယ်သည် မြောက်ကီဗူးနှင့် တောင်ကီဗူး ပြည်နယ်နှစ်ခုလုံးနှင့် အိမ်နီးချင်းဖြစ်ပြီး နောက်ဆုံးဖြစ်ပွားခဲ့သည့် ကပ်ရောဂါမှာလည်း အီဘိုလာရောဂါဖြစ်ပြီး ဆယ်စုနှစ်သုံးခုကြာ အကြမ်းဖက်မှုများ ဆက်တိုက်ဖြစ်ပွားနေခဲ့သည်။
ဒေသနှစ်ခု၏ အစိတ်အပိုင်းအတော်များများသည် ရဝမ်ဒါနိုင်ငံက ကျောထောက်နောက်ခံပေးထားသည့် အစိုးရဆန့်ကျင်ရေးလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့ M23 ၏ ထိန်းချုပ်မှုအောက်တွင်ရှိနေပြီး ၂၀၂၁ ခုနှစ်နှောင်းပိုင်းတွင် ပြန်လည်ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သော်လည်း ပြီးခဲ့တဲ့နှစ်အစောပိုင်းက စစ်ဆင်ရေးကိုတိုးမြှင့်လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။
လူသန်းပေါင်းများစွာသည် တိုက်ပွဲများမှထွက်ပြေးခဲ့ကြပြီး တာလပတ်များနှင့် တဲများအောက်မှ သန့်ရှင်းရေးအခြေအနေညံ့ဖျင်းသည့် စစ်ဘေးရှောင်စခန်းများတွင် နေထိုင်ကြရ သည်။
အိုးအိမ်စွန့်ခွာရသူ တစ်သန်းနီးပါးသည် စစ်ဘေးရှောင်စခန်းများတစ်လျှောက် ရောဂါပျံ့နှံ့လာမည့် အလားအလာကြောင့် စိုးရိမ်မှုများဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည့် အီတူရီပြည်နယ်တွင် နေ ထိုင်ကြသည်။
“အီဘိုလာရောဂါ ကျရောက်လာရင် ဆာဒင်းငါးတွေလို ပြည့်ကျပ်နေလို့ ကျွန်မတို့ လုံးဝပျောက်ကွယ်သွားလိမ့်မယ်” ဟု ပြည်နယ်မြို့တော် ဘူနိုင်းဆင်ခြေဖုံးရှိ ကင်ဂုံဇီစခန်းတွင်နေထိုင်သည့် ဒိုကက်စ် မာပန်ဇီက ပြောကြားသည်။
မိသားစုအကြီးအကဲ မုဆိုးမ ဒီဘိုရာ အန်ဇီလီသည် စတုရန်းသုံးမီတာသာရှိသော တာလပတ်အမိုးအကာငယ်တစ်ခုတွင် လူကိုးဦးနှင့်အတူ နေထိုင်သည်။
“ကျွန်မတို့က တစ်ယောက်အပေါ်တစ်ယောက် အထပ်လိုက်အိပ်ကြတယ်၊ လူတိုင်းရဲ့ချွေးတွေနဲ့ပေါ့” ဟု အန်ဇီလီက ပြောသည်။
“ဒီစခန်းမှာ တစ်ယောက်ယောက် ကူးစက်ခံရရင် အားလုံးသေကြလိမ့်မယ်။” ဟု ဆိုသည်။
လက်ရှိဖြစ်ပွားမှု၏နောက်ကွယ်ရှိ Bundibugyo အီဘိုလာမျိုးကွဲအတွက် ကာကွယ်ဆေး သို့မဟုတ် တိကျသောကုသမှုမရှိပါ။
သို့သော် အာဖရိကရောဂါထိန်းချုပ်ရေးနှင့် ကာကွယ်ရေးဌာန၏ အကြီးအကဲက ယခုနှစ်ကုန်တွင် ကာကွယ်ဆေးအဆင်သင့်ဖြစ်နေသင့်ကြောင်း ပြောကြားသည်။
WHO အကြံပေးအဖွဲ့များက Bundibugyo မျိုးကွဲကို တိုက်ဖျက်ရာတွင် အသုံးဝင်နိုင်သည့် ကာကွယ်ဆေးများနှင့် ကုသမှုများအတွက် လက်တွေ့စမ်းသပ်မှုများကို အကြံပြုထားကြောင်း ကြာသပတေးနေ့တွင် ပြောကြားသည်။
ယူဂန်ဒါနှင့် ရဝမ်ဒါတို့သည် ဒေါက်တာကွန်ဂိုနှင့် ၎င်းတို့၏နယ်စပ်များကို ပိတ်ထားပြီး အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး မာကို ရူဘီရိုသည် ယခုအပတ်တွင် အီဘိုလာကို အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုမှ ဝေးဝေးထားရန် ကြာသပတေးနေ့တွင် ကတိပြုခဲ့သည်။
Ref: bangkokpost.com
ယနေ့ခေတ်
အီဘိုလာရောဂါ ဖြစ်ပွားနေသော ကွန်ဂိုနိုင်ငံ မြို့တော်သို့ WHO အကြီးအကဲ သွားရောက် အတွက် မှတ်ချက်များ 0 ခုရှိပါတယ်